Sóng gió với hoạt động dân sinh, vận tải
Hơn 22 giờ tối 10/3, cây xăng trên đường Nguyễn Quý Đức (Thanh Xuân, Hà Nội) vẫn đông nghẹt. Hàng trăm người dân cùng phương tiện chen chúc, nhích từng chút một chờ đến lượt đổ xăng. Nhân viên cây xăng hoạt động “hết công suất”, luôn tay nhấc vòi bơm, miệng nhắc nhở chung quanh không chen lấn. Sau khoảng 15 phút, một số người hết kiên nhẫn, tặc lưỡi quay đầu xe bỏ về.
Chị Lan, bán sạp trái cây đối diện cây xăng cho biết: “Từ hôm xăng tăng giá đến giờ, chỗ này lúc nào cũng đông như vậy. Muốn đỡ phải chờ lâu chỉ có nước đi đổ xăng từ khoảng… quá nửa đêm đến 6 giờ sáng”.
Không phải điểm riêng lẻ, tình trạng người đông đến mức quá tải đã lan rộng khắp các cây xăng nội thành Thủ đô. Tại cây xăng khu vực Ngã Tư Sở, hàng xe máy thậm chí xếp dài mấy trăm mét. Nhưng “được” chờ để đổ xăng còn là may mắn. Cách đây ít ngày, có một số cây xăng bán hạn chế, cầm chừng (chỉ cho ô-tô đổ 500 nghìn đồng, xe máy 50 nghìn đồng), một số cây xăng khác đặt thông báo dừng hẳn bán vì "hết hàng". Chuyện đổ xăng xe vốn rất đơn giản trước đây, giờ bỗng nhiên trở thành “công cuộc” gian nan cho nhiều người.
“Tâm lý sợ giá xăng, dầu tiếp tục tăng mạnh khiến người dân đổ xô đi mua, kể cả khi xe chưa cạn bình. Nhiều người còn xách can to đến để mang về tích trữ”, nhân viên một cây xăng trên đường Phạm Văn Đồng cho biết.
Bên cạnh hoạt động dân sinh, giá nhiên liệu tăng cao cũng gây sức ép lớn lên các doanh nghiệp vận tải. Anh Nguyễn Thanh Tùng (Thanh Xuân, Hà Nội), chủ hộ kinh doanh vận tải chuyên chở hàng hóa chia sẻ, giá dầu diesel tăng từ 19.279 đồng lên hơn 30.000 đồng khiến mỗi chuyến xe tải 8 tấn Hà Nội - Thành phố Hồ Chí Minh tốn thêm khoảng 4 triệu đồng. Còn anh Bùi Văn Hai, lái xe hãng taxi G7 than phiền: “Xăng cao quá mà giá dịch vụ vẫn vậy, phần chênh chúng tôi phải gánh. Chạy càng nhiều càng… lỗ, nên nhiều lái xe đóng đàm, bỏ không chạy nữa”.
Từ ngày 8/3, Công ty CP Vận tải đường sắt đã chính thức tăng giá vé vận tải hành khách 10% và tăng 15% giá cước vận chuyển hàng hóa. Trong khi đó, Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, đã tiếp nhận thông báo điều chỉnh tăng giá vé trên một số tuyến xe liên tỉnh, chủ yếu do chi phí đầu vào tăng, đặc biệt là giá dầu diesel. Cụ thể, hiện có 6 đơn vị vận tải thông báo điều chỉnh tăng giá trên 28 tuyến, với mức tăng từ 5-36% tùy khoảng cách dịch vụ và loại hình phương tiện.
Ông Đặng Văn Chung, Phó Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô-tô Việt Nam cho biết, chỉ trong vài ngày gần đây, biến động giá xăng, dầu khiến chi phí nhiên liệu trong cơ cấu giá thành vận tải tăng vọt. “Thông thường, chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 30% giá thành vận tải. Nhưng khi giá dầu tăng hơn 30% như hiện nay thì tổng chi phí nhiên liệu có thể chiếm tới 60-65% giá thành”, ông Chung đánh giá.
