Khoa học lượng tử mở ra nhiều ứng dụng công nghệ đột phá

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quang, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Vật lý Việt Nam cho rằng, thuyết lượng tử là một bước đột phá lớn trong khoa học, cho phép chúng ta hiểu rõ hơn về bản chất cơ bản của vật chất và năng lượng. Không chỉ là một lý thuyết, vật lý lượng tử đã mở ra nhiều ứng dụng công nghệ đột phá trong thế giới hiện đại.
Các chuyên gia trình bày chuỗi bài giảng đại chúng về Khởi đầu lý thuyết lượng tử. (Ảnh: BÍCH LIÊN)
Các chuyên gia trình bày chuỗi bài giảng đại chúng về Khởi đầu lý thuyết lượng tử. (Ảnh: BÍCH LIÊN)

Nhân kỷ niệm 100 năm ra đời của thuyết lượng tử và kỷ niệm Năm Quốc tế Khoa học và Công nghệ lượng tử 2025, ngày 22/3, tại Hà Nội, Hội Vật lý Việt Nam phối hợp Viện Vật lý và Trung tâm Dữ liệu và Thông tin khoa học (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) tổ chức chuỗi Bài giảng đại chúng về khoa học và công nghệ lượng tử.

Năm 2025 đánh dấu 100 năm kể từ sự phát triển ban đầu của cơ học lượng tử - lý thuyết mô tả hành vi của vật chất và năng lượng ở quy mô nguyên tử và hạ nguyên tử, đồng thời đã tạo ra nhiều công nghệ quan trọng bậc nhất thế giới.

Theo các chuyên gia, trong thế kỷ qua, lý thuyết lượng tử đã trở thành nền tảng cho vật lý, hóa học, kỹ thuật và sinh học và đã cách mạng hóa ngành điện tử hiện đại và viễn thông toàn cầu.

Mở đầu chuỗi bài giảng, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Ái Việt, Đại học Quốc gia Hà Nội đã trình bày bài giảng “Các quan niệm mới làm nền tảng cho sự ra đời của Cơ học lượng tử được hình thành như thế nào?”.

Ở bài giảng này, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Ái Việt chia sẻ, cuối thể kỷ 19, sự phát triển của Vật lý và Hóa học đã đòi hỏi phải công nhận quan niệm nguyên tử là cấu phần cơ bản của vật chất, một ý tưởng đã ra đời hơn 2000 năm trước đó từ thời Hy Lạp cổ. Cơ học lượng tử ra đời như là nền tảng của lý thuyết mới cho cấu trúc nguyên tử…

Bài thuyết trình đã tập trung phân tích quá trình hình thành một số quan niệm mới trong Cơ học lượng tử với hai công cụ của tư duy sáng tạo: Trí tưởng tượng và tư duy trừu tượng. “Ngày nay, kinh nghiệm về quá trình thay đổi quan niệm sẽ rất có ích khi chúng ta lại đứng trước ngưỡng cửa của một thế giới mới với những quy luật mới”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Ái Việt cho biết.

Ở khía cạnh khác, Tiến sĩ Võ Văn Thuận, Đại học Duy Tân đã trình bày bài giảng “Câu đố về Hiện thực lượng tử: Hạt có đi qua hai khe cùng một lúc không?”. Bài giảng này đã đặt ra câu hỏi: Chúng ta có giải mã được hay không những câu đố hóc hiểm của Cơ học lượng tử? Ví dụ như hạt có đi qua hai khe cùng một lúc không? Vi hạt là thực thể khách quan hay vẫn xem như là đám mây xác suất mờ mịt khó nhận biết?

Bài thuyết trình đã cập nhật một số thông tin thời sự về thí nghiệm hai khe đơn hạt và thảo luận những nhận thức mới so với giải thích Copenhagen về thế giới vi mô sau tròn 100 năm phát minh lý thuyết lượng tử.

