Giữ chất Văn

Như nhiều lĩnh vực-đơn vị đào tạo khác thường hình thành nên tính chất nghề nghiệp của những người theo học, nhưng thêm đặc thù gắn bó chặt chẽ với đời sống tinh thần, năng lực cảm thụ và ý thức tôn vinh cái đẹp, mà cái nôi Văn khoa Tổng hợp xưa, đã được cho là dần bồi đắp nên một chất Văn trong lớp lớp những con người từ nơi này lớn lên.

Cựu sinh viên khóa 43 bên các thầy cô trong ngày vui.
Cựu sinh viên khóa 43 bên các thầy cô trong ngày vui.

1 Hình như có một “chất Văn” đã ám đọng vào những sinh viên từng “ở” qua mái nhà Văn khoa (Ngữ văn) Tổng hợp xưa, Văn học Nhân văn nay, để cứ nấn níu theo đi những năm tháng sau này, cả khi đã thành nghề, thành danh hay không, và khi đã xong thành quả với đời chung, đời mình, an hưởng hưu trí hay điền viên.

Đó là, ngoài tình yêu văn chương thì rộng hơn, là thói quen và tâm niệm sống sao cho nhân văn, văn hóa. Người xông pha bút giấy, bàn phím hay theo nghiệp giảng đường thì hăng say dâng đời những kết quả nghiên cứu, sáng tác, viết lách; sẻ chia những ý kiến lịch thiệp nhưng mạnh mẽ về giữ gìn văn chương, văn hóa của dân tộc, của đất nước sao cho sáng, đẹp. Người lặng thầm, yên phận hơn với nghề gõ đầu trẻ nơi xa hay cán bộ, viên chức văn hóa, xã hội và cả những công tác đoàn thể khác thì cũng giữ lấy nếp sống, nếp ứng xử yêu văn học, có văn hóa cho cuộc đời, công việc của mình.

Vài cảm nhận đó, chúng tôi nhận được từ những bạn hữu hay các thế hệ đi trước là cựu sinh viên Văn khoa trong nhiều năm qua khi bước ra cuộc đời. Muôn mặt mưu sinh, tồn tại, phấn đấu và thăng tiến, biết bao nhiêu thứ cứ ràng buộc, lôi kéo một con người. Nhưng qua trò chuyện, sẻ chia, thấy rõ cái ý thức giữ gìn nét văn, chất văn, tinh thần Văn khoa đó.

2 Chất văn, như nhiều lứa cựu sinh viên đã nuôi giữ, không nói thành lời nhưng vẫn thể hiện ra thành hành động. Đó là sự hào hiệp, tinh thần nâng đỡ, sẻ chia của người đi trước với các lớp đàn em và giữa những “người Văn khoa” nói chung. Nhiều năm, được gặp gỡ, quen biết với nhiều cựu sinh viên các khóa trước, đang dạy học, nghiên cứu, làm xuất bản, và nhiều hơn cả là công tác ở các báo, như Báo Nhân Dân, VOV, VTV, HàNộimới, Kinh tế đô thị, Nông thôn ngày nay, Tiền phong, Lao động, Văn hóa, hay các NXB Văn học, Phụ nữ Việt Nam, các viện Văn học, Hán Nôm và một số trường đại học… chúng tôi nhận rõ ý thức kết nối giữa mọi người, nhiều khi như những trách nhiệm tự nhận lấy. Nhiều trường hợp ổn định công tác, tìm một việc để làm, hay thêm những phần việc chung, những thành quả mới…, chính một phần có sự mở lòng, hỗ trợ giữa những người đồng môn, đồng khoa. Việc có chung những bài giảng Văn năm xưa, chung những kỷ niệm nơi giảng đường Thanh Xuân, Mễ Trì, ký túc xá “Mê-tờ-ri” (Mễ Trì), đặc biệt là chung những thầy cô đáng kính về đức và về nghề, như những dấu cộng để “kết dính” các cựu sinh viên với nhau. Nhà báo Lại Bá Hà hiện công tác tại cơ quan Báo và phát thanh, truyền hình Hà Nội là một trong những hạt nhân đó với nhiều năm thường xuyên trao đổi, gợi mở, hỗ trợ công việc và phần việc cho những người em thế hệ sau mình. Anh cùng nhiều người khác khó kể hết tên như nhà báo Trần Nhật Minh, nguyên Trưởng ban Văn học - Nghệ thuật (VOV6), Giám đốc NXB Phụ nữ Việt Nam Khúc Thị Hoa Phượng, nhà báo Nguyễn Anh Vũ (từng công tác ở NXB Văn học, báo Văn hóa và mới phụ trách một đơn vị của ngành văn hóa)… cũng đều là những trường hợp tích cực kết nối, hỗ trợ “khoa cũ” nhân những ngày hội việc làm, diễn đàn nghề nghiệp cho sinh viên, một số sự kiện văn hóa do thầy trò của khoa tổ chức, nhất là những đợt kiến tập, thực tập, giúp sinh viên Văn khoa có cơ hội tốt để rèn luyện thực tế.

Và như nhiều người từng bộc bạch, chính một phần bởi sự tận tụy với nghề hay cách sống quan tâm, chăm lo rất đỗi thân tình đối với học trò của các thầy, cô qua nhiều thế hệ như Đặng Anh Đào, Lê Hồng Sâm, Trần Đình Hượu, Chu Xuân Diên, Nguyễn Văn Khỏa, Phạm Quang Long, Nguyễn Kim Sơn, Nguyễn Hùng Vĩ… mà các cựu sinh viên khi trưởng thành lại cảm thấy mình cần phải noi gương, cần có trách nhiệm với lớp người sau.

142.jpg
Một số công trình khoa học, ấn phẩm được giới thiệu trong dịp kỷ niệm.

3 Ngày hội khoa sôi nổi, kỷ niệm 70 năm từ dòng chảy Khoa Ngữ Văn, Trường đại học Tổng hợp Hà Nội xưa đến hôm nay, và đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba, cuộc hội tụ của rất đông cựu sinh viên, rất nhiều lớp qua các khóa, như một bảng màu bừng thắm lên của chất Văn đó trong đời sống hôm nay. Cuộc sống mà thực tế bộn bề, ngổn ngang càng đòi hỏi phải có thêm những dòng chảy văn học nghệ thuật để tưới tắm, nuôi giữ những giá trị tốt đẹp của con người, trong xã hội. Và như “cam kết” của PGS, TS Nguyễn Thu Hiền, Trưởng khoa Văn học - Trường đại học Khoa học xã hội và nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội, những người gánh vác hôm nay quyết giữ gìn, thúc đẩy mạch chảy hàn lâm, hướng đi đa ngành-liên ngành, phát huy vị trí, tiếng nói lĩnh vực văn học trong đời sống…, thì hưởng ứng mục tiêu đó chính là “cam kết ngầm” của rất đông các thế hệ học trò Văn khoa. Sự trở về, tụ hội, đồng tổ chức, tham dự vào nhiều hoạt động kỷ niệm bảy thập kỷ một mái nhà chung, từ văn nghệ cho đến học thuật, hỗ trợ thiết thực… là dẫn chứng cho mạch Văn, chất Văn đang được tiếp nối.

Chúng tôi cứ bồi hồi ngắm những công trình nghiên cứu, những cuốn sách của các thầy cô Văn khoa đặt trên hai dãy bàn dài trong nhà trưng bày; và ngắm dáng thầy - nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Hùng Vĩ vai đeo ba-lô, tay “cầm giúp” những túi quà cho ai đó đồng môn, thoăn thoắt đi lại trong ngày họp mặt. Càng cảm thấy còn nhiều lắm những việc phải làm, với một khoa đào tạo có bề dày thành tựu, với lớp lớp những cánh chim Văn khoa đã tỏa ra khắp bầu trời, với mỗi người học Văn, vì sự lan tỏa của chất Văn vào cuộc sống.