Trước diễn biến phức tạp của “cơn bão” giá năng lượng, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã chỉ đạo các bộ, ngành liên quan khẩn trương đưa ra những động thái ứng phó cấp bách: Sử dụng ngay Quỹ Bình ổn giá xăng, dầu; giảm thuế nhập khẩu với một số loại xăng, dầu xuống 0%; xem xét miễn 100% thuế bảo vệ môi trường đối với nhiên liệu bay Jet A-1 và giảm thuế giá trị gia tăng đối với các mặt hàng thiết yếu để kiềm chế lạm phát dây chuyền; huy động khoảng 4 triệu thùng dầu từ các đối tác nhằm bảo đảm nguồn cung.
Trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng mạnh, các doanh nghiệp vận tải buộc phải tìm mọi cách cắt giảm chi phí để duy trì hoạt động. Tuy nhiên, dư địa tiết giảm hiện không còn nhiều, bởi phần lớn doanh nghiệp đã tối ưu vận hành từ trước. Đối với vận tải hành khách, nhiều đơn vị chưa “dám” tăng giá vé do việc điều chỉnh giá cước liên quan hệ thống phần mềm, thủ tục đăng ký và có thể ảnh hưởng nhu cầu đi lại của hành khách. Vì vậy, nhiều doanh nghiệp đang tạm thời “gồng mình” chịu áp lực chi phí trong ngắn hạn.
Ngược lại, vận tải hàng hóa gặp nhiều khó khăn hơn. Phần lớn xe tải sử dụng dầu diesel, loại nhiên liệu có mức tăng giá mạnh. Nhiều doanh nghiệp tính toán rằng, cứ chạy 100 km thì lỗ khoảng 500.000 đồng. Nếu chạy từ cảng Hải Phòng lên các khu công nghiệp ở Hà Nội, quãng đường 150 km, mức lỗ có thể lên tới 750.000 đồng. Theo ông Chung, với mức lỗ như vậy, nếu chỉ vài chuyến thì doanh nghiệp có thể chấp nhận để giữ khách hàng và duy trì hợp đồng. Tuy nhiên, nếu tình trạng này kéo dài trong một đến hai tuần, doanh nghiệp sẽ không thể tiếp tục hoạt động.
Rất nhanh, “bão giá” xăng, dầu đã làm một số mặt hàng thực phẩm tăng giá. Ghi nhận tại một số chợ dân sinh trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, giá rau đang tăng từng ngày theo giá xăng. Các loại rau như cải xanh, cải ngọt, rau mùng tơi… mỗi ngày tăng thêm 2.000-5.000 đồng/kg. Còn ở các chợ đầu mối Hà Nội, giá rau xanh cũng tăng khoảng 20%, thịt gia súc tăng 5.000 - 10.000 đồng/kg.
“Cú huých” cho quyết định chuyển đổi?
Giữa lúc giá nhiên liệu “leo thang” trở thành mối quan tâm chung của toàn xã hội, “cuộc chiến” xe xăng - xe điện cũng trở nên nóng bỏng hơn bao giờ hết. Trên mạng xã hội, vô số ý kiến tranh cãi có nên chuyển đổi xe chạy xăng, dầu sang xe điện hay không. Tuy rất khó đi đến kết luận cuối cùng giữa hai luồng quan điểm này, nhưng không thể phủ nhận mối quan tâm của người dân đối với xe điện đã tăng đáng kể.
Vài ngày qua, nhiều showroom xe máy điện tại Hà Nội ghi nhận lượng bán tăng đột biến so thời điểm trước đó. Anh Trương Mạnh Linh (phường Đống Đa) cho biết, anh đã nghĩ đến việc chuyển đổi xe máy xăng sang xe điện từ khi Hà Nội thông báo chủ trương hạn chế xe xăng trong khu vực nội đô, nhưng phần vì thấy chưa cần thiết, phần vì lo ngại vấn đề an toàn cháy nổ nên không vội quyết định.
