Khoa học lượng tử mở ra nhiều ứng dụng công nghệ đột phá

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quang, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Vật lý Việt Nam cho rằng, thuyết lượng tử là một bước đột phá lớn trong khoa học, cho phép chúng ta hiểu rõ hơn về bản chất cơ bản của vật chất và năng lượng. Không chỉ là một lý thuyết, vật lý lượng tử đã mở ra nhiều ứng dụng công nghệ đột phá trong thế giới hiện đại.
Các chuyên gia trình bày chuỗi bài giảng đại chúng về Khởi đầu lý thuyết lượng tử. (Ảnh: BÍCH LIÊN)
Các chuyên gia trình bày chuỗi bài giảng đại chúng về Khởi đầu lý thuyết lượng tử. (Ảnh: BÍCH LIÊN)

Nhân kỷ niệm 100 năm ra đời của thuyết lượng tử và kỷ niệm Năm Quốc tế Khoa học và Công nghệ lượng tử 2025, ngày 22/3, tại Hà Nội, Hội Vật lý Việt Nam phối hợp Viện Vật lý và Trung tâm Dữ liệu và Thông tin khoa học (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) tổ chức chuỗi Bài giảng đại chúng về khoa học và công nghệ lượng tử.

Năm 2025 đánh dấu 100 năm kể từ sự phát triển ban đầu của cơ học lượng tử - lý thuyết mô tả hành vi của vật chất và năng lượng ở quy mô nguyên tử và hạ nguyên tử, đồng thời đã tạo ra nhiều công nghệ quan trọng bậc nhất thế giới.

Theo các chuyên gia, trong thế kỷ qua, lý thuyết lượng tử đã trở thành nền tảng cho vật lý, hóa học, kỹ thuật và sinh học và đã cách mạng hóa ngành điện tử hiện đại và viễn thông toàn cầu.

Mở đầu chuỗi bài giảng, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Ái Việt, Đại học Quốc gia Hà Nội đã trình bày bài giảng “Các quan niệm mới làm nền tảng cho sự ra đời của Cơ học lượng tử được hình thành như thế nào?”.

Ở bài giảng này, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Ái Việt chia sẻ, cuối thể kỷ 19, sự phát triển của Vật lý và Hóa học đã đòi hỏi phải công nhận quan niệm nguyên tử là cấu phần cơ bản của vật chất, một ý tưởng đã ra đời hơn 2000 năm trước đó từ thời Hy Lạp cổ. Cơ học lượng tử ra đời như là nền tảng của lý thuyết mới cho cấu trúc nguyên tử…

Bài thuyết trình đã tập trung phân tích quá trình hình thành một số quan niệm mới trong Cơ học lượng tử với hai công cụ của tư duy sáng tạo: Trí tưởng tượng và tư duy trừu tượng. “Ngày nay, kinh nghiệm về quá trình thay đổi quan niệm sẽ rất có ích khi chúng ta lại đứng trước ngưỡng cửa của một thế giới mới với những quy luật mới”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Ái Việt cho biết.

Ở khía cạnh khác, Tiến sĩ Võ Văn Thuận, Đại học Duy Tân đã trình bày bài giảng “Câu đố về Hiện thực lượng tử: Hạt có đi qua hai khe cùng một lúc không?”. Bài giảng này đã đặt ra câu hỏi: Chúng ta có giải mã được hay không những câu đố hóc hiểm của Cơ học lượng tử? Ví dụ như hạt có đi qua hai khe cùng một lúc không? Vi hạt là thực thể khách quan hay vẫn xem như là đám mây xác suất mờ mịt khó nhận biết?

Bài thuyết trình đã cập nhật một số thông tin thời sự về thí nghiệm hai khe đơn hạt và thảo luận những nhận thức mới so với giải thích Copenhagen về thế giới vi mô sau tròn 100 năm phát minh lý thuyết lượng tử.

Tại sự kiện, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quang, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Vật lý Việt Nam cho rằng, thuyết lượng tử là một bước đột phá lớn trong khoa học, cho phép chúng ta hiểu rõ hơn về bản chất cơ bản của vật chất và năng lượng. Không chỉ là một lý thuyết, vật lý lượng tử đã mở ra nhiều ứng dụng công nghệ đột phá trong thế giới hiện đại, từ máy tính lượng tử đến y học và truyền thông.

Vật lý lượng tử ra đời, thay đổi hoàn toàn bức tranh công nghệ, tạo ra cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ ba dựa trên thiết bị điện tử, điều khiển tự động và truyền thông. Tuy nhiên, lý thuyết lượng tử vẫn còn ẩn tàng những quan niệm triết học mới vẫn còn đang tranh luận liên quan tới nhận thức về hiện thực, vai trò của tâm lý và ý thức còn kéo dài đến ngày nay.

