Gìn giữ, phát huy giá trị Di tích lịch sử

Di tích lịch sử Nhà tù Phú Lợi tại phường Phú Lợi (Thành phố Hồ Chí Minh) được xếp hạng di tích lịch sử quốc gia từ năm 1980. Sau gần 70 năm tồn tại và 45 năm xếp hạng di tích lịch sử quốc gia, đến nay nhiều hạng mục tại Di tích lịch sử Nhà tù Phú Lợi đã xuống cấp nghiêm trọng rất cần được trùng tu, sửa chữa.

Khuôn viên Nhà giam C tại Di tích lịch sử Nhà tù Phú Lợi.
Khuôn viên Nhà giam C tại Di tích lịch sử Nhà tù Phú Lợi.

Nhà tù Phú Lợi do chế độ Ngô Đình Diệm và đế quốc Mỹ dựng lên năm 1957 để giam cầm các chiến sĩ cách mạng và những người yêu nước. Tồn tại trong 8 năm (từ 1957 đến năm 1964), Nhà tù Phú Lợi được mệnh danh “địa ngục trần gian” là nơi ghi dấu tội ác tột cùng của đế quốc và tay sai.

Tại Nhà tù Phú Lợi, ngày 1/12/1958, Mỹ-Diệm đã gây ra vụ đầu độc tù nhân chính trị làm chết rất nhiều tù nhân. Trước tội ác tàn độc này, Tổ chức Ðảng Cộng sản trong nhà tù vừa tổ chức tự cứu chữa cho nhiều tù nhân bị trúng độc, vừa kiên quyết đấu tranh tố cáo hành động dã man này.

Vụ việc nhanh chóng lan truyền rộng, gây làn sóng căm phẫn không chỉ trong nước mà cả thế giới, buộc Nhà tù Phú Lợi phải đóng cửa vào năm 1964. Sự kiện đầu độc tại Nhà tù Phú Lợi đã gây ra sự phẫn nộ đối với những người yêu chuộng hòa bình trên toàn thế giới, làm nhân dân cả nước Việt Nam sôi sục căm thù và dấy lên làn sóng đấu tranh của nhân dân giành lấy độc lập, tự do dân tộc.

Nhà tù Phú Lợi là một trong những chứng tích tố cáo tội ác chiến tranh xâm lược của Mỹ và bè lũ tay sai Ngô Đình Diệm và trở thành nơi giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ.

Tại chứng tích tố cáo tội ác này, ngày 10/7/1980, Di tích lịch sử Nhà tù Phú Lợi được Bộ Văn hóa và Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng di tích lịch sử quốc gia.

Trên di tích có tổng diện tích đất 77.028m2 có các hạng mục chính: Nhà giam C, phòng kỷ luật, sàn nằm các nhà A và B, lô cốt trung tâm và 4 lô cốt góc, tượng đài “Phú Lợi căm thù”, khối nhà làm việc-phòng chiếu phim-phòng trưng bày… Lịch sử Việt Nam đã sang trang mới nhưng sự hy sinh của các đảng viên, những chiến sĩ trung kiên đã đấu tranh anh dũng... vẫn mãi trường tồn tại Nhà tù Phú Lợi.

Ngày nay, Di tích lịch sử Nhà tù Phú Lợi còn lưu giữ những hiện vật, những lời kể của các nhân chứng có tác dụng giáo dục rất lớn đối với thế hệ mai sau. Chứng kiến những dấu tích đau thương còn lại ở nơi đây giúp người dân, khách tham quan cảm nhận và hiểu thêm giá trị của cuộc sống yên bình ngày nay.

Với những ý nghĩa sâu sắc đó, Di tích lịch sử Nhà tù Phú Lợi là một trong những địa chỉ đỏ, là điểm đến của khách tham quan trong những tour du lịch văn hóa-lịch sử; mỗi năm di tích tiếp đón gần 100.000 lượt khách đến tham quan.

Đối với công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích, trên cơ sở đề án “Bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị các di tích lịch sử-văn hóa và danh lam thắng cảnh trên địa bàn tỉnh Bình Dương đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020”, năm 2011 Di tích lịch sử Nhà tù Phú Lợi được đầu tư tu bổ, tôn tạo với các hạng mục, như: khu nhà làm việc-nhà trưng bày-nhà chiếu phim; cổng di tích, hàng rào, phục dựng cảnh giam cầm, sinh hoạt của tù nhân, hệ thống sân vườn, đèn chiếu sáng, đường nội bộ…

Năm 2019, từ nguồn vốn Chương trình mục tiêu Quốc gia, Di tích lịch sử Nhà tù Phú Lợi được tu sửa hạng mục cổng di tích, làm lối đi vào các lô cốt góc, dặm vá nền nhà giam, quét vôi lô cốt trung tâm và các lô cốt góc. Năm 2020 đầu tư xây dựng nhà vệ sinh phục vụ khách tham quan di tích. Năm 2021, năm 2023 và năm 2024 đã thực hiện tu sửa cấp thiết hạng mục Nhà giam C.

