Trong đợt cao điểm tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, lực lượng làm nhiệm vụ của thành phố Đồng Nai đang ngày đêm lần theo từng nguồn tin để nỗ lực đưa các Anh hùng liệt sĩ trở về quê hương, về với người thân. Cuộc chạy đua với thời gian diễn ra trong điều kiện địa hình phức tạp, dấu tích ngày càng phai mờ, nhân chứng tuổi cao, trí nhớ giảm sút. Nhưng tất cả các đơn vị đều cố gắng vượt qua mọi khó khăn...
Mỗi tấc đất là một niềm hy vọng
Trong đợt này, lực lượng chuyên trách của Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đồng Nai thực hiện tìm kiếm hài cốt liệt sĩ ở xã Minh Đức, khu vực Vườn quốc gia Bù Gia Mập, phường Lộc Ninh và phường Xuân Lộc.
Đại tá Nguyễn Thanh Phong, Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ thành phố Đồng Nai cho biết: “Công tác tìm kiếm hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ thường xuyên của lực lượng vũ trang thành phố Đồng Nai nói riêng và của cả nước nói chung. Hiện nay Đội K72 phân các lực lượng thành năm mũi để tìm kiếm. Khi khu vực xã Minh Đức phát hiện thông tin hài cốt liệt sĩ, chúng tôi đã chỉ đạo tập trung lực lượng về vị trí này để khảo sát tìm kiếm. Hiện nay đơn vị đã tăng cường xe máy chuyên dụng để hỗ trợ lực lượng làm nhiệm vụ hiệu quả hơn”.
Tại xã Minh Đức, từ sáng sớm, các cán bộ, chiến sĩ Đội K72 đã tổ chức lực lượng tìm kiếm tại khu vực có thông tin mộ liệt sĩ. Khu vực tìm kiếm hôm nay là khu đất rộng hàng chục héc-ta thuộc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Cao su Bình Long. Thượng tá Vũ Văn Thọ, Đội trưởng Đội K72 cho biết: “Khó khăn lớn nhất là khu vực này đã bị cày xới nhiều lần trong quá trình khai hoang canh tác và trồng cao su, những dấu tích của hầm hào và bãi mộ đã bị xóa lấp. Do đó, để thực hiện tìm kiếm, đòi hỏi rất nhiều thời gian, công sức và phải có kinh nghiệm nhận biết”.
Dưới cái nắng gay gắt, mồ hôi ướt đẫm quân phục, chảy thành dòng trên khuôn mặt sạm nắng, nhưng Thượng úy Nguyễn Vũ Huy (Phân đội trưởng Phân đội 2, Đội K72) vẫn không ngơi tay. Thượng úy Huy chia sẻ: “Niềm hạnh phúc mong chờ khi tìm được các anh đã tiếp thêm động lực để cả đội nhanh chóng mở rộng phạm vi tìm kiếm, cẩn trọng rà soát từng mét đất với quyết tâm không bỏ sót bất kỳ dấu tích nào của các liệt sĩ còn nằm lại chiến trường xưa”.
Theo thông tin từ Đội K72, đến thời điểm hiện nay, mũi tìm kiếm tại khu vực Vườn quốc gia Bù Gia Mập (xã Bù Gia Mập, thành phố Đồng Nai) đã phát hiện một mảnh bia mộ có khắc rõ dòng chữ: “LÊ V HỶ - 4.8.67”. Thượng tá Vũ Văn Thọ, Đội trưởng Đội K72 cho biết thêm: “Đây là thông tin quý giá. Kết hợp thông tin từ nhân chứng, chúng tôi khẳng định khu vực này có mộ liệt sĩ và Đội K72 sẽ tiếp tục mở rộng phạm vi tìm kiếm, quyết không bỏ sót bất kỳ dấu vết nhỏ nào”.
Còn tại khu vực xã Minh Đức, những ngày qua, Đội K72 tổ chức đào hàng nghìn mét đất, hơn 300m đường hào và phát hiện hơn 10 hài cốt liệt sĩ cùng di vật, gồm: súng AK, bút, bình tông, dép cao su cùng các mẩu tăng võng, dây đai lưng và bút mực còn khá rõ nét khắc dòng chữ “Tiến Quy” kèm hình ảnh đôi chim bồ câu. Theo Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đồng Nai, địa bàn xã Minh Đức từng là trận địa cài răng lược giữa lực lượng du kích địa phương, bộ đội chủ lực, gồm Sư đoàn 7, Sư đoàn 9 và Trung đoàn 201 của Sư đoàn 302 trong giai đoạn 1968-1975.
Cựu chiến binh Trần Công Nhiên (xã Minh Đức) là một trong những nhân chứng còn lại tham gia cùng nhóm công tác tại khu vực xã Minh Đức. Từ năm 1965, ông Trần Công Nhiên là trinh sát địa hình bộ đội địa phương. Ông Nhiên cho biết: “Lúc đó tôi là trinh sát của bộ đội địa phương nên thông tin qua lại với mấy chú bộ đội chủ lực thường xuyên. Tại khu vực Đội K72 đang tìm kiếm lần này có hơn 40 mộ liệt sĩ được chôn rải rác dọc theo tuyến đường hiện hữu. Hiện nay tôi theo sát Đội K72 để hỗ trợ tìm kiếm, đưa các anh về nơi an nghỉ, có người thờ cúng”.
Chung sức cùng lực lượng chuyên trách
Tại xã Minh Đức, do thông tin khu vực có mộ liệt sĩ rộng lớn cho nên công tác tìm kiếm bằng tay không kịp tiến độ. Nhận thấy khó khăn của lực lượng làm nhiệm vụ, một số hộ dân ở khu vực này đã tự nguyện góp sức. Anh Nguyễn Mạnh Hùng (Khu phố 6, phường Tân Khai, thành phố Đồng Nai) đã mấy ngày nay điều khiển máy cuốc lên khu vực tìm kiếm để hỗ trợ lực lượng làm nhiệm vụ. Anh Hùng xúc động nói: “Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ là trách nhiệm của thế hệ hôm nay. Trên hành trình ấy, tôi thấy mình phải góp một phần công sức”.
Anh Nguyễn Ngọc Thành (ở khu phố Hưng Phú, phường Bình Long, thành phố Đồng Nai) là lao động tự do, cũng tình nguyện tham gia với lực lượng tìm kiếm. Tại đợt tìm kiếm lần này, anh Thành là người đầu tiên tìm ra những di vật trong một ngôi mộ tập thể. Anh kể: “Tôi may mắn dò thấy phần mộ tập thể và báo cáo ngay với Đội K72. Khoảnh khắc lúc đó rất xúc động, mọi nhọc nhằn dường như tan biến”.
Công tác quy tập, cất bốc hài cốt liệt sĩ; lấy mẫu xét nghiệm ADN của Đồng Nai được triển khai bài bản, khoa học trên cơ sở rà soát thông tin từ nhiều nguồn, từ những cuốn sổ tay ghi chép cũ kỹ của người cựu chiến binh đến việc ứng dụng công nghệ số trong lưu trữ, quản lý dữ liệu liệt sĩ. Đặc biệt, công tác xác minh danh tính liệt sĩ thông qua phương pháp giám định ADN được đặc biệt chú trọng, nhằm xác định tên, tuổi cho những Anh hùng liệt sĩ đã hy sinh.
Tại Nghĩa trang Liệt sĩ Bình Phước (xã Đồng Tiến, thành phố Đồng Nai) - nơi có 5.241 phần mộ liệt sĩ, trong đó có đến 2/3 chưa xác định được danh tính. Đến nay, các đơn vị chuyên môn đã tổ chức lấy được mẫu sinh phẩm hơn 600 phần mộ liệt sĩ, trong đó có khoảng 2/3 đủ điều kiện đưa đi giám định ADN. Trung tá Lưu Tấn Hoài, Chính trị viên phó Ban Chỉ huy quân sự xã Đồng Tâm là người trực tiếp phụ trách lấy mẫu sinh phẩm các phần mộ liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Bình Phước cho biết: “Đợt này chúng tôi sẽ lấy mẫu 2.810 phần mộ liệt sĩ. Trong tháng đầu thực hiện nhiệm vụ có gần 200 phần mộ không lấy được mẫu sinh phẩm. Với quyết tâm cao nhất, đơn vị đang khắc phục khó khăn để hoàn thành nhiệm vụ lấy mẫu sinh phẩm các phần mộ liệt sĩ trong năm 2026”.
Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng hành trình đưa các Anh hùng liệt sĩ trở về vẫn chưa kết thúc. Mỗi bộ hài cốt được tìm thấy là một gia đình vơi đi nỗi ngóng trông, một phần lịch sử được nối lại và thêm một minh chứng cho đạo lý thiêng liêng “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc.