Có thể bạn quan tâm

Lớp học tại nhà cô Hạnh thu hút nhiều em nhỏ đến với tiếng đàn, câu hát quê hương.

Giữ hồn Then qua lời hát, tiếng đàn

Tiếng đàn Tính ngân lên trong căn nhà sàn ở thôn Tân Lập, xã Tân Trào. Cô Triệu Thị Lam Hạnh, Chủ nhiệm CLB Hát Then, đàn Tính xã Tân Trào, gảy từng nhịp, hát chậm một câu Then để học sinh nghe rồi hát theo: “Ới la, quá khứn tạo bứa phung, tốc thâng tua bứa bái…”.

Xe Thồ Mộ - mực tàu 1960. Họa sĩ Bé Ký (1938-2021)

Sưu tập tranh để nâng niu ký ức

Chọn sự bền bỉ, tình yêu quê hương và niềm trân trọng văn hóa dân tộc làm sức mạnh, nhà sưu tập Vũ Đình Hải, một Việt kiều sinh sống tại Hoa Kỳ biến nỗi nhớ đất mẹ thành việc sưu tầm, gìn giữ và lan tỏa các tác phẩm hội họa từng làm nên diện mạo nghệ thuật miền nam trước năm 1975.

Họa sĩ Thành Chương khi vẽ bộ tranh “Hà Nội có cầu Long Biên”. Ảnh: NVCC

Vẽ cầu Long Biên vừa quen vừa lạ

Ở tuổi gần 80, mới đây họa sĩ Thành Chương được trao giải ở hạng mục Tác phẩm tại Giải thưởng Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội lần thứ 19 với bộ tranh sơn mài “Hà Nội có cầu Long Biên”. Cây cầu trong tranh ông vừa là ký ức tuổi thơ, vừa là hình ảnh hiện hữu mỗi ngày, khi từ nhà bước ra, ông đã có thể nhìn thấy cây cầu thân thuộc.

Tinh thần jazz sinh viên tươi trẻ.

Cảm nhận một Việt Nam rất mới qua jazz

Một đêm nhạc jazz được lên ý tưởng, dàn dựng và chuẩn bị từ thiết kế sân khấu, truyền thông đến hậu cần và biểu diễn… đều do sinh viên. Điều đặc biệt thú vị, chương trình đã chọn hướng giới thiệu jazz trong sự hòa quyện với mạch nguồn truyền thống âm nhạc Việt Nam và truyền thống tri ân người đi trước, những thế hệ nghệ sĩ-giảng viên đặt nền móng cho sự ra đời, trưởng thành của Khoa Nhạc Jazz, Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam.

Các vị khách mời và thành viên Nhóm Ký họa đô thị Hà Nội trong buổi ra mắt cuốn sách “Hương vị phố cổ Hà Nội - Ký họa và tùy bút”.

Giữ hương vị phố trong ký ức Hà Nội

Nhân 10 năm Nhóm Ký họa đô thị Hà Nội, cuốn sách “Hương vị phố cổ Hà Nội - Ký họa và tùy bút” vừa ra mắt, gợi lại một Hà Nội gần gũi qua những món ăn bình dị, gánh hàng rong, góc phố quen thuộc và câu chuyện của những người nhiều năm gắn bó với phố.

Các đại biểu tham quan trưng bày về nhà báo Huỳnh Thúc Kháng và Báo Tiếng Dân. Ảnh: SƠN HẢI

Biến địa chỉ báo chí cách mạng thành trung tâm sáng tạo

Hội thảo khoa học và Trưng bày chuyên đề kỷ niệm 150 năm ngày sinh nhà báo Huỳnh Thúc Kháng với chủ đề “Huỳnh Thúc Kháng - Từ Báo Tiếng Dân đến Trường dạy làm báo” vừa diễn ra tại Thái Nguyên đã đón nhận nhiều gợi ý cho mô hình hoạt động của di tích quốc gia địa điểm Trường Dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng. Thời Nay xin trích một số ý kiến và kỳ vọng sớm đón nhận những bước hiện thực hóa từ sau hội thảo ý nghĩa này.

Tìm hiểu về không gian, lịch sử, truyền thống làng gốm Bát Tràng. Ảnh: QUANG HƯNG

Phải thuận thiên, giữ bản sắc văn hóa và hạnh phúc người dân

Sông Hồng là sông lớn, có đặc điểm thủy văn rất phức tạp, tần suất lũ lớn, nên trong suốt 1.000 năm qua, Thăng Long-Hà Nội phát triển chủ yếu về phía nam và phía tây sông Hồng. Dòng sông vừa là nguồn sống, vừa là rào cản bởi hệ thống đê điều ngăn lũ. Kết quả là, kiến trúc Hà Nội quay mặt vào phố, quay lưng ra sông. Vì thế, Đồ án điều chỉnh tổng thể quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000 (gọi tắt là Quy hoạch) đòi hỏi phải có tư duy quản trị rất lớn từ “quản lý dòng sông như thế nào” sang “làm thế nào để thành phố và dòng sông cùng phát triển”.

Điện Biên sẵn sàng cho Ngày hội văn hóa dân tộc H'Mông

Điện Biên sẵn sàng cho Ngày hội văn hóa dân tộc H'Mông

Từ ngày 9 đến 11/10, Ngày hội văn hóa dân tộc H'Mông lần thứ IV sẽ diễn ra tại tỉnh Điện Biên với sự tham gia của nghệ nhân, diễn viên, vận động viên quần chúng dân tộc H'Mông đến từ 11 tỉnh, gồm: Điện Biên, Tuyên Quang, Phú Thọ, Thái Nguyên, Sơn La, Cao Bằng, Lai Châu, Lào Cai, Thanh Hóa, Nghệ An và Đắk Lắk. Ngày hội do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp UBND tỉnh Điện Biên và các địa phương tổ chức.

Ông Nguyễn Phước bên nhà lưu trữ xương cá voi ở Vạn An Thạnh.

Sống cùng Phú Quý qua chuyện của các ông từ

Giữa biển mênh mông, đảo Phú Quý (tỉnh Lâm Đồng) nổi lên như chấm nhỏ nhấp nhô trên sóng nước. Đây là một trong những hòn đảo có mật độ di tích văn hóa lịch sử tâm linh dày đặc bậc nhất nước ta.

Huế là địa danh thu hút nhiều du khách quay lại nhờ sự kết hợp giữa di sản cổ kính, ẩm thực phong phú và các hoạt động trải nghiệm mới mẻ.

Chờ xung lực mới cho du lịch Việt Nam

Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8 của Bộ Chính trị, Nghị quyết số 263/NQ-CP ngày 7/9 của Chính phủ và Chương trình hành động của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ra ngày 10/9 đang tạo nên một khung hành động khá rõ cho du lịch Việt Nam.

Thử nghiệm vở diễn đầu tiên của dàn khí nhạc bản địa Đông Nam Á

Thử nghiệm vở diễn đầu tiên của dàn khí nhạc bản địa Đông Nam Á

Từ tháng 9, Dàn khí nhạc bản địa Đông Nam Á S.E.A Sound trình diễn thử nghiệm vở diễn đầu tiên mang tên “Thức“ tại Alluvium Centre (đường Đinh Tiên Hoàng, Ninh Bình). Khán giả có thể đăng ký thưởng thức miễn phí qua fanpage của dàn nhạc. “Thức“ là một trải nghiệm âm nhạc hoàn toàn mới, khí nhạc bản địa nhưng không hòa tấu dân ca, không hòa âm phối khí, không lời.

GS Anthony Burke thảo luận trực tiếp với nhà thiết kế Vũ Thảo của Kilomet 109, đại diện Trúc Chỉ và đại diện Vụn Art.

Thiết kế Việt lan tỏa trên kênh truyền hình Australia

1. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và bùng nổ công nghệ, câu hỏi “Thiết kế để làm gì?” không còn gói gọn trong tính thẩm mỹ hay công năng đơn thuần. Câu trả lời vừa được khắc họa qua lăng kính của GS, kiến trúc sư Anthony Burke (Australia) cùng một số nghệ sĩ, nhà sáng tạo Việt Nam.