Bên cạnh đó, hằng năm, di tích được đầu tư thực hiện xử lý, chống mối mọt di tích định kỳ 4 lần/năm, chăm sóc khuôn viên, cây kiểng nhằm duy trì vẻ mỹ quan cho di tích. Di tích lịch sử Nhà tù Phú Lợi có ý nghĩa truyền thống và lịch sử, là nơi thu hút đông đảo khách tham quan hiện được Bảo tàng Bình Dương, trực thuộc Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh quản lý.

Bà Văn Thị Thùy Trang, Giám đốc Bảo tàng Bình Dương cho biết: Mặc dù được duy tu, bảo dưỡng qua các năm nhưng trải qua gần 70 năm tồn tại, chịu tác động của điều kiện tự nhiên cho nên hiện nay Di tích lịch sử cấp quốc gia Nhà tù Phú Lợi xuống cấp nghiêm trọng, có dấu hiệu nứt gãy từng bộ phận kết cấu, ảnh hưởng xấu đến tổng thể kiến trúc của Nhà giam C, gây nguy hiểm cho khách tham quan. Một số hạng mục thuộc khu nhà làm việc nhà trưng bày-nhà chiếu phim bị thấm dột. Hệ thống tượng composite trong Nhà giam C và phòng kỷ luật với số lượng 500 tượng có trang phục bằng chất liệu vải dễ hư hỏng, bạc màu, bám bụi, nhiều tượng đã xuống cấp nghiêm trọng…

Để nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ và phát huy giá trị di tích, bảo đảm tính liên tục, phù hợp với tình hình thực tiễn của địa phương và quy định của Luật Di sản văn hóa, Thành phố Hồ Chí Minh cần sớm xây dựng và ban hành quy chế quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di tích trên địa bàn thành phố.

Đối với các di tích cấp quốc gia, trong đó có Di tích lịch sử Nhà tù Phú Lợi cần tăng cường đầu tư kinh phí cho hoạt động bảo quản, tu bổ, chống xuống cấp, bảo đảm an toàn cho di tích và khách tham quan. Đây cũng là giải pháp phát triển du lịch bền vững gắn với giữ gìn các giá trị văn hóa truyền thống, lịch sử của Thành phố Hồ Chí Minh.

Có thể bạn quan tâm

Điểm tựa của người lao động Thành phố Hồ Chí Minh

Điểm tựa của người lao động Thành phố Hồ Chí Minh

Đằng sau sự phát triển của thành phố là sự đóng góp bền bỉ của hàng triệu người lao động. Để những nhà máy luôn sáng đèn, những dây chuyền sản xuất vận hành thông suốt, việc chăm lo chỗ ở, đời sống vật chất và tinh thần cho người lao động đã và đang trở thành nhiệm vụ trọng tâm của các cấp Công đoàn Thành phố Hồ Chí Minh.

Tìm lời giải cho bài toán xanh hóa khu công nghiệp

Tìm lời giải cho bài toán xanh hóa khu công nghiệp

Sau hợp nhất, Thành phố Hồ Chí Minh sở hữu hệ thống khu công nghiệp quy mô lớn nhất nước, hình thành chuỗi giá trị công nghiệp từ công nghệ cao, chế biến chế tạo và công nghiệp năng lượng, cảng biển. Đây là cơ hội để thành phố tạo ra động lực phát triển mới, nhưng cũng đặt ra thách thức giải bài toán môi trường.

Long Sơn, kỳ vọng một vùng đất xanh

Long Sơn, kỳ vọng một vùng đất xanh

Từ một xã đảo cách trở giao thông, đời sống người dân khó khăn, ngày nay Long Sơn, Thành phố Hồ Chí Minh đã và đang trở thành vùng đất phát triển năng động với các ngành công nghiệp an toàn, bền vững. Tương lai không xa, Long Sơn còn là trung tâm dự trữ năng lượng của quốc gia, điện khí thân thiện với môi trường.

Hồi sinh những dòng kênh, kiến tạo một thành phố đáng sống

Hồi sinh những dòng kênh, kiến tạo một thành phố đáng sống

Chương trình di dời, giải tỏa nhà trên và ven kênh rạch đang được Thành phố Hồ Chí Minh quyết liệt triển khai. Hành trình hồi sinh những dòng kênh không chỉ làm thay đổi diện mạo đô thị mà còn kiến tạo nền tảng cho một Thành phố Hồ Chí Minh xanh, hiện đại, đáng sống và phát triển bền vững cho các thế hệ mai sau.

Bắt chó thả rông tại phường Đông Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: LÊ ĐÌNH THÌN)

Quyết tâm phòng, chống bệnh dại

Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh và các địa phương đã và đang quyết tâm đẩy lùi bệnh dại. Trong đó, ngành y tế tăng cường tuyên truyền hướng dẫn và cảnh báo với người dân còn chính quyền cũng đang ráo riết bắt chó thả rông.