“Giá xăng giờ tăng cao quá, xung đột Trung Đông cũng không biết đến lúc nào chấm dứt. Vậy nên tôi bàn với vợ đi xem để “chốt” xe luôn, cho đỡ cảnh chen lấn xếp hàng đổ xăng mấy hôm rồi”, anh Linh nói. Tuy nhiên, lượng khách quá đông khiến anh phải để lại thông tin để chờ đến lượt mua. Theo nhân viên một cửa hàng xe máy điện trên phố Phạm Văn Đồng, trong hai ngày qua, mỗi ngày cửa hàng bán khoảng 40 xe, gấp ba - bốn lần trước đợt giá xăng tăng.
Anh Nguyễn Thế Duy, tài xế xe máy điện XanhSM khẳng định “chạy không hết việc” trong mấy ngày qua. Theo anh Duy, đỉnh điểm có ngày anh chạy hơn 200 km, thu nhập được cải thiện đáng kể. Ngược lại, việc các lái xe ôm công nghệ chạy xăng bỏ chuyến nhiều khiến các hãng dịch vụ lớn như Grab gay Be Group phải triển khai chương trình thưởng cho đối tác tài xế sử dụng xe xăng từ ngày 11-17/3 để giữ chân họ.
Còn các tài xế ô-tô Grab tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh được thưởng tới 7% doanh thu mỗi tuần; các tỉnh, thành phố khác được thưởng 5%. Với nhóm xe hai bánh, mức hỗ trợ cao nhất là 135.000 đồng/tuần tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và 104.000 đồng tại các địa phương còn lại. Khoản thưởng này được áp dụng đồng thời với các chương trình hiện có. Grab cho biết, nguồn kinh phí hỗ trợ được trích từ ngân sách nội bộ của doanh nghiệp, nhằm chia sẻ phần nào khó khăn với đối tác tài xế trong giai đoạn giá nhiên liệu tăng mạnh. Về lâu dài, doanh nghiệp cũng có kế hoạch hỗ trợ tài xế có nhu cầu chuyển đổi xe xăng sang xe điện.
Be Group cũng công bố gói hỗ trợ chi phí nhiên liệu cho tài xế sau kỳ điều chỉnh giá ngày 7/3. Mức hỗ trợ được điều chỉnh theo loại xe và mức độ hoạt động của từng tài xế, cao nhất 800.000 đồng/tháng. Doanh nghiệp cho biết, hiện có hơn 500.000 tài xế đối tác hoạt động trên nền tảng.
Trước diễn biến khó lường của giá xăng, dầu thế giới, Vingroup công bố khẩn cấp triển khai chương trình “Thu xăng - Đổi điện” đặc biệt tại Việt Nam, Ấn Độ, Indonesia và Philippines. Chương trình lập tức ưu đãi thêm 3% giá xe ô-tô, 5% giá xe máy điện VinFast cho khách hàng, đồng thời giảm 10% giá cước Xanh SM từ ngày 11 đến 31/3/2026 tùy từng thị trường.
Bà Dương Thị Thu Trang, Phó Tổng Giám đốc Kinh doanh VinFast toàn cầu cho biết: “Chương trình Thu xăng - Đổi điện đặc biệt triển khai trong tháng 3 tại bốn thị trường trọng điểm là hành động ứng phó khẩn cấp của VinFast trước biến động địa chính trị đang gây ra ảnh hưởng tiêu cực đến tình hình kinh tế - xã hội của nhiều quốc gia trên thế giới. VinFast cùng các công ty trong hệ sinh thái xanh Vingroup mong muốn chung tay góp phần giảm thiểu tác động của giá xăng, dầu đến cuộc sống người dân, giảm ô nhiễm môi trường thông qua những giải pháp di chuyển thông minh, bền vững và kinh tế hơn”.
Theo điều chỉnh của Liên bộ Công thương - Tài chính, đến 22 giờ ngày 11/3, giá xăng RON 95-III (loại phổ biến trên thị trường) đã giảm 3.880 đồng, xuống 25.240 đồng/lít. Tương tự, E5 RON 92 cũng bớt 3.620 đồng, có giá mới 22.950 đồng/lít. Các mặt hàng dầu (trừ dầu hỏa) giảm 4.240 - 7.960 đồng/lít, kg tùy loại so với kỳ điều hành trước. Cụ thể, mỗi lít diesel và mazut lần lượt xuống mức 26.470 đồng và 24.420 đồng.