Chuỗi bài giảng hôm nay đã giúp người nghe hiểu sâu sắc hơn về cơ học lượng tử, những tư duy mới về các vật liệu liên quan, khả năng tìm ra những vật liệu mới sẽ hiện ra, qua đó khích lệ sinh viên, công chúng đến với nghiên cứu khoa học.

Các chuyên gia cũng cho rằng, trong tương lai, những bước tiến trong ứng dụng lượng tử có thể thúc đẩy đổi mới trong khoa học vật liệu, y học và an ninh mạng cùng các lĩnh vực khác. Bằng cách này, khoa học và công nghệ lượng tử sẽ góp phần giải quyết những thách thức cấp bách toàn cầu, bao gồm tăng cường phát triển năng lượng tái tạo, cải thiện sức khỏe con người và tạo ra các giải pháp toàn cầu hỗ trợ các mục tiêu phát triển bền vững của Liên Hiệp quốc.

Tại sự kiện, các diễn giả, các nhà khoa học đã phân tích thêm về vai trò của khoa học thực nghiệm máy tính lượng tử, cũng như tương lai nghiên cứu về ứng dụng lượng tử tại Việt Nam. Từ đó đề xuất, thời gian tới Việt Nam cần nghiên cứu về lượng tử và ứng dụng với sự liên kết đa ngành, trong đó có Toán học, Vật lý.

Có thể bạn quan tâm

Báo Công Thương chính thức mở chuyên mục AI Công Thương từ ngày 1/8. (Ảnh chụp màn hình)

Báo Công Thương chính thức mở chuyên mục AI Công Thương

Từ ngày 1/8, Báo Công Thương chính thức mở chuyên mục AI Công Thương, cung cấp thông tin về trí tuệ nhân tạo dưới góc nhìn công nghiệp, thương mại và năng lượng; đồng thời mời bạn đọc, chuyên gia, doanh nghiệp cùng tham gia xây dựng nội dung.

Các đại biểu bấm nút khai mạc Năm Lượng tử Gia Lai 2026.

Đón đầu làn sóng công nghệ chiến lược

Tỉnh Gia Lai phối hợp Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia (NIC), Mạng lưới Đổi mới sáng tạo và chuyên gia công nghệ lượng tử Việt Nam (VNQuantum) cùng các tổ chức khoa học trong và ngoài nước tìm cách đón đầu, tiếp cận công nghệ mới, đưa thành tựu khoa học vào giải quyết những bài toán phát triển kinh tế-xã hội của địa phương.

Các đại biểu tham dự lễ ra mắt khoa Y Dược-Trường đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội. (Ảnh: Minh Đức)

Trường đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội ra mắt khoa Y Dược

Sáng 1/8, tại Hà Nội, Trường đại học Khoa học và Công nghệ Hà Nội (USTH) tổ chức lễ ra mắt khoa Y Dược, đánh dấu bước phát triển mới trong chiến lược đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe Nhân dân, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển ngành y dược trong bối cảnh mới.

Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà (thứ 3 từ trái qua) khảo sát thực tế Dự án Bệnh viện đa khoa Cà Mau quy mô 1.200 giường.

Đồng hành gỡ “nút thắt”, nâng tầm y tế Cà Mau

Ngày 1/8, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau Ngô Vũ Thăng cho biết, sau khi đến khảo sát thực tế Dự án Bệnh viện đa khoa Cà Mau quy mô 1.200 giường và Bệnh viện Sản-Nhi Cà Mau, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà, cùng đoàn công tác của bộ có buổi làm việc với tỉnh về công tác y tế sau hợp nhất tỉnh.

Bài 3: Nhân lực - Chìa khóa cho nghiên cứu cơ bản

Bài 3: Nhân lực - Chìa khóa cho nghiên cứu cơ bản

Nhân lực là yếu tố quyết định sức mạnh của một nền khoa học. Để hình thành những nhóm nghiên cứu mạnh và từng bước làm chủ các công nghệ chiến lược, Việt Nam cần xây dựng một quá trình liên tục từ phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng đến sử dụng và giữ chân nhân tài, đồng thời tạo môi trường để các nhà khoa học trẻ phát triển lâu dài.