Cầu Bình Khánh trên tuyến cao tốc Bến Lức-Long Thành đã đón những dòng phương tiện đầu tiên lưu thông ổn định qua sông Soài Rạp.

[Ảnh] Diện mạo mới cầu Bình Khánh sau 4 ngày thông xe

Sau 4 ngày đưa vào khai thác, cầu Bình Khánh trên tuyến cao tốc Bến Lức-Long Thành đã đón những dòng phương tiện đầu tiên lưu thông ổn định qua sông Soài Rạp. Công trình góp phần hoàn thiện tuyến giao thông huyết mạch kết nối khu vực Tây Nam Bộ với Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh Đông Nam Bộ.

Sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ theo mô hình kinh tế xanh. (Ảnh: CAO TÂN)

Kinh tế tuần hoàn, động lực chuyển đổi xanh

Trước yêu cầu thúc đẩy tăng trưởng xanh và giảm phát thải khí nhà kính, kinh tế tuần hoàn đang trở thành một định hướng phát triển có ý nghĩa chiến lược đối với Thành phố Hồ Chí Minh. Không chỉ là giải pháp quản lý môi trường, kinh tế tuần hoàn ngày càng trở thành một yếu tố quan trọng của đổi mới mô hình tăng trưởng đổi xanh.

Hiện trạng nhà của gia đình bà Nguyễn Thị Tố Nga bị bong gạch, sụt lún gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt của gia đình. (Ảnh: CTV)

Dân kêu cứu vì đường thoát nước gây ngập, sụt lún nền nhà nghiêm trọng

Dưới sàn nhà của người dân xuất hiện đường thoát nước, khi mưa lớn gây xói lở, ngập dãy phòng trọ, sụt lún nền nhà, bong gạch gây ảnh hưởng nghiêm trọng sinh hoạt, thậm chí có nguy cơ sập nhà. Sự việc đã được phản ánh với chính quyền địa phương nhiều lần nhưng vẫn chưa được hỗ trợ giải quyết một cách triệt để.

Tăng trưởng GRDP 9 tháng Thành phố Hồ Chí Minh đạt 9,06% là tốc độ tăng cao nhất trong 15 năm qua. (Ảnh: TÙNG ANH)

Tăng trưởng quý III bứt phá, Thành phố Hồ Chí Minh tạo đà mục tiêu hai con số

Mức tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) của Thành phố Hồ Chí Minh trong quý III đạt 9,86% so với cùng kỳ năm trước (nếu loại trừ yếu tố dầu khí tăng 10,08%). Đây là nhịp tăng bứt phá mạnh mẽ nhất của Thành phố trong nhiều năm qua, góp phần đưa tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân 9 tháng năm 2026 đạt 9,06%.

Hiện thực hóa chiến lược đưa Thành phố Hồ Chí Minh thành trung tâm trí tuệ nhân tạo

Hiện thực hóa chiến lược đưa Thành phố Hồ Chí Minh thành trung tâm trí tuệ nhân tạo

Thành phố Hồ Chí Minh đang đứng trước bước ngoặt khi bước vào kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), giai đoạn phát triển dựa trên nền tảng tri thức và đổi mới sáng tạo. Với vị thế là trung tâm tài chính và đổi mới sáng tạo, Thành phố đang tập trung tái cấu trúc từng bước chuyển mình thành một trung tâm AI hàng đầu khu vực.

Mang nghĩa tình ra biển, đảo Tây Nam

Mang nghĩa tình ra biển, đảo Tây Nam

Có những chuyến đi không chỉ được tính bằng quãng đường, mà còn được ghi dấu bằng những cái nắm tay, giọt nước mắt và tình cảm từ đất liền gửi đến những người đang làm nhiệm vụ nơi đầu sóng. Đoàn đại biểu Thành phố Hồ Chí Minh mang theo quà tặng và trở về với những câu chuyện, tình cảm về biển, đảo được ghi sâu trong mỗi người.

Giải bài toán xử lý rác của đô thị Thành phố Hồ Chí Minh

Giải bài toán xử lý rác của đô thị Thành phố Hồ Chí Minh

Sau mở rộng địa giới hành chính, mỗi ngày Thành phố Hồ Chí Minh phát sinh khoảng 14.000 tấn rác sinh hoạt, quy mô lớn nhất cả nước. Khi dân số, đô thị hóa và lượng rác tiếp tục tăng, Thành phố đứng trước yêu cầu không thể chậm trễ: chuyển đổi công nghệ xử lý, biến rác từ gánh nặng môi trường thành nguồn tài nguyên, năng lượng.

Du khách trải nghiệm nghỉ dưỡng tại Minera Hot Springs Bình Châu. (Ảnh: HOÀNG TUYẾT)

Khơi thông “mỏ vàng” du lịch y tế

Thành phố Hồ Chí Minh có nhiều lợi thế để phát triển du lịch y tế. Đây thật sự là “mỏ vàng” trong việc đóng góp vào sự tăng trưởng hai con số của thành phố nếu ngành du lịch có những giải pháp khơi thông, phát huy lợi thế đặc biệt này một cách hiệu quả.