Kể chuyện chiến đấu - hình thức giáo dục truyền thống hiệu quả với người lính trẻ

Truyền thống là không gian lắng đọng những giá trị văn hóa, tinh thần bền vững của dân tộc qua mỗi chặng đường lịch sử. Đó vừa kết tụ ký ức, cũng trở thành mạch nguồn nuôi dưỡng bản lĩnh, ý chí và khát vọng của các thế hệ hôm nay. Bởi vậy, để truyền thống luôn hiện hữu như sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong đời sống xã hội, công tác giáo dục truyền thống cần được tiến hành thường xuyên, sâu sắc và giàu sức lan tỏa.

Đối với Quân đội nhân dân Việt Nam - lực lượng hội tụ phẩm chất, cốt cách và tinh thần của dân tộc - việc giáo dục truyền thống càng mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Trong bối cảnh hiện nay, yêu cầu đặt ra đối với mỗi cơ quan, đơn vị là phải không ngừng đổi mới nội dung, hình thức và phương pháp giáo dục, để những giá trị truyền thống không chỉ được nhắc nhớ mà thực sự thấm sâu vào nhận thức, tình cảm và hành động của mỗi cán bộ, chiến sĩ.

Trung đoàn 4, Sư đoàn 5 là Trung đoàn bộ binh chủ lực đầu tiên trên chiến trường miền Đông Nam Bộ. Trải qua hơn 61 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, từ những trận đánh vang dội như Cổng Xanh, Lộc Ninh, Tầm Bó… lớp lớp cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn đã viết nên truyền thống vẻ vang "Kiên cường bám trụ, lẫy lừng chiến công".

Tiếp nối truyền thống của đơn vị anh hùng, cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn hôm nay luôn nỗ lực rèn luyện, nâng cao bản lĩnh chính trị, ý chí chiến đấu, đáp ứng yêu cầu xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Bám sát nhiệm vụ chính trị trung tâm, thời gian qua, Đảng ủy, chỉ huy Trung đoàn, trực tiếp là cơ quan chính trị Trung đoàn đã triển khai nhiều hình thức giáo dục truyền thống phong phú, thiết thực, như: bài giảng chính trị, tọa đàm, diễn đàn, giao lưu truyền thống, truyền thanh nội bộ… Trong đó, hoạt động kể chuyện chiến đấu đang trở thành một điểm nhấn giàu sức lan tỏa, mang lại hiệu quả rõ nét trong giáo dục truyền thống đối với cán bộ, chiến sĩ.

Mỗi câu chuyện chiến đấu trong lịch sử đấu tranh của Quân đội nhân dân Việt Nam nói chung và lực lượng vũ trang Quân khu, Sư đoàn, Trung đoàn nói riêng luôn luôn có sức hấp dẫn đặc biệt và khả năng vận dụng vào nghệ thuật quân sự hiện tại.

Thông qua hoạt động này vừa rèn luyện, giáo dục bộ đội về nghệ thuật quân sự, đường lối chiến tranh, vừa bồi đắp những tình cảm, cảm xúc tốt đẹp. Những câu chuyện chiến đấu được lựa chọn từ những nguồn tư liệu lịch sử, nổi bật, như: 400 trận đánh tiêu biểu của lực lượng vũ trang Quân khu 7, Lịch sử Sư đoàn bộ binh 5 (1965-2025), Lịch sử Trung đoàn bộ binh 4 (1965-2025),.... Bởi vậy, giá trị nhận thức và khả năng khơi dậy tinh thần tự hào luôn được thực hiện có chiều sâu.

Đội ngũ trực tiếp đảm nhiệm hoạt động kể chuyện chiến đấu được Trung đoàn lựa chọn từ những cán bộ chỉ huy ở cơ sở, nòng cốt là chính trị viên, chính trị viên phó các đại đội. Với quan điểm mỗi câu chuyện chính là hành trình kết nối lịch sử, khơi dậy lòng biết ơn và niềm tự hào dân tộc, cơ quan chính trị Trung đoàn thường xuyên tổ chức bồi dưỡng kỹ năng, phương pháp truyền đạt cho đội ngũ cán bộ.

Những cán bộ được lựa chọn đều có chất giọng truyền cảm, nền tảng kiến thức tốt, phương pháp trình bày khoa học và khả năng tạo sức cuốn hút đối với bộ đội. Trung đoàn tổ chức làm điểm ở một số đơn vị để rút kinh nghiệm, từ đó nhân rộng trong toàn Trung đoàn.

Bên cạnh đó, đội ngũ cán bộ chủ trì cũng chủ động tìm đọc thêm hồi ký chiến tranh, tài liệu lịch sử, những bài viết về người lính qua các thời kỳ để làm giàu chiều sâu cho từng câu chuyện. Chính sự chuẩn bị công phu, nghiêm túc ngay từ đầu đã giúp hoạt động kể chuyện chiến đấu từng bước trở thành điểm nhấn nổi bật trong công tác giáo dục truyền thống của đơn vị.

