Tượng đài cạnh đền Bà Kiệu, hồ Hoàn Kiếm
Tượng đài “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” được đặt tại khu vực vườn hoa đền Bà Kiệu, cạnh hồ Hoàn Kiếm, ra đời đầu tiên vào năm 1984, theo mẫu thiết kế của cố nghệ sĩ Kim Giao. Tượng được thiết kế với cụm 3 nhân vật tiêu biểu cho quân và dân Thủ đô đã kiên cường sống và chiến đấu bảo vệ Hà Nội năm 1946, gồm một thiếu nữ áo dài cầm gươm, một người lính vệ quốc mặc áo trấn thủ cầm bom ba càng, và một người công nhân tự vệ cầm súng.
Tượng đài được xây dựng nhân kỷ niệm 30 năm Ngày Giải phóng Thủ đô. Tên gọi của tượng đài khơi nguồn từ lời của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong thư gửi các chiến sĩ Trung đoàn Thủ đô, gắn với tinh thần chiến đấu kiên cường của quân và dân Hà Nội trong 60 ngày đêm của cuộc Toàn quốc kháng chiến mùa đông năm 1946.
Qua nhiều năm, tượng đài đã trở thành một phần quen thuộc của không gian quanh hồ Hoàn Kiếm. Khu vực tượng đài là nơi diễn ra các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, như trình diễn, lễ hội, trưng bày, triển lãm, hội sách… ở nhiều thời điểm trong năm.
Mới đây, thành phố Hà Nội đã có chủ trương di dời tượng đài “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh”, tổ chức lại không gian, cảnh quan khu vực này.
Tượng đài tại vườn hoa Vạn Xuân
Tượng đài "Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh" tại vườn hoa Vạn Xuân (vườn hoa Hàng Đậu) được khánh thành ngày 22/12/2004 sau 90 ngày thi công, nhân kỷ niệm 60 năm ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam.
Tượng đài được ghép từ 34 khối đá, tổng chiều cao 9,7m, nặng khoảng 200 tấn, làm theo mẫu phác thảo của nhà điêu khắc Vũ Đại Bình và họa sĩ Mai Văn Kế, với hình ảnh ba thanh niên gồm 2 nam và 1 nữ trong tư thế cầm các loại vũ khí sẵn sàng chiến đấu và hy sinh để bảo vệ Thủ đô.
Đây là một trong 3 mẫu tượng được lựa chọn từ cuộc thi thiết kế mẫu tượng đài nhân dịp kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng Thủ đô năm 2004, do thành phố phát động.
Ban đầu, tượng đài “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” được dự định đặt tại Quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục, sau đó đã được cân nhắc và lựa chọn đặt tại vườn hoa Vạn Xuân như hiện nay.
Khu vực đặt tượng đài nằm nơi diễn ra cuộc thảm sát đẫm máu của quân đội Pháp ở phố Hàng Bún và Yên Ninh vào ngày 17/12/1946. Trong 60 ngày đêm hào hùng của quân dân Thủ đô 80 năm về trước, đây là khu vực giáp ranh giữa Liên khu 1 và Thành cổ, nơi tập trung số đông quân đội Pháp.
Bức phù điêu bên chợ Đồng Xuân
Nhân dịp kỷ niệm 50 năm giải phóng Thủ đô (10/10/2004), thành phố Hà Nội cho dựng bức phù điêu “Hà Nội - Mùa đông năm 1946” ngay bên cạnh chợ Đồng Xuân để tưởng nhớ những người đã hy sinh và nhắc nhớ thế hệ hôm nay về lòng biết ơn với thế hệ cha ông đã ngã xuống trong cuộc chiến bảo vệ Thủ đô.
Bức phù điêu "Hà Nội - Mùa đông 1946" do nhóm tác giả Công ty Mỹ thuật Trung ương thực hiện, có chiều cao tính cả bệ là 5,7m, chiều rộng 4,5m, nặng 7 tấn. Mẫu phù điêu mô phỏng hình tượng người chiến sĩ quyết tử ôm bom ba càng trong tư thế sẵn sàng lao vào xe tăng địch cùng với người chiến sĩ tự vệ và thiếu nữ Hà Nội chiến đấu bảo vệ từng tấc đất của Thủ đô.
Mặt sau bức phù điêu có đoạn trích trong thư gửi hội nghị kỷ niệm 23 năm Ngày Thống nhất lực lượng vũ trang Thủ đô (1/1972) của Đại tướng Võ Nguyên Giáp.
Chợ Đồng Xuân không chỉ là một điểm đến văn hóa và du lịch của Hà Nội, mà còn ghi dấu ấn nhiều trận đánh ác liệt trong 60 ngày đêm, đặc biệt là trận đánh ngày 14/2/1947, khi quân ta làm hơn 200 quân địch thương vong, tiêu diệt 4 xe tăng.
Hướng tới những ngày lễ lớn của dân tộc, đặc biệt là Tết Độc lập 2/9, ba tượng đài "Quyết tử" giữa lòng Hà Nội trở thành những "địa chỉ đỏ" thu hút đông đảo người dân Thủ đô, đồng bào cả nước và du khách quốc tế đến thăm.
Cùng chung một nhịp đập lịch sử, các công trình tái hiện trọn vẹn bản hùng ca 60 ngày đêm kiên cường bảo vệ Thủ đô mùa đông năm 1946. Từ không gian thiêng liêng bên hồ Gươm, vệt ký ức tại Hàng Đậu, cho đến hình ảnh người chiến sĩ ôm bom ba càng quả cảm, mỗi điểm đến đều chạm vào trái tim người ghé thăm bằng niềm tự hào lịch sử sâu sắc.
![cam-tu-minh-duy-5.jpg](https://cdn.nhandan.vn/images/eOPUc9eZAtQx_mWOiBRaBbcugPM_8iDHGX9EBmMvGSC67UBHZp-Ih2ZfkKnmaOiI/cam-tu-minh-duy-5.jpg.avif "Phù điêu chợ Đồng Xuân trở thành "địa chỉ đỏ" quen thuộc của người dân Thủ đô mỗi dịp lễ lớn của dân tộc. (Ảnh: MINH DUY)")
Trong nhịp sống sôi động của ngày hôm nay, dòng người lặng lẽ dâng hương mỗi dịp lễ lớn đều như muốn nhắc nhớ thế hệ sau về giá trị của độc lập, tự do. Thời gian có thể làm mờ đi những vết đạn, hố bom trên từng chiến lũy cũ, nhưng tinh thần "Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh" thì vẫn sống mãi trong trái tim mỗi người dân Việt Nam.