UAV được thử nghiệm vận chuyển nông sản tại tỉnh Điện Biên trong dự án phối hợp giữa Bộ Khoa học và Công nghệ và FPT hồi đầu tháng 3. (Ảnh: MST)

Gỡ điểm nghẽn đưa công nghệ ra thị trường

Việt Nam đã có đội ngũ doanh nghiệp công nghệ ngày càng lớn mạnh, song nhiều kết quả nghiên cứu và mẫu thử vẫn khó trở thành sản phẩm thương mại. Hoàn thiện hệ sinh thái từ nghiên cứu, thử nghiệm, vốn đến thị trường là điều kiện để chuyển hóa năng lực công nghệ thành giá trị kinh tế và sức cạnh tranh.

Đại diện Ban tổ chức thực hiện nghi thức khởi động Chiến dịch TinAI?

Xây dựng phản xạ kiểm chứng thông tin trong kỷ nguyên AI

Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo đang mở ra những cơ hội chưa từng có, đồng thời cũng đặt xã hội trước thách thức mới: Ranh giới giữa thật, giả ngày càng mong manh. Trong bối cảnh đó, việc kiểm chứng thông tin không còn là kỹ năng riêng của báo chí, mà đang trở thành năng lực công dân thiết yếu của mỗi người trong thời đại số.

ảnh cover Bài 2

Bài 2: Kiến tạo hệ sinh thái nghiên cứu

Phát triểnkhoa học cơ bản đòi hỏi sự đổi mới đồng bộ về thể chế, cơ chế tài trợ, môi trường học thuật và hạ tầng nghiên cứu. Khi các nguồn lực được tổ chức hợp lý và đầu tư đủ dài hạn, các nhóm khoa học mới có điều kiện tích lũy tri thức, theo đuổi những hướng nghiên cứu lớn và từng bước tạo nền tảng cho công nghệ chiến lược.

Xác thực sinh trắc học là yêu cầu bắt buộc nhằm bảo đảm người chuyển SIM sang thiết bị mới là chính chủ thuê bao. (Ảnh: Viettel)

Viettel tiếp tục khuyến cáo khách hàng xác thực thuê bao khi đổi thiết bị

Ngày 30/7, Tổng công ty Viễn thông Viettel cho biết, theo Điều 8 Thông tư số 08/2026/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ hướng dẫn việc xác thực thông tin thuê bao di động mặt đất, khi SIM được chuyển sang thiết bị khác, chủ thuê bao cần thực hiện xác thực lại khuôn mặt (sinh trắc học) trong vòng 2 tiếng đồng hồ.

Nhóm nghiên cứu Bằng sáng chế “Annotation of Slice Images in Volumetric Medical Images”.

Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh nhận bằng sáng chế châu Âu đầu tiên về AI ứng dụng trong y học

Chiều 30/7, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, Văn phòng Sáng chế châu Âu (European Patent Office-EPO) vừa cấp Bằng sáng chế số EP4432220 cho sáng chế “Annotation of Slice Images in Volumetric Medical Images” của nhóm nghiên cứu Trường đại học Khoa học tự nhiên, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh.

Các đại biểu thực hiện nghi thức ra mắt Cổng Thông tin điện tử thành phố và các trang thông tin điện tử thành phần.

Hà Nội ra mắt Cổng thông tin điện tử thành phố

Ngày 30/7, tại Hà Nội, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội tổ chức Lễ ra mắt Cổng Thông tin điện tử thành phố và các trang thông tin điện tử thành phần. Sự kiện đánh dấu bước tiến quan trọng của Thủ đô trong quá trình xây dựng chính quyền số, nâng cao tính công khai, minh bạch trong hoạt động điều hành, phục vụ.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu khai mạc Hội nghị Trung ương 3. (Ảnh Đăng Khoa)

Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV: Khi khoa học chính sách gặp gỡ thực tiễn

Dấu ấn nổi bật nhất của Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV ở chỗ: nếu trước đây trọng tâm thường đặt vào việc xây dựng chủ trương và ban hành nghị quyết, thì nay yêu cầu đã chuyển mạnh sang năng lực tổ chức thực hiện, phản ánh bước phát triển trong tư duy cầm quyền của Đảng, phù hợp với yêu cầu phát triển đất nước thời kỳ mới.

Tiến sĩ Nguyễn Đình Chúc, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và thế giới (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam).

Tiến sĩ Nguyễn Đình Chúc: Mở rộng không gian phát triển tạo động lực mạnh mẽ cho nền kinh tế Việt Nam

Tiến sĩ Nguyễn Đình Chúc, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và thế giới, trả lời phỏng vấn phóng viên Báo Nhân Dân chung quanh chủ đề mở rộng không gian phát triển, một nội dung quan trọng đã được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kết luận tại Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV.