Hoàn thiện khung chính sách quản lý AI

Trong thời kỳ hội nhập và phát triển công nghệ mạnh mẽ hiện nay, trí tuệ nhân tạo đã trở thành yếu tố cốt lõi thúc đẩy đổi mới sáng tạo, thúc đẩy phát triển kinh tế-văn hóa-xã hội. Bên cạnh những yếu tố thuận lợi, những khó khăn mà AI đặt ra liên quan đến đạo đức, pháp lý, đòi hỏi phải có một khung chính sách quản lý phù hợp.

Sinh viên ngành Vật liệu thông minh và trí tuệ nhân tạo, Trường đại học Phenikaa thực hành nghiên cứu tại phòng thí nghiệm.
Sinh viên ngành Vật liệu thông minh và trí tuệ nhân tạo, Trường đại học Phenikaa thực hành nghiên cứu tại phòng thí nghiệm.

Trí tuệ nhân tạo (AI) được xác định là công nghệ mũi nhọn trong Chiến lược quốc gia về nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI đến năm 2030, được Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 26/1/2021. Mục tiêu quan trọng của Chiến lược là đưa nước ta trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo về AI trong khu vực và thế giới, nằm trong Top 4 ASEAN về nghiên cứu và ứng dụng AI và nhóm 50 nước dẫn đầu toàn cầu về AI. Chiến lược cũng xác định sự cần thiết phải xây dựng hệ thống quy phạm pháp luật và hành lang pháp lý liên quan đến trí tuệ nhân tạo.

Tiến sĩ Phạm Thị Thúy Nga, Viện Nhà nước và Pháp luật (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) cho rằng, pháp luật có vai trò quan trọng trong định hướng và bảo vệ học thuật, cần ghi nhận rõ nghĩa vụ công bố việc sử dụng AI, kể cả về mặt kỹ thuật (thuật toán, dữ liệu huấn luyện) lẫn đạo đức (tác động xã hội, sai lệch tiềm tàng) nhằm bảo vệ tính chính danh và minh bạch của tri thức được tạo ra. Do AI không phải là chủ thể có năng lực hành vi pháp lý, không có ý chí, đạo đức hay khả năng chịu trách nhiệm trước pháp luật nên mọi hậu quả tiêu cực phát sinh trong quá trình sử dụng AI, đều cần được quy trách nhiệm cụ thể cho con người hoặc tổ chức có liên quan.

Một khung chính sách rõ ràng sẽ là cơ sở để xác định giới hạn, trách nhiệm của các bên trong xử lý dữ liệu, thúc đẩy đổi mới sáng tạo an toàn trong các doanh nghiệp và các tổ chức nghiên cứu, góp phần kết nối hoạt động phát triển AI của Việt Nam với các tiêu chuẩn quốc tế, mở ra cơ hội cho hội nhập và hợp tác công nghệ toàn cầu. Như vậy, khung chính sách không chỉ là công cụ mà còn là nền tảng cho AI phát triển an toàn, nhân văn.

Nhiều quốc gia trên thế giới đã sớm hoàn thiện khung chính sách phát triển trí tuệ nhân tạo. Thí dụ, Mỹ đã ban hành Đạo luật về trách nhiệm giải trình thuật toán vào năm 2022, Canada ban hành Đạo luật Trí tuệ nhân tạo và dữ liệu năm 2023, Liên minh châu Âu (EU) ban hành Đạo luật AI năm 2024. Tại châu Á, Trung Quốc là quốc gia sớm hoàn thiện một khung chính sách toàn diện, tập trung và có định hướng chiến lược rõ ràng. Không chỉ ban hành một kế hoạch mang tính chiến lược về “phát triển AI thế hệ mới”, Trung Quốc còn cụ thể hóa bằng các quy định pháp luật, thông qua “Quy định quản lý các thuật toán đề xuất trên internet”, “Quy định về nội dung tổng hợp do AI tạo ra”.

Bộ Khoa học và Công nghệ Trung Quốc đã ban hành “Hướng dẫn đạo đức đối với AI” với nguyên tắc đặt con người làm trung tâm, bảo đảm công bằng, an toàn và trách nhiệm. Nhật Bản cũng đã sớm ban hành “Hướng dẫn cơ bản về đạo đức trong AI”, thành lập Hội đồng chuyên gia về AI trong khuôn khổ Đạo luật Cơ bản về Khoa học, Công nghệ và Đổi mới.

Đầu năm 2025, Nhật Bản đã ban hành luật về thúc đẩy nghiên cứu, phát triển và ứng dụng liên quan đến AI. Một trong những nội dung quan trọng của luật này là quy định nghĩa vụ hợp tác, cung cấp thông tin giữa các chủ thể phát triển, phân phối và ứng dụng AI. Cơ chế ràng buộc pháp lý giúp tăng cường năng lực quản lý, nhất là với các hệ thống AI có mức độ rủi ro cao.

