Hiểu đúng về trí tuệ nhân tạo

AI là công nghệ giúp máy tính trở nên thông minh hơn, có khả năng làm những việc mà trước đây chỉ con người mới làm được, như hiểu ngôn ngữ, nhận diện hình ảnh, dự đoán xu hướng hay sáng tạo ra nội dung mới...

Hỏi: Trí tuệ nhân tạo (AI) là gì?

Đáp: Trí tuệ nhân tạo (AI) là công nghệ cho phép máy tính hoặc thiết bị điện tử có thể “học”, “phân tích” và “đưa ra quyết định” dựa trên dữ liệu, mô phỏng cách con người suy nghĩ, nhưng theo cách riêng của máy móc.

Bạn có thể tưởng tượng AI như một bộ não điện tử được lập trình để xử lý thông tin, phân tích dữ liệu và thực hiện các nhiệm vụ thông minh. Tuy nhiên, AI không nhất thiết phải là những robot giống như trong phim khoa học viễn tưởng mà bạn thường thấy.

Thực tế, AI có thể chỉ là phần mềm chạy trên điện thoại, máy tính hoặc các thiết bị thông minh mà bạn sử dụng hằng ngày. Thí dụ, khi bạn trò chuyện với trợ lý ảo như Siri hay Google Assistant, hoặc khi Facebook tự động gợi ý bạn bè, đó chính là AI đang làm việc.

Để hoạt động hiệu quả, AI cần được cung cấp một lượng lớn dữ liệu để “học”. Ông Phan Phú Thuận, chuyên gia An ninh mạng, FPT Smart Cloud- thành viên Tập đoàn FPT nêu thí dụ: “Nếu muốn AI nhận diện khuôn mặt, nó sẽ được “dạy” bằng hàng nghìn bức ảnh khuôn mặt khác nhau.

Sau khi có dữ liệu, AI sẽ sử dụng các thuật toán - giống như những công thức toán học phức tạp - để phân tích, tìm ra các mẫu, quy luật hoặc mối liên hệ trong dữ liệu đó. Quá trình này gọi là “học máy” (Machine Learning). Càng được cung cấp nhiều dữ liệu và được huấn luyện kỹ lưỡng, AI càng trở nên thông minh và chính xác hơn.

Hay chúng ta cũng có thể hình dung AI hoạt động giống như việc bạn dạy một đứa trẻ nhận biết trái táo và trái cam. Bạn cho bé xem nhiều hình ảnh của hai loại quả này và giải thích đặc điểm từng loại. Dần dần, bé sẽ biết phân biệt và gọi đúng tên từng loại quả khi nhìn thấy”.

Có thể thấy, AI là công nghệ giúp máy tính trở nên thông minh hơn, có khả năng làm những việc mà trước đây chỉ con người mới làm được, như hiểu ngôn ngữ, nhận diện hình ảnh, dự đoán xu hướng hay sáng tạo ra nội dung mới...

Hỏi: Chúng ta thường nghe nói về AI tạo sinh (Generative AI), tác nhân AI (AI Agent) và siêu trí tuệ nhân tạo (Artificial General Intelligence-AGI), đây là ba thuật ngữ quan trọng trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Vậy cần hiểu như thế nào cho đúng và dễ hình dung về các khái niệm này?

Đáp: AI tạo sinh (Generative AI) là loại trí tuệ nhân tạo có khả năng tạo ra nội dung mới như văn bản, hình ảnh, âm nhạc hoặc video dựa trên dữ liệu mà nó đã học. Bạn có thể hình dung nó như một “nghệ sĩ kỹ thuật số”, có khả năng sáng tạo ra những tác phẩm mới từ những gì đã biết.

Thí dụ, ChatGPT có thể viết bài, trả lời câu hỏi hoặc sáng tác thơ; Midjourney có thể tạo ra hình ảnh nghệ thuật từ mô tả bằng văn bản. AI tạo sinh hiện đang được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực sáng tạo và truyền thông.

Tác nhân AI (AI Agent) là các chương trình hoặc hệ thống AI được thiết kế để tự động thực hiện các nhiệm vụ hoặc tương tác với môi trường chung quanh nhằm đạt được mục tiêu nhất định. Thí dụ như chatbot trả lời khách hàng, hay phần mềm giúp bạn sắp xếp email. Có thể xem AI Agent như những “trợ lý thông minh” giúp con người xử lý các công việc lặp đi lặp lại hoặc cần phản ứng nhanh.

Siêu trí tuệ nhân tạo (Artificial General Intelligence- AGI), là khái niệm về một loại AI có khả năng học hỏi, hiểu và thực hiện được tất cả các công việc trí tuệ mà con người có thể làm - với mức độ linh hoạt và sáng tạo tương đương hoặc vượt trội con người. AGI được ví như “bộ não toàn năng” trong tương lai. AGI vẫn đang là mục tiêu dài hạn trong nghiên cứu, bởi phần lớn các hệ thống AI hiện tại thường có thể giải quyết tốt những nhiệm vụ cụ thể, chưa đạt đến mức tư duy tổng quát như con người.

Có thể khái quát hệ sinh thái AI như một đội ngũ đa năng: “nghệ sĩ” (Generative AI) tạo ra nội dung sáng tạo, “trợ lý thông minh” (AI Agent) hỗ trợ xử lý công việc hằng ngày và “bộ não toàn năng” trong tương lai (AGI) có thể làm được mọi việc như con người. Rõ ràng, sự phát triển mạnh mẽ và ngày càng hữu dụng của công nghệ AI đã đặt ra câu hỏi: Liệu con người có bị thất nghiệp khi AI có khả năng thay thế con người trong nhiều công việc? Theo ông Nguyễn Tử Quảng, Chủ tịch Ủy ban Đạo đức AI thuộc VINASA: “Trí tuệ nhân tạo là một loại máy móc, do con người tạo ra để phục vụ chính mình.

Trí tuệ nhân tạo là một phần của trí tuệ con người. Máy móc hay trí tuệ nhân tạo không hề khiến cho quá trình tiến hóa của con người dừng lại. Ngược lại, xã hội chắc chắn sẽ phát triển hơn nữa”

Có thể bạn quan tâm

Công an xã An Khánh, thành phố Hà Nội hướng dẫn người dân tích hợp tài khoản an sinh xã hội trên VNeID.

Chuẩn hóa, liên thông dữ liệu quốc gia

Thời gian qua, nhiều dịch vụ công được đưa lên môi trường số, tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt mức cao, nhưng phía sau giao diện số vẫn còn khâu xử lý thủ công, yêu cầu hồ sơ giấy... 

Bộ trưởng Vũ Hải Quân làm việc với lãnh đạo Tập đoàn AFK Sistema. (Ảnh: Lưu Quý)

Bộ trưởng Vũ Hải Quân: Hợp tác công nghệ cần gắn với nghiên cứu, phát triển và đào tạo nhân lực

Trước đề xuất hợp tác của AFK Sistema trong các lĩnh vực công nghệ vệ tinh, UAV và Hydrogen, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho rằng hợp tác quốc tế không chỉ hướng tới đầu tư, kinh doanh mà cần gắn với nghiên cứu, phát triển công nghệ, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực.

UAV đưa vào vận chuyển bưu kiện qua biển. (Ảnh: Bộ Khoa học và Công nghệ)

Bưu kiện “bay” qua biển và bước chuyển của bưu chính số

UAV đã được đưa vào vận chuyển bưu kiện qua biển, robot tự hành bước vào giao nhận, trong khi dữ liệu kết nối toàn bộ hành trình. Công nghệ đang mở ra cách vận hành mới cho ngành bưu chính và đặt ra yêu cầu về một hành lang pháp lý đủ linh hoạt cho những phương thức chưa từng có.

Bưu chính số sẽ giúp khơi thông lượng bưu gửi khổng lồ hàng ngày. (Ảnh minh họa có sử dụng yếu tố AI)

Khi 4 tỷ bưu gửi làm thay đổi ngành bưu chính

Hơn 90% trong 4,1 tỷ bưu gửi năm 2025 là hàng hóa. Sự bùng nổ của thương mại điện tử đang kéo bưu chính tiến sâu vào logistics, đặt ra bài toán xác định lại ranh giới quản lý mà không làm hẹp không gian phát triển của doanh nghiệp.

(Ảnh minh họa có sử dụng yếu tố AI).

Sửa Luật Bưu chính để theo kịp thị trường 87.000 tỷ đồng

Sau hơn 15 năm thi hành, thị trường bưu chính đã thay đổi mạnh về quy mô, công nghệ và phương thức kinh doanh. Sự phát triển của thương mại điện tử đang đặt ra yêu cầu sửa đổi Luật Bưu chính theo hướng giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm dựa trên dữ liệu, giảm chi phí tuân thủ và tạo thêm dư địa cho doanh nghiệp.

Công tác gỡ điểm nghẽn về chuyển đổi số được các ban ngành, địa phương tại tỉnh Cà Mau thực hiện quyết liệt. (Ảnh: HỮU TÙNG)

Bài 2: Dồn nguồn lực gỡ “điểm nghẽn” chuyển đổi số

100 ngày xử lý điểm nghẽn chuyển đổi số được triển khai với yêu cầu không chỉ “làm cho xong”, mà phải xác định đúng điểm nghẽn, tập trung xử lý để tạo chuyển biến. Với 50 nhiệm vụ được triển khai trên phạm vi toàn quốc, khối lượng lớn, thời gian ngắn, đòi hỏi chúng ta phải có những cách làm quyết liệt, đồng bộ.

Giáo sư, Tiến sĩ Trần Hồng Thái, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam trao tặng kỷ niệm chương vinh danh các nhà lãnh đạo, các nhà khoa học xuất sắc của JINR. (Ảnh: XUÂN KỲ)

Kỷ niệm 70 năm Việt Nam là thành viên chính thức Viện Liên hiệp nghiên cứu hạt nhân (JINR)

Ngày 15/9, tại Hà Nội, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tổ chức Lễ kỷ niệm 70 năm Việt Nam là thành viên chính thức tham gia Viện Liên hiệp nghiên cứu hạt nhân (1956-2026); đồng thời tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế về những thành tựu đạt được và định hướng hợp tác trong bối cảnh mới. 

Một góc Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: QUỐC THANH)

Khoa học, công nghệ mở đường cho mô hình tăng trưởng mới

Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0 diễn ra mạnh mẽ, Thành phố Hồ Chí Minh không thể tiếp tục phát triển theo phương thức truyền thống, mà phải chủ động đổi mới, nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển bền vững. Trong đó, khoa học, công nghệ phải trở thành động lực quan trọng, góp phần hình thành mô hình tăng trưởng mới.

Sea x OpenAI Codex Hackathon sẽ diễn ra tại Việt Nam vào ngày 31/10.

Việt Nam trở thành điểm đến tiếp theo của chuỗi hackathon AI khu vực

Một sân chơi công nghệ mới dành cho lập trình viên, sinh viên và các nhóm phát triển sản phẩm AI sẽ diễn ra tại Thành phố Hồ Chí Minh cuối tháng 10, với trọng tâm là biến các công cụ trí tuệ nhân tạo thế hệ mới thành những giải pháp có khả năng ứng dụng vào nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và cộng đồng.

Bà Monica Juma, Giám đốc Văn phòng Liên hợp quốc tại Vienna, phát biểu tại Hội nghị toàn thể lần thứ 70 của IAEA ở Vienna, Áo, ngày 14/9/2026. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

IAEA lo ngại về nguy cơ phổ biến vũ khí hạt nhân gia tăng

Ngày 14/9, Hội nghị toàn thể lần thứ 70 của Cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) đã khai mạc tại Vienna (Áo). Tại đó, IAEA đưa ra lời kêu gọi tăng cường hợp tác đa phương và thúc đẩy nỗ lực duy trì cơ chế chống phổ biến vũ khí hạt nhân toàn cầu trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng.

Người dân làm thủ tục tại Trung tâm phục vụ hành chính công phường Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng. (Ảnh: CÔNG VINH)

Quyết liệt tạo chuyển biến trong chuyển đổi số

Chuyển đổi số đang bước vào giai đoạn chứng minh hiệu quả bằng thay đổi cụ thể trong quản trị và đời sống. Trong 100 ngày gỡ điểm nghẽn, từ kết nối, chia sẻ dữ liệu, đơn giản hóa thủ tục hành chính đến tổ chức thực hiện, yêu cầu đặt ra là phải gỡ “rào cản” để chính quyền phục vụ người dân nhanh, hiệu quả và minh bạch hơn. 

Mô hình “Tammi OA - Chính quyền số phường Ngô Quyền” ra mắt cuối tháng 8/2026. (Ảnh: Tuấn Phong)

Một cách làm mới để chính quyền số thực sự gần dân

Trong bối cảnh nhiều địa phương trên cả nước còn đang loay hoay tìm cách thu hút người dân theo dõi và tương tác với các kênh truyền thông của chính quyền, thì kênh truyền thông số của Ủy ban nhân dân phường Ngô Quyền (thành phố Hải Phòng) đã ghi nhận những tín hiệu rất khả quan.

Viettel triển khai đồng bộ nhiều phương án hỗ trợ trước, trong và sau thời điểm tắt sóng 2G cho khách hàng. (Ảnh: Viettel)

Viettel chính thức tắt sóng 2G

Ngày 15/9, Tập đoàn Công nghiệp-Viễn thông Quân đội (Viettel) chính thức dừng phát sóng mạng 2G trên toàn quốc theo lộ trình của Bộ Khoa học và Công nghệ, khép lại hành trình hơn hai thập kỷ công nghệ di động thế hệ thứ hai đồng hành cùng người dân Việt Nam.