Tại sự kiện, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Quang, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Vật lý Việt Nam cho rằng, thuyết lượng tử là một bước đột phá lớn trong khoa học, cho phép chúng ta hiểu rõ hơn về bản chất cơ bản của vật chất và năng lượng. Không chỉ là một lý thuyết, vật lý lượng tử đã mở ra nhiều ứng dụng công nghệ đột phá trong thế giới hiện đại, từ máy tính lượng tử đến y học và truyền thông.

Vật lý lượng tử ra đời, thay đổi hoàn toàn bức tranh công nghệ, tạo ra cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ ba dựa trên thiết bị điện tử, điều khiển tự động và truyền thông. Tuy nhiên, lý thuyết lượng tử vẫn còn ẩn tàng những quan niệm triết học mới vẫn còn đang tranh luận liên quan tới nhận thức về hiện thực, vai trò của tâm lý và ý thức còn kéo dài đến ngày nay.

Chuỗi bài giảng hôm nay đã giúp người nghe hiểu sâu sắc hơn về cơ học lượng tử, những tư duy mới về các vật liệu liên quan, khả năng tìm ra những vật liệu mới sẽ hiện ra, qua đó khích lệ sinh viên, công chúng đến với nghiên cứu khoa học.

Các chuyên gia cũng cho rằng, trong tương lai, những bước tiến trong ứng dụng lượng tử có thể thúc đẩy đổi mới trong khoa học vật liệu, y học và an ninh mạng cùng các lĩnh vực khác. Bằng cách này, khoa học và công nghệ lượng tử sẽ góp phần giải quyết những thách thức cấp bách toàn cầu, bao gồm tăng cường phát triển năng lượng tái tạo, cải thiện sức khỏe con người và tạo ra các giải pháp toàn cầu hỗ trợ các mục tiêu phát triển bền vững của Liên Hiệp quốc.

Tại sự kiện, các diễn giả, các nhà khoa học đã phân tích thêm về vai trò của khoa học thực nghiệm máy tính lượng tử, cũng như tương lai nghiên cứu về ứng dụng lượng tử tại Việt Nam. Từ đó đề xuất, thời gian tới Việt Nam cần nghiên cứu về lượng tử và ứng dụng với sự liên kết đa ngành, trong đó có Toán học, Vật lý.

Có thể bạn quan tâm

Các đại biểu tham dự hội thảo quốc tế do Trường đại học Intracom phối hợp các đơn vị tổ chức. (Ảnh: NHẬT MINH)

Ứng dụng khoa học và công nghệ vào cuộc sống - Từ lý luận đến thực tiễn

Ngày 28/1, tại Hà Nội, Trường đại học Intracom phối hợp Tạp chí Pháp luật và Phát triển, Viện khoa học và Bổ trợ Tư pháp (Liên hiệp Hội Người khuyết tật Việt Nam), Tạp chí Vận động, Nghiên cứu và Giáo dục (JARE)… tổ chức hội thảo quốc tế “Thúc đẩy ứng dụng khoa học và công nghệ vào cuộc sống - Từ lý luận đến thực tiễn”.

Người dân đến giải quyết thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ Hành chính công-Chi nhánh số 3-phường Đống Đa, Hà Nội. (Ảnh: nhandan.vn)

Khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu quốc gia

Cơ sở dữ liệu quốc gia về cán bộ, công chức, viên chức có vai trò thống nhất và chuẩn hóa thông tin nhân sự trong toàn bộ hệ thống cơ quan nhà nước, từ đó có cái nhìn toàn diện về số lượng, chất lượng, cơ cấu đội ngũ nhằm đưa ra các quyết định quản lý và sử dụng nhân sự một cách khoa học, hợp lý.

Sinh viên Trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh thực hành nghiên cứu khoa học.

Đổi mới nghiên cứu liên ngành trong lĩnh vực khoa học xã hội

Trong thời đại ngày nay, nhiều vấn đề không chỉ là sự quan tâm của một quốc gia đơn lẻ, mà trở thành vấn đề chung của cả khu vực và thế giới. Theo đó, thúc đẩy nghiên cứu đa ngành là con đường tất yếu để giải quyết các vấn đề thực tiễn một cách toàn diện và hiệu quả.

100% cử tri có mặt tại Hội nghị nhất trí giới thiệu đồng chí Vũ Hải Quân, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Thường trực Bộ Khoa học và Công nghệ ứng cử đại biểu Quốc hội khóa XVI.

Bộ Khoa học và Công nghệ giới thiệu Thứ trưởng Thường trực Vũ Hải Quân ứng cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI

150/150 cử tri có mặt tại hội nghị lấy ý kiến cử tri nơi công tác đối với người được dự kiến giới thiệu ứng cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI của Bộ Khoa học và Công nghệ đã nhất trí giới thiệu Thứ trưởng Thường trực Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân ứng cử Đại biểu Quốc hội khóa XVI.

Đông đảo người dân tham dự triển lãm.

Đẩy mạnh ứng dụng khoa học tiên tiến để bảo tồn và phát triển dược liệu

Sáng 23/1, Viện Dược liệu phối hợp UBND phường Cửa Nam (Hà Nội) tổ chức Triển lãm Sách và Dược liệu Việt Nam với chủ đề “Kết nối tri thức vì sức khỏe cộng đồng” tại Phố Sách Hà Nội. Triển lãm nhằm chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, kỷ niệm 96 năm Ngày thành lập Đảng và 71 năm Ngày Thầy thuốc Việt Nam.

Người dân cần kiểm tra kỹ thông tin trước khi nộp tiền phạt qua mã QR để tránh bị lừa.

Nhận diện chiêu thức lừa đảo nộp phạt “nguội” qua Zalo

Lợi dụng việc mã QR được sử dụng rộng rãi trong các thủ tục hành chính, nhiều đối tượng xấu đã giả mạo thông báo “phạt nguội”, yêu cầu người dân chuyển tiền qua mã QR trên Zalo. Người dân cần nhận diện rõ quy trình nộp phạt hợp pháp và nâng cao cảnh giác để tránh bị lừa.

Cán bộ Sở Khoa học và Công nghệ Thái Nguyên khảo sát để cấp chỉ dẫn địa lý cho gạo nếp Khẩu Nua Lếch. (Ảnh: THU HIỀN)

Đổi mới sáng tạo ở Thái Nguyên

Tỉnh Thái Nguyên đã và đang khẳng định quyết tâm biến khoa học, công nghệ trở thành khâu đột phá để thúc đẩy kinh tế-xã hội. Với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, Thái Nguyên từng bước đẩy nhanh phát triển kinh tế số, nâng cao năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước tham quan các khu vực bên lề lễ khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn Hòa Lạc.

Việt Nam sẽ bước vào nhóm số ít quốc gia sở hữu năng lực chế tạo chip bán dẫn

Chip bán dẫn hiện là “đòn bẩy” của những nước chi phối công nghệ sản xuất, sử dụng như công cụ chính trị để kiểm soát, kìm hãm kinh tế, công nghiệp an ninh quốc phòng. Việt Nam xác định bán dẫn là một trong những công nghệ chiến lược cần làm chủ, với mắt xích then chốt vừa được công bố: nhà máy sản xuất chip tại Hòa Lạc.

Ứng dụng khoa học, công nghệ là giải pháp hiệu quả để quản lý, bảo vệ tài nguyên biển.

Ứng dụng công nghệ trong quản lý các khu bảo tồn biển

Đến năm 2030, Việt Nam có 27 khu bảo tồn biển, trong đó có 16 khu bảo tồn biển cấp quốc gia, 11 cấp tỉnh với khoảng 20 hệ sinh thái, 11.000 loại thủy sản, khoảng 3.000 đảo. Đây là địa điểm lý tưởng để thực hiện nhiệm vụ lưu giữ, bảo tồn giống, nguồn gen, đa dạng sinh học; phát triển kinh tế, du lịch; phục vụ nghiên cứu khoa học…