Cho đến nay, khung chính sách về AI tại Việt Nam còn sơ khai, mới dừng ở mức định hướng chiến lược và điều chỉnh gián tiếp thông qua các quy định liên quan đến an toàn thông tin, sở hữu trí tuệ cũng như bảo vệ dữ liệu cá nhân từ các văn bản Luật An ninh mạng 2018, Luật Công nghệ cao 2008, Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022. Các quy định về AI vẫn còn ở mức độ chung chung, chưa bao quát hết các vấn đề đặc thù của AI như: trách nhiệm pháp lý của hệ thống tự động, quyền truy cập dữ liệu huấn luyện, kiểm soát thuật toán, hay tính minh bạch trong ra quyết định của AI.

Theo Tiến sĩ Trương Thị Thu Trang, Viện Thông tin Khoa học xã hội (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam)

Theo Tiến sĩ Trương Thị Thu Trang, Viện Thông tin Khoa học xã hội (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam), cho đến nay, khung chính sách về AI tại Việt Nam còn sơ khai, mới dừng ở mức định hướng chiến lược và điều chỉnh gián tiếp thông qua các quy định liên quan đến an toàn thông tin, sở hữu trí tuệ cũng như bảo vệ dữ liệu cá nhân từ các văn bản Luật An ninh mạng 2018, Luật Công nghệ cao 2008, Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022.

Các quy định về AI vẫn còn ở mức độ chung chung, chưa bao quát hết các vấn đề đặc thù của AI như: trách nhiệm pháp lý của hệ thống tự động, quyền truy cập dữ liệu huấn luyện, kiểm soát thuật toán, hay tính minh bạch trong ra quyết định của AI. Do vậy, để đáp ứng yêu cầu thực tiễn, trong bối cảnh AI đang phát triển nhanh và ngày càng phức tạp, cần sớm ban hành một khung chính sách mang tính pháp lý cũng như các hướng dẫn đạo đức, quy chuẩn kỹ thuật, an toàn, phù hợp với đặc điểm quốc gia.

Tiến sĩ Tô Văn Trường, nguyên Viện trưởng Viện Quy hoạch thủy lợi miền nam cho rằng, khung chính sách phát triển AI cần được thiết kế như một hệ thống định hướng chiến lược, vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa kiểm soát rủi ro, bảo đảm lợi ích chung cho xã hội, xác định rõ AI là hạ tầng công nghệ chiến lược, gắn với mục tiêu phát triển kinh tế số và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Để thực thi hiệu quả khung chính sách phát triển AI, cần thành lập một cơ quan đầu mối, chẳng hạn như Ủy ban quốc gia về Trí tuệ nhân tạo. Hệ thống này phải có cơ chế giám sát minh bạch và các kênh tham vấn cộng đồng, cho phép người dân và tổ chức xã hội tham gia vào quá trình xây dựng chính sách, điều này không chỉ bảo vệ người dùng mà còn tạo ra niềm tin vững chắc để doanh nghiệp và nhà đầu tư yên tâm phát triển sản phẩm.

Ngoài ra, khung chính sách cho AI cần tạo cơ chế khuyến khích đổi mới sáng tạo và hợp tác quốc tế một cách thực chất. Các biện pháp như ưu đãi thuế, quỹ hỗ trợ nghiên cứu và phát triển R&D và nhất là các chương trình thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho doanh nghiệp AI cần được triển khai mạnh mẽ.

Sự thành công của các cơ chế này phụ thuộc trực tiếp vào nguồn nhân lực chất lượng và một hành lang pháp lý linh hoạt. Cùng với đó, các quy định trong khung chính sách phải luôn coi đạo đức và trách nhiệm xã hội là nguyên tắc nền tảng xuyên suốt, phải được “mã hóa” ngay từ đầu vào hệ thống pháp lý cũng như các tiêu chuẩn kỹ thuật.

Một khung chính sách tốt không chỉ là hành lang pháp lý mà còn là động lực để AI trở thành công cụ thúc đẩy phát triển bền vững. Tại một số diễn đàn gần đây, nhiều chuyên gia nhận định, trong điều kiện Việt Nam hiện nay, khung chính sách cho AI phải là một sự cân bằng tinh tế giữa việc thúc đẩy công nghệ và bảo vệ các giá trị nhân văn cốt lõi.

Trên cơ sở tích hợp các cơ chế quản trị rõ ràng, chiến lược dữ liệu mở, sự tham gia của cộng đồng và các nguyên tắc đạo đức làm nền tảng, chúng ta sẽ phát triển được một hệ sinh thái AI năng động, đáng tin cậy, bảo đảm không bị bỏ lại phía sau trong kỷ nguyên số.

