Phát biểu ý kiến tại Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với thương vụ ở nước ngoài quý I/2026 do Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công thương chủ trì, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam, ông Ngô Khắc Lễ nhấn mạnh, trong bối cảnh căng thẳng chính trị, đặc biệt là khi xung đột ở Trung Đông diễn ra, mỗi doanh nghiệp cần chủ động xây dựng các biện pháp phòng ngừa rủi ro trong dài hạn.
Ông Ngô Khắc Lễ cho hay: “Trước khi giao đơn hàng, nên đánh giá lại các hợp đồng vận chuyển và vận đơn, đặc biệt là các điều khoản liên quan đến chiến tranh hoặc điều khoản cho phép tàu đi chệch hành trình. Đồng thời, chúng tôi khuyến nghị doanh nghiệp tham gia ký kết hợp đồng mua bán, doanh nghiệp có thể xem xét bổ sung các điều khoản xử lý trong trường hợp tàu thay đổi tuyến hoặc dỡ hàng ngoài kế hoạch”.
Đại diện Thương vụ Việt Nam tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), ông Trương Xuân Trung cảnh báo tình hình xung đột tại khu vực Trung Đông cũng đang tạo ra nhiều tác động đối với chuỗi cung ứng và hoạt động thương mại. Ông đánh giá một số lĩnh vực như hàng không, du lịch và logistics bị ảnh hưởng do nhiều sân bay và tuyến vận tải hoạt động hạn chế. Bên cạnh đó, việc phong tỏa một số tuyến hàng hải quan trọng trong khu vực cũng khiến hoạt động vận chuyển hàng hóa gặp khó khăn hơn.
Tình hình năng lượng tại khu vực đang biến động đáng chú ý. Sau khi xung đột xảy ra, UAE đã giảm sản lượng khai thác dầu trong khi một số cơ sở khai thác và chế biến dầu khí cũng phải tạm dừng hoạt động do ảnh hưởng của xung đột. “Những yếu tố này có thể khiến chi phí logistics và vận tải quốc tế gia tăng, từ đó ảnh hưởng tới chi phí sản xuất và sức cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu”, đại diện cơ quan thương mại tại UAE khuyến nghị.
Là một trong những ngành xuất khẩu chủ lực, ngành thủy sản phụ thuộc vào vận tải biển rất lớn. Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), bà Lê Hằng cho biết: “Chúng tôi xuất khẩu phần lớn qua vận tải biển và phụ thuộc vào những hệ thống làm lạnh có tính quyết định với chất lượng hàng hóa. Khi xung đột xảy ra, chi phí vận chuyển tăng, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của sản phẩm thủy sản. Trường hợp các hãng vận tải có thể thông báo tăng thu phí hoặc thay đổi hướng vận chuyển qua châu Phi, kéo dài thời gian vận chuyển từ 5-7 ngày, làm gia tăng chi phí mà doanh nghiệp phải trả”.
Tham tán Thương mại Việt Nam tại Indonesia, ông Phạm Thế Cường cho biết, trong bối cảnh xuất, nhập khẩu chịu nhiều tác động của các yếu tố bên ngoài, doanh nghiệp Việt Nam cũng cần chủ động rà soát danh mục sản phẩm, tiêu chuẩn kỹ thuật, yếu tố môi trường, đồng thời cập nhật kịp thời các quy định mới để điều chỉnh kế hoạch xuất khẩu, hạn chế rủi ro pháp lý và gián đoạn thương mại. Ông Phạm Thế Cường cũng lưu ý, Bộ Thương mại Indonesia vừa qua đã ban hành Quyết định số 47/2025 về một số mặt hàng cấm nhập khẩu, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Theo quyết định này, Indonesia cấm nhập khẩu đối với 12 nhóm hàng hóa, bao gồm một số loại gạo theo tiêu chí kỹ thuật; các chất làm suy giảm tầng ozone; bao bì, bao tải và quần áo đã qua sử dụng…
“Đây không phải là quy định hoàn toàn mới mà là tập hợp các quyết định cũ có điều chỉnh một số điểm. Đối với một số nhóm hàng như phế liệu kim loại, hóa chất, hàng điện - điện tử và thiết bị sử dụng công nghệ cũ hoặc chất làm mát có chứa HCFC-123 và HCFC-22 thuộc danh mục cấm; một số thiết bị y tế và sản phẩm công nghiệp nhạy cảm về môi trường, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý do chính sách quản lý đã chuyển từ cơ chế cấp phép sang cấm nhập khẩu”, Tham tán thương mại tại Indonesia lưu ý.
Theo ông Cường, doanh nghiệp Việt Nam cần đặc biệt tăng cường quản trị rủi ro và đề phòng gián đoạn vận tải, kéo dài thời gian giao hàng, nguy cơ hư hỏng hàng hóa, đặc biệt với các mặt hàng tươi sống cũng như rủi ro thanh toán khi thị trường biến động.
