Hiểu đúng về trí tuệ nhân tạo

AI là công nghệ giúp máy tính trở nên thông minh hơn, có khả năng làm những việc mà trước đây chỉ con người mới làm được, như hiểu ngôn ngữ, nhận diện hình ảnh, dự đoán xu hướng hay sáng tạo ra nội dung mới...

Hỏi: Trí tuệ nhân tạo (AI) là gì?

Đáp: Trí tuệ nhân tạo (AI) là công nghệ cho phép máy tính hoặc thiết bị điện tử có thể “học”, “phân tích” và “đưa ra quyết định” dựa trên dữ liệu, mô phỏng cách con người suy nghĩ, nhưng theo cách riêng của máy móc.

Bạn có thể tưởng tượng AI như một bộ não điện tử được lập trình để xử lý thông tin, phân tích dữ liệu và thực hiện các nhiệm vụ thông minh. Tuy nhiên, AI không nhất thiết phải là những robot giống như trong phim khoa học viễn tưởng mà bạn thường thấy.

Thực tế, AI có thể chỉ là phần mềm chạy trên điện thoại, máy tính hoặc các thiết bị thông minh mà bạn sử dụng hằng ngày. Thí dụ, khi bạn trò chuyện với trợ lý ảo như Siri hay Google Assistant, hoặc khi Facebook tự động gợi ý bạn bè, đó chính là AI đang làm việc.

Để hoạt động hiệu quả, AI cần được cung cấp một lượng lớn dữ liệu để “học”. Ông Phan Phú Thuận, chuyên gia An ninh mạng, FPT Smart Cloud- thành viên Tập đoàn FPT nêu thí dụ: “Nếu muốn AI nhận diện khuôn mặt, nó sẽ được “dạy” bằng hàng nghìn bức ảnh khuôn mặt khác nhau.

Sau khi có dữ liệu, AI sẽ sử dụng các thuật toán - giống như những công thức toán học phức tạp - để phân tích, tìm ra các mẫu, quy luật hoặc mối liên hệ trong dữ liệu đó. Quá trình này gọi là “học máy” (Machine Learning). Càng được cung cấp nhiều dữ liệu và được huấn luyện kỹ lưỡng, AI càng trở nên thông minh và chính xác hơn.

Hay chúng ta cũng có thể hình dung AI hoạt động giống như việc bạn dạy một đứa trẻ nhận biết trái táo và trái cam. Bạn cho bé xem nhiều hình ảnh của hai loại quả này và giải thích đặc điểm từng loại. Dần dần, bé sẽ biết phân biệt và gọi đúng tên từng loại quả khi nhìn thấy”.

Có thể thấy, AI là công nghệ giúp máy tính trở nên thông minh hơn, có khả năng làm những việc mà trước đây chỉ con người mới làm được, như hiểu ngôn ngữ, nhận diện hình ảnh, dự đoán xu hướng hay sáng tạo ra nội dung mới...

Hỏi: Chúng ta thường nghe nói về AI tạo sinh (Generative AI), tác nhân AI (AI Agent) và siêu trí tuệ nhân tạo (Artificial General Intelligence-AGI), đây là ba thuật ngữ quan trọng trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Vậy cần hiểu như thế nào cho đúng và dễ hình dung về các khái niệm này?

Đáp: AI tạo sinh (Generative AI) là loại trí tuệ nhân tạo có khả năng tạo ra nội dung mới như văn bản, hình ảnh, âm nhạc hoặc video dựa trên dữ liệu mà nó đã học. Bạn có thể hình dung nó như một “nghệ sĩ kỹ thuật số”, có khả năng sáng tạo ra những tác phẩm mới từ những gì đã biết.

Thí dụ, ChatGPT có thể viết bài, trả lời câu hỏi hoặc sáng tác thơ; Midjourney có thể tạo ra hình ảnh nghệ thuật từ mô tả bằng văn bản. AI tạo sinh hiện đang được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực sáng tạo và truyền thông.

Tác nhân AI (AI Agent) là các chương trình hoặc hệ thống AI được thiết kế để tự động thực hiện các nhiệm vụ hoặc tương tác với môi trường chung quanh nhằm đạt được mục tiêu nhất định. Thí dụ như chatbot trả lời khách hàng, hay phần mềm giúp bạn sắp xếp email. Có thể xem AI Agent như những “trợ lý thông minh” giúp con người xử lý các công việc lặp đi lặp lại hoặc cần phản ứng nhanh.

Siêu trí tuệ nhân tạo (Artificial General Intelligence- AGI), là khái niệm về một loại AI có khả năng học hỏi, hiểu và thực hiện được tất cả các công việc trí tuệ mà con người có thể làm - với mức độ linh hoạt và sáng tạo tương đương hoặc vượt trội con người. AGI được ví như “bộ não toàn năng” trong tương lai. AGI vẫn đang là mục tiêu dài hạn trong nghiên cứu, bởi phần lớn các hệ thống AI hiện tại thường có thể giải quyết tốt những nhiệm vụ cụ thể, chưa đạt đến mức tư duy tổng quát như con người.

Có thể khái quát hệ sinh thái AI như một đội ngũ đa năng: “nghệ sĩ” (Generative AI) tạo ra nội dung sáng tạo, “trợ lý thông minh” (AI Agent) hỗ trợ xử lý công việc hằng ngày và “bộ não toàn năng” trong tương lai (AGI) có thể làm được mọi việc như con người. Rõ ràng, sự phát triển mạnh mẽ và ngày càng hữu dụng của công nghệ AI đã đặt ra câu hỏi: Liệu con người có bị thất nghiệp khi AI có khả năng thay thế con người trong nhiều công việc? Theo ông Nguyễn Tử Quảng, Chủ tịch Ủy ban Đạo đức AI thuộc VINASA: “Trí tuệ nhân tạo là một loại máy móc, do con người tạo ra để phục vụ chính mình.

Trí tuệ nhân tạo là một phần của trí tuệ con người. Máy móc hay trí tuệ nhân tạo không hề khiến cho quá trình tiến hóa của con người dừng lại. Ngược lại, xã hội chắc chắn sẽ phát triển hơn nữa”

Có thể bạn quan tâm

Đào tạo an ninh mạng tại CyRadar giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực phòng thủ.

Tăng năng lực phòng vệ của doanh nghiệp

Chuyển đổi số đang mở ra nhiều cơ hội tăng trưởng cho doanh nghiệp Việt Nam nhưng cũng kéo theo những rủi ro an ninh mạng phức tạp. Khi dữ liệu trở thành tài sản chiến lược, khả năng bảo vệ hệ thống và thông tin không còn là vấn đề kỹ thuật mà trở thành năng lực phòng vệ quan trọng đối với mỗi doanh nghiệp.

Hoạt động nghiên cứu tại Phòng Thí nghiệm trọng điểm Công nghệ Lọc, Hóa dầu (Viện Hóa học công nghiệp Việt Nam).

Đầu tư hạ tầng nghiên cứu cho công nghệ chiến lược

Phát triển hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia là một trong những giải pháp để hiện thực hóa mục tiêu đột phá về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết 57-NQ/TW. Thực trạng lạc hậu về công nghệ đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tổ chức lại hạ tầng nghiên cứu theo hướng tập trung, đồng bộ và hiệu quả.

Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an thành phố Đà Nẵng đấu tranh tội phạm trên không gian mạng. (Ảnh: Công Vinh)

Nâng cao ý thức làm chủ, bảo vệ không gian mạng

Tại Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm tiếp tục khẳng định chủ trương của Đảng về bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại, hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới, khi nhấn mạnh yêu cầu: Tự chủ chiến lược, có năng lực kiểm soát rủi ro, có thể chế vững, có trật tự xã hội ổn định, có sự hội nhập quốc tế sâu rộng...

UAV được thử nghiệm phun thuốc cho cây cà-phê tại xã Mường Ảng, tỉnh Điện Biên.

Cơ chế sandbox đã sang giai đoạn triển khai thực tế

Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, bên cạnh chuẩn bị cấp phép mô hình thử nghiệm có kiểm soát đầu tiên về phát triển kinh tế tầm thấp, ứng dụng phương tiện bay không người lái (UAV) tại tỉnh Điện Biên, một số địa phương, doanh nghiệp cũng bày tỏ quan tâm đến việc triển khai thử nghiệm mô hình sandbox.

Định vị vị thế Việt Nam trên bản đồ sở hữu trí tuệ toàn cầu

Định vị vị thế Việt Nam trên bản đồ sở hữu trí tuệ toàn cầu

Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, sở hữu trí tuệ ngày càng khẳng định vai trò là một trụ cột quan trọng của nền kinh tế tri thức. Những năm qua, Việt Nam đã chủ động hoàn thiện thể chế, từng bước xây dựng hệ thống sở hữu trí tuệ tương thích với chuẩn mực quốc tế và đạt được nhiều kết quả tích cực.

Bảo đảm pháp lý khi chuyển chất xám trí tuệ thành dòng vốn trên thị trường

Bảo đảm pháp lý khi chuyển chất xám trí tuệ thành dòng vốn trên thị trường

Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025 được thông qua cho thấy những vấn đề pháp lý sở hữu trí tuệ đã được điều chỉnh gần và sát thực tiễn hiện nay. Trong đó, việc định giá tài sản sở hữu trí tuệ làm tài sản bảo đảm đang là nội dung thu hút sự quan tâm của đông đảo dư luận, nhất là với giới khởi nghiệp liên quan đổi mới sáng tạo.

Các sản phẩm của Hợp tác xã sản xuất và tiêu thụ dược liệu Yên Sơn (thành phố Tam Điệp, tỉnh Ninh Bình) tăng mạnh về số lượng bán ra thị trường nhờ thực hiện truy xuất nguồn gốc. (Ảnh: Hà An)

Hạ tầng số nông nghiệp và môi trường

Việc nhanh chóng xây dựng hạ tầng số cho ngành nông nghiệp và môi trường không chỉ để đáp ứng các điều kiện cần của thị trường mà còn là cơ sở cho quá trình chuẩn hóa kỹ thuật, quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu và nâng cao chất lượng cuộc sống của con người.