Trong bối cảnh đó, tiết kiệm điện không chỉ là giải pháp giảm chi phí cho từng hộ gia đình, doanh nghiệp mà còn trở thành một trong những giải pháp quan trọng góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
Khi nhu cầu điện liên tục lập đỉnh
Chia sẻ tại tọa đàm “Tiết kiệm điện: Giải pháp cho mùa nắng nóng” do Tạp chí Công thương tổ chức, ông Phạm Minh Đức, Phó Trưởng phòng điều độ, Công ty Trách nhiệm hữu hạn MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện quốc gia (NSMO) cho biết, công suất phụ tải cực đại toàn hệ thống điện quốc gia cuối tháng 5 vừa qua đã vượt 54.500MW, tăng khoảng 5% so với cùng kỳ năm trước và là mức cao nhất từ trước đến nay.
Con số này phản ánh đà tăng trưởng mạnh mẽ của nền kinh tế, đồng thời cho thấy áp lực ngày càng lớn đối với công tác vận hành hệ thống điện. Chỉ cần nhiệt độ tăng thêm vài độ C, nhu cầu sử dụng điện cho làm mát có thể tăng đột biến trong thời gian ngắn.
Thực tế cho thấy, việc bảo đảm cung ứng điện phụ thuộc vào khả năng phát điện và liên quan chặt chẽ đến việc sử dụng điện của hàng chục triệu khách hàng trên cả nước. Mỗi hành động tiết kiệm điện, dù nhỏ, khi được nhân lên ở quy mô toàn xã hội đều có thể tạo ra hiệu quả đáng kể.
Ông Phạm Minh Đức cho rằng, trong nhiều trường hợp, điện năng tiết kiệm được chính là một “nguồn điện mới”. Thay vì phải đầu tư thêm nguồn phát với chi phí lớn và thời gian xây dựng kéo dài, việc giảm nhu cầu tiêu thụ thông qua sử dụng điện hiệu quả có thể đem lại hiệu quả nhanh hơn và ít tốn kém hơn. Đây cũng là lý do tiết kiệm điện ngày càng được nhìn nhận như một giải pháp chiến lược, bên cạnh việc phát triển nguồn điện và lưới điện.
Các ý kiến chia sẻ tại tọa đàm cũng khẳng định, chi phí để tiết kiệm được một kWh điện thấp hơn rất nhiều so với chi phí đầu tư để sản xuất thêm một kWh điện mới. Điều này đồng nghĩa với việc tiết kiệm điện không chỉ mang ý nghĩa môi trường mà còn mang lại lợi ích kinh tế rõ rệt. Nếu hàng triệu hộ gia đình cùng điều chỉnh điều hòa ở mức nhiệt độ hợp lý, tắt các thiết bị điện khi không sử dụng hoặc thay thế các thiết bị cũ bằng thiết bị hiệu suất cao, lượng điện tiết kiệm được sẽ rất đáng kể.
Tương tự, trong khu vực sản xuất, việc tối ưu hóa dây chuyền, thay thế động cơ hiệu suất thấp, ứng dụng công nghệ quản lý năng lượng hay tận dụng ánh sáng tự nhiên đều có thể giúp giảm đáng kể mức tiêu thụ điện.
Theo các chuyên gia, điều quan trọng là thay đổi nhận thức. Trong nhiều năm, tiết kiệm điện thường được hiểu đơn giản là “tắt bớt thiết bị”. Tuy nhiên, cách tiếp cận hiện nay là sử dụng điện một cách thông minh và hiệu quả hơn, tạo ra cùng một giá trị kinh tế nhưng với mức tiêu thụ năng lượng thấp hơn. Đó cũng là xu hướng đang được nhiều quốc gia trên thế giới theo đuổi trong quá trình chuyển dịch năng lượng và hướng tới phát triển bền vững.
