Thời điểm AGI xuất hiện được gọi là điểm cực cùng (singularity), khi sự vật sẽ vượt qua hệ chuẩn mà chúng ta đang biết và hệ chuẩn mới sẽ được xác lập. Mọi quy luật có thể bị thay đổi và đảo lộn trong hệ chuẩn mới đó. Mặc dù, vẫn còn ý kiến cho rằng AGI chỉ có thể đạt được sau 5 năm nữa, thì điểm cực cùng đó chỉ còn cách chúng ta không bao xa nữa.
Vấn đề là cần đối mặt với sự tất yếu nói trên như thế nào?
Trước hết, chúng ta cần nhận thức sáng rõ về những cơ hội và thách thức của cuộc cách mạng AI mang lại.
Về cơ hội, AI có thể giúp giải quyết nhiều vấn đề lớn mà loài người đang phải đối mặt, chẳng hạn như nghèo đói, bệnh tật và biến đổi khí hậu. Thí dụ, AI có thể được sử dụng để phát triển các phương pháp điều trị mới cho bệnh tật, phát triển các nguồn năng lượng sạch và tạo ra các hệ thống nông nghiệp hiệu quả hơn. AI cũng có thể được sử dụng để tự động hóa các tác vụ hiện đang được thực hiện bởi con người, giúp tăng năng suất và hiệu quả vượt bậc như các quy trình sản xuất, chăm sóc khách hàng và dịch vụ tài chính. AI có thể tạo ra những công việc mới mà hiện nay chúng ta không thể tưởng tượng được, như tạo ra các sản phẩm và dịch vụ mới, hoặc để phát triển các phương pháp mới phục vụ học tập và giải trí.
Về thách thức, AI có thể tự động hóa nhiều công việc hiện đang được thực hiện bởi con người. Điều này có thể dẫn đến thất nghiệp hàng loạt và bất ổn xã hội. AI có thể làm cho sự giàu có và quyền lực tập trung vào một số ít người dẫn đến bất bình đẳng gia tăng và xung đột xã hội. AI cũng có thể được sử dụng để phát triển các vũ khí tự động hóa và các hệ thống giám sát đe dọa quyền tự do và an ninh của con người.
Khác với trước đây, ngày nay, chúng ta không chỉ nhận thức rất đầy đủ mà còn đang tham gia tích cực vào cuộc cách mạng AI. Vấn đề là cần hoạch định một chiến lược phát triển đất nước mạch lạc để tận dụng được cơ hội, vượt qua thách thức của cuộc cách mạng này.
Để tận dụng cơ hội, chúng ta cần: đẩy mạnh chuyển đổi số, nhất là trong các lĩnh vực kinh tế-xã hội, tập trung vào các lĩnh vực trọng điểm như sản xuất, dịch vụ, giáo dục và y tế. Chuyển đổi số là xu hướng tất yếu của thời đại, và AI là một công nghệ quan trọng trong quá trình chuyển đổi số. Cùng với đó, thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực AI, tạo ra các sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới bởi AI là một công nghệ mang tính đột phá, đòi hỏi sự đổi mới sáng tạo cao; tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực AI, học hỏi kinh nghiệm và công nghệ từ các nước phát triển.
Những nhiệm vụ cụ thể là tập trung đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng số hiện đại bao gồm kết nối internet băng thông rộng, trung tâm dữ liệu và các nền tảng số bởi đây là nền tảng cho quá trình chuyển đổi số và ứng dụng AI; tập trung đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật số, đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động vì đây là nhân tố quan trọng quyết định thành công của quá trình chuyển đổi số và ứng dụng AI; tạo môi trường thuận lợi cho đổi mới sáng tạo để thúc đẩy phát triển AI, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và khuyến khích khởi nghiệp trong lĩnh vực AI.
Để vượt qua thách thức, chúng ta cần:
Đối với thách thức về thất nghiệp, cần tăng cường đầu tư vào giáo dục và đào tạo để giúp người lao động nâng cao kỹ năng và thích ứng với môi trường làm việc mới; xây dựng hệ thống an sinh xã hội để hỗ trợ những người lao động bị mất việc làm.
Đối với thách thức về bất bình đẳng, cần tăng cường quản lý thị trường để bảo đảm cạnh tranh lành mạnh và bình đẳng; tăng cường an sinh xã hội để giảm thiểu khoảng cách giàu nghèo.
Cuối cùng, đối với thách thức về đạo đức, cần xây dựng các quy tắc và đạo đức cho AI để bảo đảm rằng AI được sử dụng một cách có trách nhiệm; tăng cường giáo dục và nâng cao nhận thức của người dân về đạo đức AI.
Với tiềm lực trí tuệ của dân tộc Việt, với năng lực tập trung và huy động nguồn lực của thể chế, chúng ta nhất định không thể nhỡ tàu trong cuộc cách mạng AI!
