Chỉ tiêu bao phủ BHYT được giao cụ thể
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đã ký Quyết định số 1468/QĐ-TTg ngày 31/7/2026 giao chỉ tiêu thực hiện bao phủ BHYT cho UBND các tỉnh, thành phố giai đoạn 2026-2030. Theo đó, tỷ lệ bao phủ BHYT toàn quốc tăng từ 95,98% năm 2026 lên 100% vào năm 2030. Chỉ tiêu được xây dựng phù hợp với điều kiện từng địa phương. Năm 2026, Hà Nội được giao tỷ lệ bao phủ 96,25%, Thành phố Hồ Chí Minh 96%; nhiều địa phương miền núi đã đạt mức rất cao như Cao Bằng 99,36%, Điện Biên 98,47%. Đến năm 2030, tất cả các tỉnh, thành phố đều phải hoàn thành mục tiêu bao phủ BHYT toàn dân.
Lần đầu tiên, chỉ tiêu bao phủ BHYT được giao cụ thể cho từng địa phương theo từng năm và gắn với trách nhiệm của chính quyền trong tổ chức thực hiện. Đây là bước cụ thể hóa chủ trương của Đảng về phát triển hệ thống an sinh xã hội toàn diện, trong đó BHYT giữ vai trò là trụ cột bảo vệ sức khỏe nhân dân.
Sau hơn ba thập kỷ triển khai, chính sách BHYT đã đạt nhiều kết quả quan trọng. Theo Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam, đến hết năm 2025, tỷ lệ bao phủ BHYT đạt khoảng 95,16% dân số; riêng năm 2025, cả nước có 195,5 triệu lượt khám, chữa bệnh BHYT, Quỹ BHYT thanh toán khoảng 161.628 tỷ đồng chi phí khám, chữa bệnh. Hàng triệu người mắc bệnh hiểm nghèo, bệnh mạn tính đã được Quỹ BHYT chia sẻ chi phí điều trị, góp phần giảm gánh nặng tài chính cho gia đình và bảo đảm cơ hội tiếp cận các dịch vụ y tế kỹ thuật cao.
Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận người dân chưa tham gia BHYT, chủ yếu thuộc khu vực lao động phi chính thức, hộ có mức sống trung bình, người mới thoát nghèo và một số nhóm yếu thế chưa được hỗ trợ đầy đủ mức đóng. Đây cũng là những đối tượng dễ gặp khó khăn khi phát sinh chi phí khám, chữa bệnh.
Chính vì vậy, Quyết định số 1468/QĐ-TTg không chỉ đặt mục tiêu tăng tỷ lệ bao phủ mà còn yêu cầu các bộ, ngành và địa phương triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để phát triển người tham gia theo hướng bền vững.
Theo bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Bảo hiểm y tế (Bộ Y tế), mục tiêu bao phủ 100% dân số vào năm 2030 không chỉ là tăng số người tham gia mà còn bảo đảm mọi người dân được tiếp cận dịch vụ y tế thiết yếu. Cùng với mở rộng đối tượng tham gia, ngành y tế sẽ tiếp tục hoàn thiện chính sách theo hướng nâng cao quyền lợi của người bệnh, cải thiện chất lượng khám, chữa bệnh và đẩy mạnh chuyển đổi số để người dân sử dụng BHYT thuận tiện hơn.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Bộ Y tế được giao chủ trì nghiên cứu nâng mức hỗ trợ đóng BHYT đối với người thuộc hộ cận nghèo, người khuyết tật và các nhóm yếu thế; Bộ Tài chính phối hợp nghiên cứu cơ chế về mức đóng, hỗ trợ mức đóng phù hợp, đồng thời hướng dẫn các địa phương thực hiện chỉ tiêu bao phủ, bảo đảm sự ổn định của Quỹ BHYT trong dài hạn.
Không chỉ mở rộng số người tham gia
Điểm mới của giai đoạn phát triển BHYT hiện nay là không chỉ tăng số người tham gia, mà còn nâng cao chất lượng thực hiện chính sách và quyền lợi của người dân.
Theo Quyết định của Chính phủ, các địa phương phải đưa chỉ tiêu bao phủ BHYT vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm, giao chỉ tiêu đến từng xã, phường và chịu trách nhiệm trước Thủ tướng Chính phủ về kết quả thực hiện. Bên cạnh nguồn hỗ trợ từ ngân sách trung ương, địa phương được khuyến khích chủ động bố trí thêm kinh phí để hỗ trợ các nhóm đang được Nhà nước hỗ trợ một phần mức đóng như hộ cận nghèo, học sinh, sinh viên, người làm nông nghiệp có mức sống trung bình, nhân viên y tế thôn, bản, người hoạt động không chuyên trách ở thôn, tổ dân phố và đồng bào dân tộc thiểu số tại các địa bàn không còn thuộc vùng đặc biệt khó khăn.
Quyết định cũng mở ra định hướng nghiên cứu hỗ trợ thêm đối với người cao tuổi chưa có thẻ BHYT, người khuyết tật, Nghệ nhân Nhân dân, Nghệ nhân Ưu tú và một số nhóm yếu thế khác, thể hiện rõ mục tiêu phát triển chính sách BHYT theo hướng bao trùm, không để ai bị bỏ lại phía sau.
Theo ông Nguyễn Đức Hòa, Phó Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam, việc giao chỉ tiêu bao phủ BHYT cho từng địa phương sẽ tạo điều kiện để các cấp chính quyền chủ động rà soát từng nhóm đối tượng chưa tham gia BHYT, nhất là lao động khu vực phi chính thức, người mới thoát nghèo và người có mức sống trung bình. Cách làm này không chỉ góp phần mở rộng diện bao phủ mà còn hạn chế tình trạng người dân chỉ tham gia BHYT khi đã phát sinh bệnh tật, qua đó bảo đảm nguyên tắc chia sẻ rủi ro và phát triển bền vững của Quỹ BHYT.
Tại các bệnh viện tuyến cuối, không hiếm trường hợp người bệnh được Quỹ BHYT chi trả từ vài trăm triệu đến hàng tỷ đồng cho các ca ghép tạng, điều trị ung thư, tim mạch can thiệp hay chạy thận nhân tạo kéo dài. Những khoản thanh toán này của BHYT không chỉ giúp người bệnh có thêm cơ hội tiếp cận các kỹ thuật điều trị hiện đại mà còn giảm nguy cơ nhiều gia đình rơi vào khó khăn về tài chính vì chi phí y tế quá lớn.
Để người dân được hưởng lợi nhiều hơn
Nếu như trước đây, mục tiêu của chính sách BHYT chủ yếu là mở rộng số người tham gia thì những năm gần đây, trọng tâm đã chuyển sang nâng cao chất lượng và quyền lợi của người dân khi sử dụng thẻ BHYT. Việc mở rộng danh mục thuốc, kỹ thuật, tăng mức hưởng, cải cách thủ tục hành chính và đẩy mạnh chuyển đổi số đang từng bước giúp người dân tiếp cận dịch vụ y tế thuận lợi, công bằng hơn.
Từ ngày 1/7/2026, cùng với Luật BHYT (sửa đổi), nhiều chính sách mới đã được triển khai theo hướng tăng quyền lợi cho người tham gia. Người mắc bệnh mạn tính, bệnh hiểm nghèo được tạo điều kiện thuận lợi hơn trong quá trình điều trị; quyền lợi khám, chữa bệnh tiếp tục được mở rộng; việc sử dụng căn cước công dân gắn chip, tài khoản định danh điện tử và dữ liệu BHYT trong khám, chữa bệnh ngày càng phổ biến, giúp rút ngắn thời gian làm thủ tục.
Những thay đổi này đã mang lại lợi ích thiết thực cho người dân. Bà Nguyễn Thị H (58 tuổi, Phú Thọ) phát hiện ung thư vú cách đây ba năm. Sau nhiều đợt phẫu thuật, hóa trị và điều trị thuốc, tổng chi phí điều trị lên tới hàng trăm triệu đồng, phần lớn được Quỹ BHYT thanh toán. “Có những lần cầm thông báo viện phí, tôi chỉ biết ôm chồng khóc. Nếu không có BHYT thì chắc gia đình đã phải bán nhà để chữa bệnh”, bà nghẹn ngào nói.
Không chỉ những người mắc bệnh nặng mới nhận thấy giá trị của BHYT. Anh Trần Văn Đức (35 tuổi), tài xế công nghệ tại Hà Nội cho biết, đầu năm 2026 anh quyết định tham gia BHYT hộ gia đình cho cả bốn thành viên sau khi chứng kiến một đồng nghiệp phải vay mượn để điều trị phẫu thuật thay khớp gối sau tai nạn giao thông hết 90 triệu đồng. “Làm nghề tự do, thu nhập có tháng cao, có tháng thấp nên trước đây tôi còn chần chừ. Nhưng khi gặp rủi ro mới thấy có BHYT là có thêm điểm tựa để cả gia đình yên tâm hơn”, anh Đức chia sẻ.
Theo PGS, TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, BHYT đã trở thành “điểm tựa” của nhiều người bệnh, đặc biệt là bệnh nhân ung thư, suy thận, tim mạch và các bệnh mạn tính phải điều trị dài ngày với chi phí lớn. Thực tế tại các bệnh viện tuyến cuối cho thấy, nếu không có BHYT, nhiều gia đình sẽ rất khó duy trì điều trị. Vì vậy, việc tiếp tục mở rộng diện bao phủ và nâng cao quyền lợi BHYT không chỉ bảo đảm công bằng trong chăm sóc sức khỏe mà còn tạo cơ hội để người dân được tiếp cận các kỹ thuật điều trị hiện đại.
Bên cạnh việc mở rộng quyền lợi, Quyết định số 1468/QĐ-TTg cũng yêu cầu đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, phát triển dịch vụ công trực tuyến, hoàn thiện cơ sở dữ liệu và tăng cường chuyển đổi số trong lĩnh vực BHYT. Theo các chuyên gia, đây là những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng phục vụ, tạo thuận lợi cho người dân từ khi tham gia đến khi sử dụng thẻ BHYT.
Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân đã xác định rõ quan điểm: Sức khỏe là vốn quý nhất của con người, là nền tảng quan trọng cho hạnh phúc của mỗi người dân và sự phát triển bền vững của đất nước; người dân là trung tâm của mọi chính sách bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe. Trên tinh thần đó, mục tiêu đến năm 2030 đạt bao phủ BHYT toàn dân không chỉ là hoàn thành một chỉ tiêu về an sinh xã hội, mà còn từng bước hiện thực hóa mục tiêu để mọi người dân được tiếp cận dịch vụ y tế có chất lượng, giảm gánh nặng chi phí khám, chữa bệnh và được bảo vệ trước rủi ro bệnh tật trong suốt vòng đời.
