Hiện tại Hà Nội có khoảng 197.428 ha đất nông nghiệp, chiếm 58,8% diện tích tự nhiên của toàn thành phố, đây là nguồn lực lớn để phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ, kinh tế tuần hoàn gắn với phát triển công nghiệp chế biến nông sản, thích ứng với biến đổi khí hậu và kết nối bền vững với chuỗi giá trị nông sản toàn cầu.
Để đạt được những mục tiêu của một nền nông nghiệp đô thị hiệu quả, Hà Nội cần có hành lang pháp lý giải quyết được những yêu cầu đặt ra của nhu cầu, yêu cầu sản xuất và quản lý.
Luật Thủ đô năm 2024 đã phân quyền mạnh, giúp cho Hà Nội có được những chính sách mới, những cơ chế mang tính đặc thù.
Để hoàn thiện chính sách, Ủy ban nhân dân thành phố đã giao Sở Nông nghiệp và Môi trường xây dựng và tổ chức lấy ý kiến phản biện xã hội đối với dự thảo Nghị quyết quy định điều kiện, trình tự, thủ tục cấp giấy phép xây dựng, loại công trình và tỷ lệ diện tích đất nông nghiệp được sử dụng để xây dựng công trình trên đất nông nghiệp tại các vùng sản xuất nông nghiệp tập trung trên địa bàn thành phố.
Theo đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường, nghị quyết được thông qua sẽ mở ra khung pháp lý rõ ràng, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp gắn với chế biến, tiêu thụ sản phẩm, du lịch sinh thái, trải nghiệm nông nghiệp. Đây không chỉ là giải pháp thúc đẩy nông nghiệp sinh thái bền vững, mà còn góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân, đồng thời bảo tồn giá trị văn hóa, lịch sử của vùng nông thôn Hà Nội.
Qua hội thảo phản biện về dự thảo nghị quyết do Mặt trận Tổ quốc thành phố Hà Nội tổ chức, các chuyên gia đánh giá cao và cũng nhất trí cao về sự cần thiết của việc ban hành nghị quyết. Các chuyên gia lưu ý cần phải rà soát về tính liên thông, tương thích của các quy định pháp luật, bảo đảm tính thống nhất của các luật, nhất là Luật Đất đai, Luật Xây dựng và Luật Thủ đô năm 2024.
Tiến sĩ Lê Văn Hoạt, Hội đồng Tư vấn dân chủ pháp luật đánh giá, nghị quyết được ban hành sẽ đáp ứng nhu cầu chính đáng của tổ chức, doanh nghiệp. Tuy nhiên, đây là vấn đề khá phức tạp, vừa phải đáp ứng yêu cầu phù hợp quy định pháp luật hiện hành, phạm vi phân cấp, phân quyền; vừa phải đơn giản, thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp thực hiện cũng như công tác quản lý của chính quyền địa phương, các ngành chức năng.
Từ thực tế trong công tác quản lý, các chuyên gia cũng nhấn mạnh, cần quy định rõ nguyên tắc bắt buộc khôi phục hiện trạng hoặc tháo dỡ đối với công trình xây dựng trái phép trên đất nông nghiệp; tuyệt đối không hợp thức hóa sau xử phạt, trừ khi công trình đáp ứng đủ điều kiện theo nghị quyết và pháp luật hiện hành, như vậy mới phát huy tính răn đe, ngăn chặn việc hợp thức hóa sai phạm.
Tiến sĩ, kiến trúc sư Đào Ngọc Nghiêm, nguyên Giám đốc Sở Quy hoạch-Kiến trúc cho rằng, dự thảo đã bao trùm được thực tiễn với quy định về sáu vùng sản xuất tập trung. Về loại hình công trình, cần bổ sung giáo dục trải nghiệm, đây là loại công trình đã được đề cập tại Điều 32 Luật Thủ đô năm 2024 và Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.
Để khuyến khích phát triển nông nghiệp hàng hóa, chất lượng, công nghệ cao, sinh thái, Tiến sĩ Nguyễn Tiến Dĩnh, Phó Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về kinh tế cho rằng, giảm bớt các thủ tục hành chính nhưng vẫn phải bảo đảm quản lý. Cần xác định loại công trình phục vụ trực tiếp cho sản xuất thì khi xây dựng không cần giấy phép như: Nhà lưới, nhà màng, hệ thống tưới nhỏ giọt, sản xuất mạ khay, hàng rào...; vấn đề là cần có quy định cụ thể về đối với loại công trình này, gắn với yêu cầu kỹ thuật để dễ kiểm tra, giám sát.
Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc thành phố Nguyễn Lan Hương nhìn nhận, nghị quyết giúp hiện thực hóa mục tiêu phát triển nông nghiệp sinh thái bền vững của Hà Nội. Nghị quyết cần đặt người dân vào vị trí trung tâm, mọi quy định phải thể hiện rõ quyền lợi, trách nhiệm của nông dân, để người dân yên tâm thực hiện, đồng thời thấy rõ trách nhiệm của xã, phường trong việc quản lý, giám sát.
Hà Nội đang đặt ra mục tiêu đưa đất nông nghiệp thành nền tảng cho phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao thu nhập cho người dân. Để đạt được mục tiêu nêu trên, cần cơ chế khuyến khích, hỗ trợ người dân, doanh nghiệp tiếp cận với đất đai, đơn giản thủ tục; cùng với đó là cơ chế xử lý nghiêm vi phạm.
Khi xây dựng chính sách cần nhìn nhận theo thực tế, nếu các quy định quá khắt khe, thủ tục quá rườm rà, trong khi nhu cầu thực tế lại “nóng bỏng” thì hiệu quả quản lý sẽ không cao, chính quyền địa phương sẽ rất khó khăn khi hằng ngày, hằng giờ phải đối diện với những hành vi vi phạm có chủ đích diễn ra với muôn hình, vạn trạng.