Họa sĩ Nguyễn Bỉnh Sơn bên tác phẩm của mình.

“Lạ hóa” cây đa từ sơn mài truyền thống

Chắc tay với kỹ thuật sơn mài truyền thống, Nguyễn Bỉnh Sơn luôn hướng đến tìm tòi cách tạo hình, biểu đạt với những gam màu phá cách, khai thác tính mới lạ, độc đáo cho nghệ thuật sơn mài. Những cây đa của anh đủ màu sắc nhưng vẫn mang đến người xem sự đồng điệu hay đi xa hơn với những khung cảnh thiên nhiên mang tính biểu tượng.

Một trải nghiệm nghệ thuật dành cho các thí sinh và người tham gia.

Sáng tạo đồng kiến tạo với Riz Lơ Ngơ

Không chỉ có các thí sinh, nghệ sĩ và chuyên gia góp mặt, vừa diễn ra một cuộc thử nghiệm hữu ích cho mô hình “sáng tạo đồng kiến tạo”. Qua đó, cộng đồng không chỉ tham gia chương trình hay từng hoạt động mà trực tiếp đóng góp nội dung, tạo nên giá trị và bản sắc chung cho dự án.

Nhà thơ Bằng Việt. Ảnh tư liệu

Giữ lửa thơ cháy mãi

Vô hình trung “Bếp lửa” còn trở thành biểu tượng của ngọn lửa thi ca cháy suốt trong cuộc đời nhà thơ.

Nhà văn Lê Phương Liên (giữa) cùng nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, TS giáo dục Thụy Anh trong một cuộc giao lưu của Câu lạc bộ Đọc sách cùng con. Ảnh: QUANG HƯNG

Người đi đường dài cùng trẻ thơ

Hơn nửa thế kỷ cầm bút, nhà văn Lê Phương Liên đã đi trên con đường vun đắp cho văn học thiếu nhi Việt Nam bằng sự bền bỉ hiếm có. Từ những truyện ngắn đầu tay viết cho thiếu nhi, những năm tháng làm biên tập ở NXB Kim Đồng đến cuốn "Bạn văn của tuổi thơ" vừa ra mắt, hành trình ấy không chỉ là hành trình của một người sáng tác, mà còn là hành trình lưu giữ ký ức của văn học thiếu nhi Việt Nam.

Nhiều biên đạo trẻ dùng chất liệu dân gian để sáng tạo nên những hình thức biểu đạt mới. Ảnh: K.MINH

Nghệ thuật múa tăng sức mạnh mềm hội nhập

Trong nhiều cuộc thảo luận về sức mạnh văn hóa của các quốc gia, các lĩnh vực điện ảnh, âm nhạc, mỹ thuật hay thời trang thường được xem là những lĩnh vực có khả năng lan tỏa mạnh mẽ. Tuy nhiên, ở một góc nhìn khác, nghệ thuật múa - đặc biệt là múa dân tộc đang âm thầm trở thành một trong những phương tiện biểu đạt hiệu quả của sức mạnh mềm văn hóa.

Bày tranh kể niềm hạnh phúc với Việt Nam

Bày tranh kể niềm hạnh phúc với Việt Nam

Họa sĩ Lester, hội viên Hội Nhà văn Anh Quốc, từng có nhiều triển lãm tại Vương quốc Anh. Chiều qua 2/8 tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (Hà Nội), đã diễn ra lễ khai mạc triển lãm “Việt Nam - Niềm đam mê khám phá” của anh.

Chế độ đãi ngộ với nghệ sĩ, diễn viên đang cần được nâng cao hơn trong bối cảnh mới.

Chờ hỗ trợ diễn viên thiết thực hơn

Trong bối cảnh mới, sân khấu đối mặt nhiều đòi hỏi nâng mình lên, trong cả công tác chuyên môn lẫn hoạt động phong trào. Tổ chức hội nghề nghiệp đang đặt ra mục tiêu và cũng được kỳ vọng có tiếng nói giúp nâng cao điều kiện đãi ngộ cho các nghệ sĩ. Cùng với đó, thúc đẩy việc lan tỏa tác phẩm hay đến công chúng.