Có thể bạn quan tâm

Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng tiếp bà Touch Pharat, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Vương quốc Campuchia tại Việt Nam. (Ảnh: TL)

Thúc đẩy hợp tác về pháp luật và tư pháp giữa hai Bộ Tư pháp Việt Nam-Campuchia

Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng bày tỏ mong muốn bà Đại sứ Touch Pharat tiếp tục quan tâm, ủng hộ và làm cầu nối quan trọng thúc đẩy hợp tác giữa hai Bộ Tư pháp Việt Nam-Campuchia nói riêng, cũng như hợp tác pháp luật và tư pháp giữa hai nước nói chung, góp phần vun đắp quan hệ giữa hai nước Việt Nam-Campuchia.

Đối tượng sử dụng dụng cụ cạo sơn để cạo thông tin các số điện thoại hotline và số điện thoại cứu hộ, sửa chữa phương tiện được dán trên biển báo thông tin cứu hộ bị ghi lại hình ảnh.

Quảng Trị: Xử phạt đối tượng cạo nội dung ở biển báo thông tin cứu hộ trên cao tốc

Ngày 18/5, Công an xã Quảng Ninh, tỉnh Quảng Trị cho biết, vừa ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính chủ cơ sở sửa chữa lốp ô-tô về hành vi cạo thông tin các số điện thoại hotline và số điện thoại cứu hộ, sửa chữa phương tiện được dán ở biển báo thông tin cứu hộ trên cao tốc bắc-nam. 

Thay đổi phạm vi địa bàn hoạt động hải quan. (Ảnh: baochinhphu.vn)

Bổ sung phạm vi địa bàn hoạt động hải quan ngoài khu vực cửa khẩu

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 153/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 01/2015/NĐ-CP quy định chi tiết phạm vi địa bàn hoạt động hải quan; trách nhiệm phối hợp trong phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới đã được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 12/2018/NĐ-CP của Chính phủ.

An toàn vệ sinh thực phẩm cần được quản lý hiệu quả hơn ngay từ nguyên liệu đầu vào.

Quản lý an toàn thực phẩm theo chuỗi cần có cơ chế minh bạch

Để giải quyết vấn đề bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm mang tính dài hạn, theo hồ sơ chính sách dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) được Bộ Tư pháp thẩm định mới đây, Bộ Y tế định hướng chuyển mạnh tư duy quản lý an toàn thực phẩm từ "kiểm soát từng khâu riêng lẻ" sang "quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm".

Chung tay bảo vệ trẻ em. (Ảnh: UNICEF)

Tăng mạnh mức phạt hành vi vi phạm liên quan trẻ em

Hôm nay (16/5), Nghị định 98/2026 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo trợ, trợ giúp xã hội và trẻ em có hiệu lực, thay thế Nghị định 130/2021, bổ sung hàng loạt hành vi vi phạm mới, tăng mức xử phạt liên quan trẻ em, người khuyết tật, cứu trợ xã hội và nạn nhân mua bán người…

Cán bộ Đồn Biên phòng Chiềng On, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Sơn La tuyên truyền cho người dân bản Lao Khô nhận biết về những thủ đoạn, cách thức lừa đảo trên không gian mạng.

Cảnh báo mạo danh cán bộ biên phòng lừa đảo khu vực biên giới Sơn La

Chỉ trong thời gian ngắn, nhiều hộ kinh doanh trên địa bàn các xã Yên Sơn, Lóng Phiêng, Mường Lạn, Cò Nòi của tỉnh Sơn La liên tiếp nhận được các cuộc gọi từ những đối tượng tự xưng là cán bộ phụ trách hậu cần-kỹ thuật của các đồn biên phòng để đặt mua hàng hóa, thuê dịch vụ nhằm lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Lực lượng Công an đột kích trụ sở của hệ thống “Xôi Lạc TV”. (Ảnh A05)

Xử lý vi phạm bản quyền từ gốc

Công điện số 38/CĐ-TTg ngày 5/5/2026 đặt ra yêu cầu xử lý quyết liệt các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Với bản quyền trực tuyến, yêu cầu đó không chỉ là gỡ thêm nhiều đường link hay chặn thêm một số website vi phạm mà phải nhận diện và xử lý triệt để hệ sinh thái vận hành phía sau.

Người dân sử dụng dịch vụ hành chính công tại phường Cửa Nam, Thành phố Hà Nội. (Ảnh: TRẦN GIANG)

Kiểm tra, giám sát việc ban hành quyết định hành chính

Trong quản lý nhà nước, quyết định hành chính đóng vai trò rất quan trọng, là công cụ quản lý, điều hành các hoạt động kinh tế-xã hội và có tác động trực tiếp đến lợi ích, đời sống của người dân, đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và cả xã hội.

Nhiều nhóm đối tượng tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuý trong khu nghỉ dưỡng. (Ảnh: Công an cung cấp)

Đà Nẵng phát hiện nhóm đối tượng tổ chức sử dụng trái phép ma túy trong khu nghỉ dưỡng

Ngày 15/5, Công an thành phố Đà Nẵng cho biết, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an thành phố Đà Nẵng phối hợp Công an phường Hội An Đông tiến hành kiểm tra một biệt thự trên địa bàn, phát hiện nhiều nhóm đối tượng đang tụ tập sử dụng trái phép chất ma túy tại các phòng của biệt thự

Quang cảnh phiên tòa.

Tòa tuyên 4 án tử hình, 5 án chung thân trong vụ án ma túy đặc biệt nghiêm trọng ở Quảng Ninh

Chiều 15/5, Hội đồng xét xử Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Ninh tuyên án sơ thẩm vụ án buôn bán, vận chuyển lượng ma túy đặc biệt lớn, sử dụng vũ khí quân dụng chống trả lực lượng chức năng khiến Thượng úy Nguyễn Đăng Khải (thuộc Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm ma túy Công an tỉnh Quảng Ninh) hy sinh.

Phòng Cảnh sát hình sự, Công an thành phố Đà Nẵng bàn giao đối tượng cho cơ quan chức năng Hàn Quốc tại cửa khẩu cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng. (Ảnh: Công an cung cấp)

Công an Đà Nẵng bắt giữ đối tượng truy nã đỏ Interpol

Ngày 15/5, Công an thành phố Đà Nẵng cho biết, Phòng Cảnh sát hình sự vừa bàn giao đối tượng truy nã của Hàn Quốc là Joo Young Su (sinh năm 1979, quốc tịch Hàn Quốc) theo Thông báo truy nã đỏ Interpol số A-6304/4-2026 ngày 22/4/2026 của Ban Tổng thư ký Interpol về hành vi Lừa đảo cho cơ quan chức năng Hàn Quốc.

Đội Cảnh sát giao thông đường bộ số 2 vừa phối hợp Công an phường Tam Kỳ, kiểm tra cơ sở sửa xe tại đường Lê Tấn Trung ở phường Tam Kỳ, thành phố Đà Nẵng.

Đà Nẵng: Kiên quyết ngăn chặn xe độ, chế

Sáng 15/5, Phòng Cảnh sát giao thông Công an thành phố Đà Nẵng cho biết, ngày 14/5, Đội Cảnh sát giao thông đường bộ số 2 vừa phối hợp Công an phường Tam Kỳ, kiểm tra cơ sở sửa xe tại đường Lê Tấn Trung, khối phố Xuân Đông, phường Tam Kỳ, thành phố Đà Nẵng phát hiện nhiều xe độ, chế ống xả, không gắn biển số.

Công an thi hành quyết định khởi tố vụ án, các bị can có hành vi vi phạm pháp luật.

Không bán, mua, tiêu thụ lợn mắc bệnh, lợn chết

Ngày 15/5, Công an tỉnh Thanh Hóa khuyến cáo người chăn nuôi, cơ sở giết mổ, kinh doanh thực phẩm và người dân tuyệt đối không mua bán, vận chuyển, giết mổ, tiêu thụ lợn mắc bệnh, lợn chết hoặc sản phẩm từ lợn không rõ nguồn gốc, chưa qua kiểm dịch.

[Video] Tuyên án tù chung thân về tội khủng bố, hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân đối với Đào Minh Quân

[Video] Tuyên án tù chung thân về tội khủng bố, hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân đối với Đào Minh Quân

Chiều 14/5, sau một ngày xét xử và nghị án, Tòa án nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã tuyên án sơ thẩm đối với Đào Minh Quân-đối tượng cầm đầu tổ chức “Chính phủ quốc gia Việt Nam lâm thời” cùng các đồng phạm về các tội “Khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân” và “Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân”.

Đội Quản lý thị trường số 4 kiểm tra hàng hóa bày bán tại Trung tâm Thương mại Saigon Square.

Thành phố Hồ Chí Minh đồng loạt xử lý hàng giả tại các điểm mua sắm nổi tiếng

Trước tình trạng buôn bán hàng giả diễn biến phức tạp, lực lượng Quản lý thị trường Thành phố Hồ Chí Minh đồng loạt ra quân kiểm tra các trung tâm thương mại, chợ du lịch và điểm kinh doanh trọng điểm. Nhiều vụ vi phạm liên quan hàng giả nhãn hiệu nổi tiếng đã bị phát hiện, xử lý với tổng số tiền phạt hàng trăm triệu đồng.