Khi “chợ việc làm” bước lên không gian số

Tuy nhiên, để “chợ việc làm” trên không gian số vận hành hiệu quả, những nút thắt về dữ liệu, thể chế và khả năng tiếp cận vẫn cần được nhận diện và tháo gỡ kịp thời.

Hình thành “hạ tầng mềm” cho thị trường lao động

Thực tế nhiều năm qua cho thấy, các sàn giao dịch việc làm đã được tổ chức tại nhiều địa phương, song phần lớn vẫn vận hành theo mô hình riêng lẻ, thiếu sự liên thông dữ liệu. Những “phiên chợ việc làm” trực tiếp hay trực tuyến chủ yếu giải quyết nhu cầu trước mắt, chưa tạo dựng được một hệ sinh thái kết nối dài hạn, càng chưa phát huy vai trò dự báo và điều tiết thị trường. Vấn đề không nằm ở việc thiếu nền tảng, mà ở chỗ các nền tảng chưa “nói chuyện” được với nhau.

Tại Hà Nội, hệ thống sàn giao dịch việc làm đã được tổ chức theo mô hình trung tâm kết hợp các điểm vệ tinh, có kết nối trực tuyến với nhiều địa phương. Theo ông Vũ Quang Thành, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội, việc số hóa đã mang lại hiệu quả bước đầu, nhưng dữ liệu vẫn còn phân tán, thiếu chuẩn chung. Điều này khiến khả năng khai thác, chia sẻ thông tin bị hạn chế. “Việc hình thành sàn giao dịch việc làm quốc gia sẽ giúp chuẩn hóa dữ liệu, tạo điều kiện liên thông giữa các địa phương, từ đó nâng cao hiệu quả kết nối cung-cầu lao động”, ông Thành nhấn mạnh.

Ở phía nam, TP Hồ Chí Minh là địa bàn có thị trường lao động sôi động bậc nhất cả nước với nhu cầu tuyển dụng lớn nhưng biến động nhanh. Chỉ trong quý I/2026, Trung tâm Dịch vụ việc làm thành phố đã tổ chức hàng chục phiên giao dịch, tư vấn cho hàng chục nghìn lượt người lao động. Tuy vậy, theo ông Lê Minh Tân, Giám đốc Trung tâm, thông tin tuyển dụng vẫn rời rạc, người lao động phải tiếp cận qua nhiều kênh khác nhau, trong khi doanh nghiệp cũng gặp khó trong việc tìm kiếm nhân lực phù hợp. “Một nền tảng giao dịch việc làm mang tính quốc gia sẽ giúp kết nối nhanh hơn, chính xác hơn và đặc biệt là tạo ra bức tranh tổng thể về thị trường lao động để cơ quan quản lý có cơ sở điều hành”, ông Tân nhận định.

Có thể thấy, việc hình thành Sàn Giao dịch việc làm quốc gia chính là bước đi nhằm thiết lập một “hạ tầng mềm” cho thị trường lao động, nơi dữ liệu đóng vai trò trung tâm, tạo nền tảng cho các dòng chảy thông tin được lưu thông thông suốt, minh bạch và hiệu quả hơn.

Từ kết nối đến tái cấu trúc thị trường lao động

Một trong những vấn đề tồn tại dai dẳng của thị trường lao động Việt Nam là tình trạng “lệch pha” giữa cung và cầu. Doanh nghiệp thiếu lao động, trong khi không ít người lao động vẫn loay hoay tìm việc phù hợp. Nguyên nhân không chỉ nằm ở chênh lệch kỹ năng, mà còn do thông tin phân tán, thiếu minh bạch.

Theo đại diện Sàn giao dịch việc làm Hà Nội, xu hướng của thị trường lao động hiện nay đang có sự chuyển dịch rõ rệt, khi người lao động không còn chỉ quan tâm đến việc “có việc làm”, mà ngày càng chú trọng đến chất lượng việc làm, môi trường làm việc và cơ hội phát triển lâu dài. Điều này đòi hỏi sàn giao dịch việc làm không chỉ là nơi cung cấp thông tin, mà còn phải tích hợp các dịch vụ tư vấn, định hướng nghề nghiệp, hỗ trợ nâng cao kỹ năng để người lao động có thể thích ứng với những yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Chị Trần Thị Hòa (32 tuổi, quê Thanh Hóa), công nhân may tại một khu công nghiệp ở Hà Nội, từng có bốn lần chuyển việc trong vòng ba năm do đơn hàng bấp bênh. Có thời điểm, chị phải nghỉ việc gần hai tháng, thu nhập không có trong khi chi phí sinh hoạt tại thành phố vẫn “đè nặng” từng ngày. “Có lúc tôi thấy thông tin tuyển dụng ghi lương 9-10 triệu đồng/tháng, nhưng đến khi vào làm, trừ các khoản thì chỉ còn khoảng 7 triệu đồng”, chị chia sẻ. Hiện chị đang làm việc với mức thu nhập trung bình 8-8,5 triệu đồng/tháng, chưa kể tăng ca. Theo chị Hòa, nếu có một sàn việc làm chính thống, nơi thông tin được kiểm chứng rõ ràng, người lao động sẽ đỡ phải “mò mẫm” và tránh được những lựa chọn sai lầm.

Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp cũng sẽ được hưởng lợi từ một hệ thống kết nối hiệu quả hơn. Thực tế cho thấy chi phí tuyển dụng ngày càng gia tăng, trong khi việc tìm kiếm đúng người, đúng vị trí vẫn là bài toán không dễ giải. Thông qua các phiên giao dịch việc làm, nhiều doanh nghiệp đã nhận thấy lợi ích rõ rệt khi tiếp cận được nguồn ứng viên rộng hơn, rút ngắn thời gian tuyển dụng và giảm chi phí trung gian.

Ông Nguyễn Văn Mão, Giám đốc nhân sự một doanh nghiệp logistics tại Hải Phòng, cho rằng: “Nếu Sàn Giao dịch việc làm quốc gia được vận hành hiệu quả, doanh nghiệp sẽ có điều kiện tiếp cận nhanh hơn với nguồn lao động phù hợp, đồng thời nâng cao chất lượng tuyển dụng, góp phần tăng năng suất và hiệu quả sản xuất, kinh doanh”.

Ở góc độ quản lý, Sàn Giao dịch việc làm quốc gia không chỉ là công cụ kỹ thuật, mà còn là “trạm thu nhận dữ liệu” quan trọng của thị trường lao động. Trong bối cảnh kinh tế thế giới và trong nước có nhiều biến động, chịu tác động mạnh của chuyển đổi số, tự động hóa và hội nhập quốc tế, việc có một hệ thống dữ liệu tập trung, cập nhật theo thời gian thật sẽ giúp cơ quan chức năng chủ động hơn trong điều hành, từ xây dựng chính sách đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đến hoạch định các chương trình an sinh xã hội phù hợp.

Tháo gỡ điểm nghẽn để sàn giao dịch việc làm vận hành hiệu quả

Dù được kỳ vọng lớn, việc đưa Sàn Giao dịch việc làm quốc gia vào vận hành cũng đặt ra không ít thách thức. Trước hết là vấn đề dữ liệu, khi hiện nay thông tin về lao động vẫn còn phân tán ở nhiều cơ quan, thiếu sự đồng bộ và chuẩn hóa. Nếu không giải quyết được bài toán này, sàn giao dịch sẽ khó phát huy hiệu quả, thậm chí có nguy cơ trở thành một “kho dữ liệu tĩnh”, thiếu giá trị sử dụng.

Bên cạnh đó, khoảng cách số giữa các nhóm lao động cũng là một rào cản đáng lưu ý. Một bộ phận không nhỏ người lao động, đặc biệt là lao động phổ thông, lao động ở khu vực nông thôn, lao động lớn tuổi, vẫn gặp khó khăn trong việc tiếp cận và sử dụng các nền tảng số. Chị Trần Thị Nhung San, cán bộ làm việc tại Sàn Giao dịch việc làm Hà Nội cho rằng: “Trong quá trình chuyển đổi số, cần duy trì song song các hình thức hỗ trợ trực tiếp, bảo đảm mọi người lao động đều có cơ hội tiếp cận dịch vụ việc làm”.

Một vấn đề khác là chất lượng thông tin tuyển dụng và niềm tin thị trường. Thực tế cho thấy vẫn còn tình trạng thông tin không đầy đủ, thiếu minh bạch, thậm chí không đúng cam kết, gây ảnh hưởng đến quyền lợi của người lao động. Điều này đòi hỏi phải có cơ chế kiểm duyệt, giám sát và đánh giá uy tín doanh nghiệp một cách chặt chẽ, qua đó xây dựng niềm tin cho các bên tham gia.

Ngoài ra, sự liên kết giữa thị trường lao động với hệ thống đào tạo nghề vẫn còn hạn chế. Nếu không có sự gắn kết chặt chẽ giữa “đầu vào” và “đầu ra”, giữa đào tạo và sử dụng lao động, thì sàn giao dịch việc làm dù hiện đại đến đâu cũng khó có thể giải quyết triệt để tình trạng mất cân đối cung-cầu. Đại diện Sàn Giao dịch việc làm TP Hồ Chí Minh cho rằng, trong tương lai, sàn cần tích hợp thêm các chức năng liên quan đến đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng và hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, từ đó tạo ra một hệ sinh thái hoàn chỉnh cho thị trường lao động.

Có thể khẳng định, việc hình thành Sàn Giao dịch việc làm quốc gia là bước đi tất yếu trong tiến trình hiện đại hóa thị trường lao động. Tuy nhiên, để “chợ việc làm” trên không gian số thật sự phát huy hiệu quả, cần có sự vào cuộc đồng bộ của các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo và người lao động, với trọng tâm là xây dựng dữ liệu chuẩn hóa, bảo đảm tính minh bạch và nâng cao khả năng tiếp cận. Khi dữ liệu được chuẩn hóa và dòng chảy thông tin thật sự thông suốt, sàn giao dịch việc làm sẽ không chỉ dừng ở kết nối, mà còn đóng vai trò dẫn dắt và định hình thị trường lao động.