Những buổi kể chuyện chiến đấu ở Trung đoàn 4, Sư đoàn 5 vì thế đã được các đơn vị triển khai thực hiện trong thời gian qua, mang đến cách giáo dục truyền thống thiết thực và giàu cảm xúc đối với bộ đội.

Từ những câu chuyện đời lính bình dị, lịch sử trở nên chân thật, gần gũi hơn với người lính trẻ hôm nay. Trong các buổi kể chuyện chiến đấu, những chiến sĩ trẻ chăm chú dõi theo từng lời kể, từng hình ảnh trình chiếu trên màn hình. Biết bao câu chuyện với nhiều chi tiết lắng sâu và cả những cao trào đã đem đến những trải nghiệm lịch sử, văn hóa đặc biệt.

"Trước đây, tôi chủ yếu tìm hiểu lịch sử từ trong sách giáo khoa, nhưng từ khi nhập ngũ, được lắng nghe những câu chuyện được kể trong mỗi buổi sinh hoạt ở đơn vị, tôi cảm nhận rõ hơn sự hy sinh của thế hệ cha anh và hiểu rằng hòa bình hôm nay không phải điều tự nhiên mà có. Từ đó sống có trách nhiệm, nỗ lực nhiều hơn để phát huy truyền thống của đơn vị", Binh nhì Nguyễn Hoàng Phúc, chiến sĩ Đại đội 7, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 4 chia sẻ trong niềm tự hào.

Những buổi kể chuyện chiến đấu kết hợp trình chiếu hình ảnh, tư liệu lịch sử đang trở thành một cách làm hiệu quả trong giáo dục truyền thống đối với bộ đội. Không tổ chức theo hình thức tuyên truyền tập trung quy mô lớn, đơn vị đưa hoạt động về cấp đại đội, nơi gần gũi nhất với chiến sĩ, để những câu chuyện lịch sử đến với người nghe bằng không khí tự nhiên và gần gũi hơn.

Qua từng câu chuyện lịch sử, cán bộ kể chuyện đã trực tiếp tạo nên những nhịp cầu kết nối đặc biệt. Điều khiến những chiến sĩ trẻ xúc động đôi khi không phải ở quy mô trận đánh hay những con số thống kê, mà chính là những chi tiết đời thường của người lính trên chiến trường năm xưa.

Sau mỗi buổi kể chuyện, nhiều chiến sĩ tranh thủ trao đổi thêm với cán bộ đại đội về những nhân vật, chi tiết vừa được nhắc tới, đồng thời tìm đọc thêm các cuốn sách viết về chiến tranh ở tủ sách của đơn vị. Những câu chuyện chiến đấu vì thế không dừng lại trong một giờ sinh hoạt, mà tiếp tục đi cùng người lính trẻ trong suy nghĩ và nhận thức của họ.

Trung tá Nguyễn Thành Hải, Chủ nhiệm Chính trị Trung đoàn 4 nhấn mạnh: "Kể chuyện chiến đấu là một trong những hình thức giáo dục truyền thống được Trung đoàn triển khai thực hiện có hiệu quả trong thời gian qua. Bám sát nhiệm vụ chính trị và truyền thống Trung đoàn, Sư đoàn, Quân khu, các câu chuyện luôn được lựa chọn kỹ lưỡng. Đồng thời, chú trọng việc bồi dưỡng phương pháp truyền tải cho đội ngũ cán bộ. Chính vì thế mà hình thức giáo dục truyền thống này đã tạo ra những kết quả đáng ghi nhận".

Khi lịch sử được kể bằng những câu chuyện gần gũi, bằng những hình ảnh trực quan cùng cảm xúc chân thật của người kể, những bài học truyền thống càng trở nên sống động, gần gũi hơn với người lính trẻ. Mỗi câu chuyện chiến đấu góp phần khơi dậy trong cán bộ, chiến sĩ niềm tự hào về truyền thống đơn vị, sự biết ơn đối với thế hệ cha anh đã chiến đấu, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Việc đưa hoạt động kể chuyện chiến đấu về gần với đời sống sinh hoạt của bộ đội, tổ chức ở quy mô đại đội với không khí tự nhiên, chân tình cũng giúp công tác giáo dục truyền thống trở nên mềm mại, dễ tiếp nhận nhưng vẫn có chiều sâu và sức lan tỏa mạnh mẽ. Sau mỗi buổi kể chuyện, lịch sử dường như tiếp tục được nối dài trong những cuộc trao đổi, những trang sách được tìm đọc thêm và cả trong suy nghĩ, tình cảm của mỗi người lính trẻ.

Đó cũng là cách Trung đoàn 4, Sư đoàn 5 đang từng bước đổi mới, nâng cao chất lượng công tác giáo dục truyền thống trong tình hình mới. Bằng những cách làm sáng tạo, thiết thực và giàu cảm xúc, truyền thống "Kiên cường bám trụ, lẫy lừng chiến công" tiếp tục được trao truyền bền bỉ giữa các thế hệ cán bộ, chiến sĩ, góp phần xây dựng Trung đoàn vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn hiện nay.