1. Bốn năm qua ở xã miền núi xã Đình Lập có một vườn ươm mang tên Đất Phật, chuyên ươm trồng cây hoàng đàn Hữu Liên, một giống cây quý của núi rừng Lạng Sơn. Đó là vườn ươm do anh Hoàng Ngọc Vũ làm chủ, đang tạo việc làm cho nhiều lao động tại địa phương.
Tốt nghiệp ngành Quản trị đất đai tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam, nhận thấy quê hương có điều kiện về thổ nhưỡng, khí hậu để trồng các cây dược liệu quý nên anh Vũ đã về quê nghiên cứu trồng thử nghiệm lan kim tuyến và sâm bố chính. Tuy nhiên khởi nghiệp chưa bao giờ là dễ dàng. Cho dù có nền tảng kiến thức về đất đai, nông nghiệp nhưng anh đã gặp thất bại khi cây lan kim tuyến và sâm bố chính yêu cầu về thổ nhưỡng và độ cao khắt khe hơn ở Đình Lập. Cây không phát triển buộc anh Vũ phải từ bỏ, bước đầu khởi nghiệp gặp nhiều gian nan.
Sau đại dịch Covid-19, thấy cây hoàng đàn Hữu Liên có chất lượng tinh dầu cao dùng được trong nhiều lĩnh vực nên anh Vũ bắt đầu chú ý. Hoàng đàn là cây gỗ mềm, không mối mọt hay co rút, mùi thơm dịu thường được dùng làm đồ gỗ mỹ nghệ cao cấp, còn tinh dầu có thể làm thuốc hoặc nước hoa. Đặc biệt, hoàng đàn Hữu Liên sau khi được chạm trổ, tinh dầu bên trong gỗ sẽ tự tiết ra và kết tinh lại thành lớp tinh thể óng ánh như tuyết, đây cũng là xuất phát của tên gọi phổ thông "hoàng đàn tuyết".
Tuy nhiên, hoàng đàn Hữu Liên rất khó trồng, tỷ lệ nảy mầm tự nhiên thấp (chỉ từ 0-5%) nên anh Vũ coi thử thách cũng là cơ hội để chinh phục. “Cây hoàng đàn Hữu Liên trước đây chỉ có ở rừng đặc dụng Hữu Liên, rất khó trồng, kỹ thuật khắt khe. Thời điểm đó tôi cũng không có vốn. Khó khăn bủa vây nhưng tôi vẫn quyết định sẽ trồng thử”, anh Vũ chia sẻ.
2. Thuyết phục để người thân tin tưởng và huy động vốn từ họ là việc làm không dễ. Để có trách nhiệm với nguồn vốn đầu tư, tăng thêm uy tín về dự án, anh Vũ đã nhờ sự tư vấn kỹ thuật của các thầy, cô tại Học viện Nông nghiệp Việt Nam và bước đầu đạt được thành công.
Sau ba năm kiên trì, anh Vũ đã giải quyết được bài toán về vốn. Anh tái đầu tư vào giống, kỹ thuật, nhà màng và không ngừng học hỏi, tích lũy kiến thức, kinh nghiệm để nâng tỷ lệ hạt nảy mầm, cây giống đạt chuẩn lên cao hơn. Đối với việc tạo dựng thương hiệu, anh lựa chọn cách xây dựng bằng kiến thức và sự minh bạch. “Tôi thường xuyên chia sẻ các kinh nghiệm ươm trồng, chăm sóc cây trên mạng xã hội. Khi khách hàng thấy mình thật sự sản xuất, thật sự hiểu kỹ thuật và luôn sẵn sàng hỗ trợ sau bán hàng thì niềm tin dần được hình thành. Đó chính là nền tảng quan trọng nhất để xây dựng thương hiệu Vườn ươm Đất Phật”, anh Vũ chia sẻ.
Từ góc vườn ban đầu khiêm tốn, đến nay Vườn ươm Đất Phật đã mở rộng ra 5.000 m2 với 30 nghìn cây giống trị giá chục tỷ đồng, tạo việc làm cho nhiều lao động tại địa phương. Đặc biệt, vườn ươm đã góp phần giữ lại một số nguồn gen quý của cây đặc hữu địa phương, tiến tới đưa cây hoàng đàn Hữu Liên ra khỏi Sách đỏ Việt Nam trong tương lai.
Bà Lưu Thị Ngọc, nhân công làm việc tại Vườn ươm Đất Phật cho biết: “Tôi làm nhân công chăm sóc cây ở đây đã được mấy năm, công việc phù hợp với độ tuổi và cho thu nhập ổn định. Trước đây tôi đi làm thuê khắp nơi, lúc có việc lúc không, từ ngày vào vườn ươm làm việc cuộc sống ổn định hơn”.
Không như các nhà vườn khác, khi nắm được kỹ thuật trồng, anh Vũ không giữ bí quyết riêng mà sẵn sàng chia sẻ với mọi người. Anh tự biên soạn cẩm nang kỹ thuật trồng và chăm sóc cây hoàng đàn tuyết để tặng miễn phí cho khách hàng. Điều này giúp người mua cây có thể chăm sóc hiệu quả hơn và nâng cao tỷ lệ thành công sau khi trồng. Đặc biệt, sau khi mô hình phát triển, nhiều người thân, bạn bè và thanh niên trong khu vực đã đến học hỏi kinh nghiệm tại vườn ươm, từ đó mạnh dạn phát triển các mô hình kinh tế tương tự để nâng cao thu nhập cho gia đình.
Với những thành tích đã đạt được, năm 2025, anh Hoàng Ngọc Vũ vinh dự là 1 trong 30 thanh niên nhận Giải thưởng Lương Định Của do T.Ư Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trao tặng cho những nhà nông khởi nghiệp xuất sắc.