Trải nghiệm văn hóa Khmer giữa Thủ đô

Trải nghiệm văn hóa Khmer giữa Thủ đô

Cuối tháng 8, Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam sẽ tổ chức chuỗi hoạt động “Về miền Tây qua nét văn hóa của đồng bào Khmer”. Sự kiện giới thiệu đến công chúng những giá trị văn hóa đặc sắc của vùng đất Nam Bộ.

Tác phẩm "Phản chiếu" (120x205cm) của Nguyễn Hoàng Nam, đoạt giải nhất chuyên ngành Sơn dầu.

Lấy tên danh nhân cổ vũ tài năng mỹ thuật trẻ

Bước sang mùa thứ hai, Giải thưởng Victor Tardieu, giải thưởng dành cho bài tốt nghiệp đạt kết quả xuất sắc của sinh viên Trường đại học Mỹ thuật Việt Nam mang tên vị hiệu trưởng đầu tiên của nhà trường, đã có chủ nhân.

Tác phẩm tại triển lãm.

Câu hỏi từ Festival Mỹ thuật trẻ

Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ 8 - 2026 đang diễn ra tại Hà Nội, mở ra không gian đối thoại nhiều sắc màu của nghệ thuật đương đại. Những bức sơn mài khổ lớn đứng cạnh tác phẩm điêu khắc bằng thép không gỉ và đá ong, tranh lụa hòa cùng sắp đặt đa phương tiện, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo…

Running Man Việt Nam khởi động mùa mới bằng trải nghiệm điện ảnh

Running Man Việt Nam khởi động mùa mới bằng trải nghiệm điện ảnh

Sau mùa ba tạo được sức lan tỏa mạnh mẽ, tối 11/7, chương trình truyền hình thực tế “Running Man Việt Nam” 2026 chính thức khởi động mùa mới bằng việc ra mắt phim điện ảnh đặc biệt mang tên “Chúa tể thời gian”. Đây là hoạt động mở màn trước khi chương trình lên sóng tập đầu vào ngày 24/7 tới trên HTV7. Sự kiện quy tụ dàn nghệ sĩ tham gia chương trình cùng hai khách mời.

Một cảnh trong trích đoạn "Ôn Đình chém Tá".

Hát bội đang đến gần công chúng

Sáng Chủ nhật, khu vực đền Hùng trong khuôn viên Bảo tàng Lịch sử TP Hồ Chí Minh (cạnh Thảo Cầm Viên) được trang trí thành một sân khấu rực rỡ, phía dưới trưng bày các tấm poster đầy màu sắc hình nghệ sĩ hóa trang thành các nhân vật tuồng cổ. Khi biết nơi đây chuẩn bị biểu diễn hát bội (còn gọi là hát tuồng) của Nhà hát Nghệ thuật Hát bội thành phố, đông người dân và du khách háo hức chờ xem.

Đọc niềm tự hào chung của Nhà Búp

Đọc niềm tự hào chung của Nhà Búp

Đây là một tập thơ khá đặc biệt. Vì nó đến từ quá khứ, là tuyển tập văn thơ thiếu nhi Thái Bình 1973-1988, được NXB Văn học xuất bản quý II, năm 2026.

Nghệ sĩ Thanh Miền với các chiến sĩ.

Luôn thấy cảm hứng mới qua từng mùa vụ

Hơn một thập niên cầm máy, nghệ sĩ nhiếp ảnh Thanh Miền ghi dấu ấn với các tác phẩm về ruộng bậc thang và đời sống vùng cao Tây Bắc, đặc biệt là Mù Cang Chải. Nhiều tác phẩm của ông đoạt giải tại các cuộc thi ảnh trong nước và quốc tế, góp phần quảng bá vẻ đẹp thiên nhiên, văn hóa Việt Nam.