Nhân dịp Việt Nam đăng cai tổ chức Lễ mở ký Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội), phóng viên Báo Nhân Dân đã có cuộc phỏng vấn Đại sứ Australia tại Việt Nam, bà Gillian Bird về hợp tác song phương trong lĩnh vực an ninh mạng, cũng như cách hai nước cùng hiện thực hóa tinh thần của Công ước Hà Nội trong khu vực.
Phóng viên: Thưa Đại sứ, sau khi Công ước Hà Nội được ký kết và thông qua, Australia có kế hoạch hoặc chương trình hỗ trợ cụ thể nào giúp Việt Nam nâng cao năng lực thực thi Công ước, đặc biệt trong các lĩnh vực như điều tra, chia sẻ dữ liệu xuyên biên giới và đào tạo nhân lực chuyên trách?
Đại sứ Gillian Bird: Là quốc gia ký kết Công ước, Australia cam kết hỗ trợ Việt Nam trong việc chuyển hóa Công ước Hà Nội thành những kết quả thực tiễn. Trên nền tảng vững chắc của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam-Australia, chúng tôi sẽ tiếp tục đầu tư vào năng lực an ninh mạng của Việt Nam thông qua hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo và hợp tác thể chế.
Ngày 20/8/2025, hai nước đã ký Biên bản ghi nhớ đầu tiên về các vấn đề mạng và công nghệ trọng yếu. Biên bản này sẽ tăng cường hợp tác trong chia sẻ thông tin, phối hợp ứng phó sự cố mạng, phát triển kỹ năng bền vững, đồng thời thúc đẩy trao đổi trong các diễn đàn đa phương về chuẩn mực và tiêu chuẩn công nghệ trọng yếu.
Một số sáng kiến nổi bật gồm Chương trình SEA-PAC (Southeast Asia and Pacific Cyber): Hỗ trợ Việt Nam tăng cường khả năng ứng phó, phòng ngừa và nâng cao năng lực chống lại các mối đe dọa mạng hiện hữu và mới nổi; củng cố các quy tắc và tiêu chuẩn quốc tế trong không gian mạng.
Ngoài ra, Trung tâm Công nghệ chiến lược Việt Nam-Australia vừa được ra mắt đóng vai trò là nền tảng hợp tác trong lĩnh vực công nghệ trọng yếu và an ninh mạng, tập trung vào nghiên cứu và chia sẻ thực tiễn về 5G/6G, trí tuệ nhân tạo (AI), và trong tương lai có thể mở rộng sang các lĩnh vực như bán dẫn.
Phóng viên: Với kinh nghiệm từng công tác tại Liên hợp quốc, bà đánh giá thế nào về những thách thức chính mà các quốc gia, trong đó có Việt Nam, sẽ đối mặt khi triển khai Công ước?
Đại sứ Gillian Bird: Triển khai Công ước Hà Nội sẽ là một quá trình phức tạp. Một số thách thức chủ yếu gồm hài hòa pháp lý: Các quốc gia có thể cần sửa đổi luật pháp của mình để phù hợp với các quy định của Công ước, điều này thường mất thời gian và có thể nhạy cảm về chính trị. Tuy nhiên, Công ước đã thiết lập cơ chế để các quốc gia có kinh nghiệm hơn hỗ trợ về năng lực và kỹ thuật cho các nước khác.
Khoảng trống năng lực kỹ thuật cũng là một trở ngại. Nhiều nước, trong đó có Việt Nam, còn thiếu chuyên gia kỹ thuật được đào tạo bài bản trong điều tra và truy tố tội phạm mạng. Việc thu hẹp khoảng cách này đòi hỏi đầu tư dài hạn vào nguồn nhân lực chất lượng cao.
Ngoài ra, một vấn đề khác là việc triển khai theo chuẩn mực quốc tế. Công ước Hà Nội là công cụ quan trọng nhằm hài hòa và nâng cao phản ứng toàn cầu trong đấu tranh chống tội phạm mạng. Việc thực hiện Công ước trong khuôn khổ tôn trọng nhân quyền và pháp quyền là yếu tố then chốt để tạo dựng tiêu chuẩn tối thiểu giữa các quốc gia và xóa bỏ “vùng an toàn” của tội phạm.
Phóng viên: Trong khuôn khổ hợp tác song phương, theo bà, đâu là những lĩnh vực ưu tiên mà Việt Nam và Australia có thể tập trung để cụ thể hóa tinh thần của Công ước Hà Nội?
Đại sứ Gillian Bird: Tôi cho rằng hai nước có thể tập trung vào 3 lĩnh vực ưu tiên, trước hết là hợp tác pháp lý. Việt Nam đang xây dựng Luật An ninh mạng (sửa đổi). Australia có thể hỗ trợ thông qua tư vấn, đào tạo, trao đổi kinh nghiệm trong quá trình hoàn thiện pháp luật. Hệ thống pháp luật của Australia từng được tham khảo khi Việt Nam soạn thảo Luật An ninh mạng năm 2018, nên tiềm năng hợp tác trong tương lai là rất lớn.
Về chia sẻ thông tin và nâng cao năng lực, hai nước có thể tăng cường chia sẻ thông tin, hỗ trợ phát hiện, ứng phó và báo cáo sự cố mạng, qua đó nâng cao khả năng cảnh báo sớm và phối hợp phản ứng.
Hợp tác công-tư cũng là yếu tố thiết yếu để hiện thực hóa tinh thần của Công ước Hà Nội. Chúng ta có thể huy động các doanh nghiệp công nghệ, nhà mạng, công ty an ninh mạng của hai nước cùng phát triển công cụ, chia sẻ dữ liệu và trí tuệ nhân tạo trong phát hiện mối đe dọa. Trung tâm Công nghệ chiến lược Việt Nam-Australia sẽ là nền tảng quan trọng cho hình thức hợp tác này.
Phóng viên: Ở góc độ đối tác phát triển, Australia nhìn nhận thế nào về vai trò dẫn dắt của Việt Nam trong việc thúc đẩy hợp tác khu vực - đặc biệt trong ASEAN - để bảo đảm Công ước Hà Nội được triển khai nhất quán và hiệu quả?
Đại sứ Gillian Bird: Australia rất ủng hộ vai trò dẫn dắt của Việt Nam trong hợp tác an ninh mạng khu vực. Việc Việt Nam đăng cai Lễ mở ký Công ước Hà Nội thể hiện vị thế ngày càng tăng của Việt Nam trong quản trị không gian số toàn cầu.
Trong ASEAN, Việt Nam luôn là quốc gia đi đầu trong thúc đẩy chuẩn mực ứng xử, nâng cao năng lực và chia sẻ thông tin về an ninh mạng. Thông qua các sáng kiến khu vực như Chiến lược hợp tác an ninh mạng ASEAN 2021-2025, Việt Nam có thể góp phần hài hòa các tiêu chuẩn và phổ biến thực tiễn tốt.
Australia sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam đảm nhiệm vai trò này thông qua hỗ trợ kỹ thuật, đối thoại khu vực và các chương trình đào tạo chung.
Phóng viên: Nhìn rộng hơn, bà kỳ vọng Công ước Hà Nội sẽ đóng góp thế nào vào việc hình thành một không gian mạng an toàn, đáng tin cậy hơn tại khu vực châu Á-Thái Bình Dương, và Australia sẽ đồng hành cùng Việt Nam ra sao trong quá trình này?
Đại sứ Gillian Bird: Công ước Hà Nội là một cột mốc lịch sử, tạo ra khuôn khổ pháp lý thống nhất toàn cầu trong phòng, chống tội phạm mạng. Đối với khu vực châu Á-Thái Bình Dương, Công ước cung cấp cơ chế hợp tác cần thiết để xử lý tội phạm xuyên quốc gia, tăng cường niềm tin và ổn định khu vực.
Tôi tin rằng Công ước sẽ là chất xúc tác cho 3 mục tiêu lớn:
Thứ nhất là tăng cường ổn định khu vực, khi giúp thống nhất khuôn khổ pháp lý trong đấu tranh tội phạm mạng, thúc đẩy hợp tác quốc tế.
Thứ hai là đẩy mạnh hợp tác thực thi pháp luật, với các quy định về điều tra chung, dẫn độ, chia sẻ chứng cứ điện tử sẽ giúp truy bắt tội phạm hiệu quả hơn.
Thứ ba là thúc đẩy phát triển số toàn diện. Thông qua nâng cao năng lực và hỗ trợ kỹ thuật, Công ước giúp mọi quốc gia dù lớn hay nhỏ đều có thể tham gia an toàn, bình đẳng trong nền kinh tế số.
Australia sẽ tiếp tục hợp tác chặt chẽ với Việt Nam để thúc đẩy triển khai Công ước Hà Nội, bao gồm trong khuôn khổ ASEAN, các chương trình song phương và diễn đàn đa phương như Liên hợp quốc và APEC.
Phóng viên: Trân trọng cảm ơn Đại sứ!
