Gỡ điểm nghẽn về nhân lực ESG để doanh nghiệp phát triển bền vững

ESG phải là “xương sống” trong tư duy của doanh nghiệp

Sáng 24/6, tại Hà Nội, Báo Dân trí phối hợp Ngân hàng thương mại cổ phần Công thương Việt Nam (VietinBank) tổ chức Hội thảo chuyên đề “Giải pháp chuyển đổi số và thực hành ESG - Chìa khóa hướng tới hội nhập nền kinh tế toàn cầu”.

Nằm trong chuỗi sự kiện thuộc khuôn khổ Diễn đàn ESG Việt Nam năm 2025 với chủ đề “Khoa học công nghệ và động lực cho phát triển bền vững”, hội thảo hướng tới cung cấp góc nhìn toàn diện về chuyển đổi số và thực hành ESG (Môi trường, Xã hội, Quản trị), góp phần định hướng chiến lược phát triển bền vững cho doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính ngân hàng.

Phát biểu khai mạc hội thảo, bà Nguyễn Thu Hằng, Phó Tổng Biên tập báo Dân trí nhấn mạnh, trong bối cảnh toàn cầu đang chuyển mình mạnh mẽ theo hướng phát triển bền vững, ESG và chuyển đổi số không chỉ là xu thế mà đã trở thành yếu tố cốt lõi trong chiến lược phát triển dài hạn của mỗi doanh nghiệp.

Chuyển đổi số giúp tối ưu hóa vận hành, nâng cao năng lực cạnh tranh, còn ESG lại là “tấm hộ chiếu” để doanh nghiệp tiếp cận thị trường quốc tế, thu hút vốn đầu tư và khẳng định trách nhiệm với cộng đồng xã hội. Việc kết hợp những yếu tố này một cách có hiệu quả chính là điều kiện để doanh nghiệp phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới, bà Hằng khẳng định.

Tại hội thảo, các chuyên gia, diễn giả, đại diện các doanh nghiệp đã trình bày quan điểm về tiến trình chuyển đổi số trong hoạt động sản xuất kinh doanh; gợi ý nhiều giải pháp công nghệ và định hướng chiến lược nhằm nâng cao hiệu quả thực thi trong bối cảnh mới.

Với góc nhìn toàn cầu và kinh nghiệm trong việc triển khai ESG tại các tập đoàn đa quốc gia, ông Sam Hana, Giám đốc điều hành và Phó Chủ tịch chiến lược ASEAN Shell Global Lubricants, đồng Giám đốc Chương trình EMBA tại trường Quản lý, Viện Công nghệ châu Á (AIT) khẳng định, ESG đã trở thành một ưu tiên hàng đầu của thế kỷ 21, là nền tảng chiến lược cho sự phát triển dài hạn.

Theo ông, thế giới đang đối mặt với những thách thức như biến đổi khí hậu, tăng trưởng dân số, gia tăng tiêu thụ và phát thải. Châu Á, đặc biệt là Việt Nam, đang đóng vai trò ngày càng quan trọng trong nền kinh tế toàn cầu. Việt Nam đang trải qua một giai đoạn tăng trưởng kinh tế nhanh chóng, tạo cơ hội nhưng cũng đòi hỏi trách nhiệm lớn hơn, trong đó có ESG.

Vị chuyên gia này cũng sẽ chia sẻ một số khung chuẩn ESG quốc tế, đi kèm các thí dụ thực tiễn tại nhiều thị trường, bao gồm cả Việt Nam và lĩnh vực ngân hàng. Ông khẳng định, không chỉ đơn thuần là những báo cáo, ESG phải là “xương sống” trong tư duy của doanh nghiệp.

Dẫn số liệu báo cáo thực trạng triển khai ESG tại Việt Nam, ông Sam Hanna cho biết, 80% doanh nghiệp Việt Nam đã cam kết hoặc có kế hoạch áp dụng ESG. Tuy nhiên, chỉ 34% có chương trình ESG được triển khai và 15% công bố báo cáo ESG đầy đủ.

Để tích hợp ESG vào chiến lược kinh doanh, ông đề xuất 5 bước để doanh nghiệp Việt Nam triển khai, bao gồm xác định các yếu tố ESG liên quan doanh nghiệp và các bên liên quan; tích hợp các yếu tố ESG vào kế hoạch và quyết định kinh doanh cốt lõi; thiết lập hệ thống đo lường và quản lý hiệu suất thực thi ESG; đổi mới sản phẩm, quy trình để giải quyết các thách thức về môi trường; và xây dựng mối quan hệ đối tác bền vững với các bên liên quan.

Ngoài ra, chuyên gia này cũng cho rằng, cần có sự cam kết và lãnh đạo mạnh mẽ từ cấp cao nhất trong doanh nghiệp về ESG. Theo đó, trao quyền và kết nối công việc hàng ngày của doanh nghiệp với mục tiêu phát triển bền vững, đồng thời tiến hành đào tạo toàn diện về ESG trong tổ chức, xây dựng chiến lược, truyền thông và triển khai chiến lược một cách hiệu quả, cùng với linh hoạt điều chỉnh chiến lược khi bối cảnh thay đổi.

Con người - nhân tố quyết định thành công của ESG

TS Lương Thái Bảo, Trưởng Bộ môn Tài chính quốc tế, Viện Ngân hàng và Tài chính, Đại học Kinh tế quốc dân đề cập đến bức tranh thực tế về mức độ chuyển đổi số của các doanh nghiệp Việt hiện nay, với trọng tâm là lĩnh vực ngân hàng - ngành đang đi đầu trong quá trình số hóa.

Theo ông Bảo, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được coi là những động lực quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp cũng như nền kinh tế Việt Nam. Trong đó, xu thế chung của thế giới đang đòi hỏi tích hợp ESG vào quá trình phát triển bền vững.

Việt Nam đang phải đối mặt với nhiều thách thức như sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ, yêu cầu về trách nhiệm xã hội và bảo vệ môi trường, cũng như sự cạnh tranh gay gắt từ các quốc gia khác. Do đó, ESG vừa là mục tiêu, vừa là đối tượng tùy thuộc và tư duy và độ lớn của doanh nghiệp.

Việt Nam cũng có nhiều cơ hội như nguồn nhân lực trẻ, năng động và sẵn sàng học hỏi, cùng với các chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế tư nhân và đổi mới sáng tạo.

Đối với ngành ngân hàng Việt Nam, theo ông Bảo, ngành cũng đang đối mặt với nhiều thách thức như sự biến động của thị trường, yêu cầu về an ninh thông tin và bảo mật cá nhân, cũng như sự cạnh tranh từ các mô hình kinh doanh mới.

Tuy nhiên, ngành ngân hàng cũng có cơ hội để thúc đẩy quá trình chuyển đổi số và đa dạng hóa các dịch vụ tài chính, đặc biệt là trong lĩnh vực tài chính xanh, qua đó góp phần vào thực thi ESG.

Các chuyên gia phân tích một trong những thách thức phổ biến mà nhiều doanh nghiệp gặp phải trên hành trình số hóa gắn với ESG, đó là sự thiếu hụt về tư duy tích hợp và năng lực hoạch định dài hạn do hạn chế về đội ngũ nhân sự có nền tảng kiến thức cũng như kinh nghiệm thực tiễn để triển khai hiệu quả, trong khi đây là kết quả của quá trình đào tạo chuyên sâu và bài bản.

TS Phùng Văn Đông, Giám đốc Viện AIT Việt Nam, chuyên gia cấp cao về tư duy thiết kế và đổi mới sáng tạo cho rằng, bên cạnh các nguồn lực như tài chính hay công nghệ, ESG và chuyển đổi số sẽ không thể thành công nếu thiếu năng lực con người. Đây được xem là nhân tố quyết định, chiến lược trong việc gia tăng sức cạnh tranh của quốc gia và của doanh nghiệp.

Ông Đông nêu thực tế, thời gian qua, doanh nghiệp đã có chiến lược thực hành ESG, nhưng rào cản gặp… ngay tức thì là thiếu nguồn nhân lực ESG và nhân lực số ở Việt Nam. Đây được xác định là “điểm nghẽn” lớn trong quá trình chuyển đổi bền vững của doanh nghiệp Việt.

Theo đó, nguồn nhân lực về công nghệ thông tin, an toàn thông tin, và nhân lực xanh đang thiếu hụt, trong khi chất lượng của nguồn nhân lực mới tốt nghiệp chưa đáp ứng được yêu cầu của doanh nghiệp, một phần do chương trình đào tạo chưa kịp thời cập nhật để đáp ứng nhu cầu thay đổi nhanh chóng của thị trường.

Do đó, ông Đông cho rằng, cần phải có sự phối hợp đồng bộ giữa các bên liên quan từ chính phủ, doanh nghiệp đến cơ sở đào tạo để phát triển nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu thực tế.

Các trường đại học, tổ chức đào tạo cần phối hợp với doanh nghiệp, chính phủ để xây dựng các chương trình đào tạo linh hoạt, thực tiễn, trong đó chú trọng vào đào tạo liên ngành, kết hợp lý thuyết và thực hành, tạo cơ hội tiếp cận cho nhiều đối tượng, cùng với đó là tăng cường hợp tác quốc tế, kết nối với các chuyên gia, doanh nghiệp để nâng cao chất lượng đào tạo.

Một số mô hình đào tạo như chương trình dành riêng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs), các khóa học ngắn hạn về ESG cùng chương trình thạc sĩ quốc tế chuyên sâu trong lĩnh vực này cũng được xem như một giải pháp kịp thời, nhằm hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững.