Giảm nguy cơ “lọt lưới an sinh” với lao động phi chính thức

Sáng 23/4, tọa đàm “Giảm nguy cơ lọt lưới an sinh” tập trung về chủ đề thu hút lao động phi chính thức tham gia bảo hiểm xã hội để bảo đảm an sinh xã hội đã diễn ra tại Hà Nội.
Ảnh: KHÁNH HUY.
Ảnh: KHÁNH HUY.

Phát biểu khai mạc chương trình, PGS.TS Nguyễn Thành Lợi, Tổng Biên tập Báo Kinh tế và Đô thị, cho biết, tọa đàm này nằm trong khuôn khổ chương trình truyền thông “Những cống hiến thầm lặng năm 2024” do Báo Kinh tế và Đô thị, tổ chức ActionAid quốc tế tại Việt Nam (AAV), Quỹ Hỗ trợ chương trình, dự án an sinh xã hội Việt Nam (AFV) phối hợp triển khai.

Theo thống kê của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội, hiện nay cả nước có hơn 33 triệu lao động phi chính thức, trong đó chỉ 0,2% được đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, 1,9% đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện, còn lại 97,9% người lao động không tham gia loại bảo hiểm nào, dẫn đến tình trạng “lọt lưới an sinh” ở phần không nhỏ người lao động.

Việc chăm lo đến chính sách an sinh xã hội nói chung cho toàn dân, đặc biệt là lao động khu vực phi chính thức, cần được quan tâm nhiều hơn. Với nhóm đối tượng lao động phi chính thức, hiện vẫn còn đang rất ít người tham gia bảo hiểm xã hội. Thậm chí, người lao động thuộc nhóm này còn chưa được truyền thông, hoặc hiểu sâu về những lợi ích của việc tham gia chính sách bảo hiểm xã hội, đặc biệt là bảo hiểm xã hội tự nguyện. Do đó, họ phải chịu nhiều thiệt thòi trong việc thụ hưởng chính sách an sinh xã hội cơ bản như bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm tai nạn lao động-bệnh nghề nghiệp, giờ lao động, chế độ nghỉ ngơi, nghỉ phép, ốm đau...

Lao động phi chính thức có rất ít người tham gia bảo hiểm xã hội. Do đó, họ phải chịu nhiều thiệt thòi trong thụ hưởng chính sách an sinh xã hội cơ bản.

Tọa đàm lần này có sự tham gia của các chuyên gia, diễn giả đến từ các cơ quan tổ chức thực hiện chính sách, tổ chức công đoàn, cơ sở nghiên cứu.

Các đại biểu đã chia sẻ ý kiến về những khó khăn, trở ngại mà người lao động ở khu vực phi chính thức gặp phải khi tham gia bảo hiểm xã hội. Đồng thời, đề xuất một số giải pháp, khuyến nghị trong việc sửa đổi chính sách bảo hiểm xã hội để có thể thu hút thêm nhiều lao động ở khu vực phi chính thức được tiếp cận hệ thống an sinh xã hội, bảo đảm cuộc sống cho họ đến khi hết tuổi lao động.

Các đại biểu tham dự tọa đàm. (Ảnh: KHÁNH HUY)

Các đại biểu tham dự tọa đàm. (Ảnh: KHÁNH HUY)

Tọa đàm tập trung nhiều chủ đề quan trọng. Cụ thể như: Những khó khăn, trở ngại với lao động phi chính thức tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện; chế tài xử lý với các doanh nghiệp trốn đóng bảo hiểm xã hội để bảo vệ quyền lợi của người lao động; giải pháp phát triển đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội đối với lao động khu vực phi chính thức; chính sách hỗ trợ của Nhà nước khi tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện; những điểm mới mới của dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội (sửa đổi)…

Chủ tịch AFV Tạ Việt Anh cho biết, sau 15 năm thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội tự nguyện, số người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện đạt 1,45 triệu người và là một con số này còn khiêm tốn. Những rào cản về chính sách khiến người lao động khu vực phi chính thức còn đắn đo khi tham gia bảo hiểm xã hội, đặc biệt là bảo hiểm xã hội tự nguyện. Dự thảo Luật Bảo hiểm (sửa đổi) lần này được Chính phủ trình Quốc hội bám sát 5 định hướng đã được thông qua. Đó là: Xây dựng hệ thống bảo hiểm xã hội đa tầng, linh hoạt; mở rộng diện bao phủ đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội; mở rộng diện bao phủ đối tượng thụ hưởng bảo hiểm xã hội (lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng và trợ cấp hưu trí xã hội); bổ sung nội dung quy định quản lý thu, đóng bảo hiểm xã hội; đa dạng hóa danh mục, cơ cấu đầu tư Quỹ Bảo hiểm xã hội theo nguyên tắc an toàn, bền vững, hiệu quả.

Trên cơ sở đó, dự thảo Luật cụ thể hóa quy định các nội dung lớn như: Bổ sung trợ cấp hưu trí xã hội để hình thành hệ thống bảo hiểm xã hội đa tầng theo định hướng tại Nghị quyết số 28-NQ/TW về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội; bổ sung một số nhóm đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc; giảm thời gian đóng bảo hiểm xã hội tối thiểu để hưởng lương hưu từ 20 năm xuống 15 năm nhằm gia tăng số người được hưởng lương hưu; vấn đề hưởng bảo hiểm xã hội một lần; về chi phí quản lý bảo hiểm xã hội; bổ sung quy định nhằm xử lý tình trạng chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội.

Tọa đàm về giảm nguy cơ "lọt lưới an sinh" được tổ chức trước thềm Kỳ họp thứ bảy, Quốc hội khóa XV dự kiến khai mạc vào tháng 5 tới. Tại kỳ họp này, các đại biểu Quốc hội sẽ thảo luận dự án Luật Bảo hiểm xã hội (sửa đổi). Do đó, những đề xuất, khuyến nghị trong tọa đàm sẽ góp thêm tiếng nói để các đại biểu Quốc hội tham khảo và đưa ra quyết định thấu đáo trước khi bấm nút thông qua dự án Luật Bảo hiểm xã hội (sửa đổi).

Có thể bạn quan tâm

Người dân cần tra cứu, kiểm tra thông tin trên các kênh chính thức của Bảo hiểm xã hội Việt Nam. (Ảnh: NHẬT ANH)

Người dân cần cảnh giác với các thủ đoạn lừa đảo liên quan đến bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế

Hiện nay, các đối tượng lừa đảo trên không gian mạng thường sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi, mạo danh cán bộ cơ quan Bảo hiểm xã hội, công an hoặc cán bộ phường/xã để tiếp cận người dân, lợi dụng nhu cầu tra cứu thông tin, thực hiện thủ tục và các giải quyết quyền lợi nhằm đánh cắp thông tin cá nhân, chiếm đoạt tài sản...

Quang cảnh buổi làm việc giữa Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội và Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội, tháng 8/2026. (Ảnh HSS)

Thu hồi hơn 396 tỷ đồng tiền chậm đóng, trốn đóng các chế độ bảo hiểm

Đến hết tháng 9/2026, Bảo hiểm xã hội Việt Nam đã ban hành quyết định kiểm tra tại 7.553 đơn vị, yêu cầu truy thu gần 180 tỷ đồng cho 60.710 lao động chưa tham gia hoặc đóng thiếu các chế độ bảo hiểm. Số tiền chậm đóng, trốn đóng thu hồi được trong thời gian kiểm tra là hơn 396 tỷ đồng trên tổng số gần 649 tỷ đồng, đạt hơn 61%.

Sản xuất thiết bị điện công nghệ cao tại Công ty cổ phần Kỹ thuật công nghiệp Á Châu tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc. (Ảnh: nhandan.vn)

Người tham gia nhận sổ bảo hiểm xã hội, thẻ bảo hiểm y tế điện tử như thế nào?

Từ ngày 6/10/2026, Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội cấp sổ bảo hiểm xã hội điện tử cho người tham gia để giải quyết các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp theo quy định. Sau đây là hướng dẫn cụ thể cách nhận và sử dụng sổ bảo hiểm xã hội, thẻ bảo hiểm y tế điện tử.

Tra cứu thông tin thẻ bảo hiểm y tế bằng căn cước công dân gắn chip được triển khai tại 100% cơ sở khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế ở thành phố Hải Phòng. (Ảnh: THANH NGA)

Đề xuất kéo dài thời gian hỗ trợ 70% mức đóng bảo hiểm y tế lên 72 tháng

Từ những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn và yêu cầu đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, Bộ Y tế đang đề xuất sửa đổi, bổ sung 21 khoản thuộc 15 điều của Nghị định số 188/2025/NĐ-CP. Đáng chú ý, Bộ Y tế đề xuất kéo dài thời gian hỗ trợ tối thiểu 70% mức đóng bảo hiểm y tế từ 36 tháng lên 72 tháng với một số đối tượng.

Bảo hiểm xã hội cơ sở Gia Lâm (Hà Nội) truyền thông chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế tại Phiên giao dịch việc làm cụm xã Gia Lâm-Phù Đổng-Thuận An-Bát Tràng năm 2026. (Ảnh: HSS)

Hà Nội xây dựng đơn vị học tập và điểm hỗ trợ kỹ năng số tại bảo hiểm xã hội cơ sở

Một trong những nội dung trọng tâm trong Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời năm 2026 của Bảo hiểm xã hội Hà Nội là xây dựng mô hình “Đơn vị học tập” và “Điểm hỗ trợ kỹ năng số” tại bảo hiểm xã hội cơ sở. Theo đó, viên chức, người lao động trực tiếp hỗ trợ người dân thực hiện các giao dịch bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế điện tử.

Tài xế lái xe công nghệ hoạt động trên đường phố Hà Nội. (Ảnh: ĐĂNG ANH)

Mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội với lao động nền tảng số

Sự phát triển của kinh tế số đang tạo ra thị trường việc làm mới với hàng triệu người tham gia thông qua các nền tảng vận tải, giao nhận, thương mại điện tử và dịch vụ… Việc mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội đối với lao động nền tảng số đang đặt ra những yêu cầu mới về thiết kế chính sách và phương thức tổ chức thực hiện

Trạm Y tế xã Ô Diên, Hà Nội khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho người dân. (Ảnh: DIỆU THƯƠNG)

Nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế từ tuyến y tế cơ sở

Bộ Y tế đang tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định về điều kiện hoạt động khám bệnh, chữa bệnh, danh mục kỹ thuật, thuốc, thiết bị y tế và cơ chế khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế tại Trạm y tế cấp xã. Đồng thời phối hợp các bộ, ngành, địa phương triển khai các giải pháp nâng cao năng lực y tế cơ sở.

Khám, chữa bệnh tại Bệnh viện đa khoa Đống Đa, Hà Nội. (Ảnh LÊ TẤN)

Tám tháng đầu năm 2026, Hà Nội ghi nhận hơn 9,7 triệu lượt khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế

Trong 8 tháng đầu năm 2026, Hà Nội ghi nhận hơn 9,7 triệu lượt khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế, với tổng chi phí bảo hiểm y tế thanh toán hơn 22.000 tỷ đồng. Đáng chú ý, bệnh nhân ngoại tỉnh đến khám, chữa bệnh tại Hà Nội đạt tỷ trọng lớn, chiếm tới 50,9% tổng chi phí khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế toàn thành phố.

Người dân khám, chữa bệnh tại Bệnh viện Hữu Nghị. (Ảnh: THU TRANG)

Tự đi khám bảo hiểm y tế trái tuyến: 50% mức hưởng được tính thế nào, thuốc có được thanh toán?

Sau hơn 2 tháng triển khai chính sách mới, người tự đi khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế ngoại trú vẫn còn băn khoăn về mức quyền lợi được hưởng, đặc biệt là cách tính 50% mức hưởng bảo hiểm y tế. Ngoài khám, xét nghiệm được hưởng trái tuyến theo quy định, thuốc có được hưởng không?