Từ những thay đổi nhỏ trong doanh nghiệp
Chia sẻ kinh nghiệm thực tế từ doanh nghiệp sản xuất, ông Lưu Kim Long - Trưởng phòng Dự án và Bảo trì, Công ty Trách nhiệm hữu hạn Crystal Martin Việt Nam cho biết, doanh nghiệp đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp tiết kiệm năng lượng như thay thế thiết bị hiệu suất cao, tối ưu hệ thống điều hòa, quản lý vận hành theo thời gian thực và nâng cao ý thức sử dụng điện của người lao động.
Kết quả cho thấy mức tiêu thụ điện tại một số nhà máy giảm khoảng 20%, trong khi hoạt động sản xuất vẫn được duy trì ổn định. Đáng chú ý, nhiều hạng mục đầu tư trong thời gian hoàn vốn chỉ trong vài tháng. Điều này cho thấy tiết kiệm năng lượng không phải là điều khó khăn và tốn kém. Nhiều giải pháp có thể được thực hiện ngay từ việc rà soát quy trình vận hành, thay đổi thói quen sử dụng năng lượng hoặc đầu tư từng bước vào công nghệ hiệu quả hơn.
Không chỉ giảm chi phí sản xuất, việc sử dụng năng lượng hiệu quả còn giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng các tiêu chuẩn xanh ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế. Trong bối cảnh nhiều đối tác và thị trường xuất khẩu đang quan tâm ngày càng nhiều tới dấu chân carbon của sản phẩm, tiết kiệm năng lượng cũng trở thành một yếu tố góp phần nâng cao sức cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam.
Ông Nguyễn Đình Hiệp - Chủ tịch Hội Khoa học và Công nghệ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Việt Nam (VECEA) cho rằng, để việc sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả, trở thành thói quen phổ biến, cần có sự tham gia đồng bộ của cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người dân.
Thời gian qua, Việt Nam đã triển khai nhiều chương trình thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đoạn 2019-2030 (VNEEP3) đặt mục tiêu tiết kiệm từ 8-10% tổng tiêu thụ năng lượng toàn quốc vào năm 2030. Cùng với đó, Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả vừa được Quốc hội thông qua được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực cho các hoạt động đổi mới công nghệ, đầu tư thiết bị hiệu suất cao và phát triển các mô hình quản lý năng lượng tiên tiến.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng chính sách chỉ phát huy hiệu quả khi được chuyển hóa thành hành động cụ thể trong đời sống hằng ngày. Mỗi người dân có thể bắt đầu từ những việc rất đơn giản như điều chỉnh nhiệt độ điều hòa ở mức hợp lý, tận dụng ánh sáng và thông gió tự nhiên, lựa chọn thiết bị có dán nhãn năng lượng hiệu suất cao, hạn chế sử dụng đồng thời nhiều thiết bị công suất lớn trong giờ cao điểm.
Đối với doanh nghiệp, việc xây dựng văn hóa sử dụng năng lượng hiệu quả cần trở thành một phần trong chiến lược phát triển dài hạn thay vì chỉ là giải pháp tình thế khi giá điện tăng hoặc nguồn cung gặp khó khăn. Trong bối cảnh nhu cầu điện tiếp tục gia tăng cùng với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, việc phát triển thêm các nguồn điện mới vẫn là yêu cầu tất yếu. Tuy nhiên, song hành với đó, sử dụng điện tiết kiệm và hiệu quả vẫn là giải pháp nhanh nhất, ít tốn kém nhất và bền vững nhất.
Mỗi bóng đèn được tắt khi không cần thiết, mỗi chiếc điều hòa được cài đặt hợp lý hay mỗi dây chuyền sản xuất được tối ưu hóa có thể chỉ tạo ra sự thay đổi nhỏ. Nhưng khi hành động ấy được thực hiện bởi hàng triệu người dân và hàng trăm nghìn doanh nghiệp, chúng sẽ tạo thành nguồn lực lớn, góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia. Bởi xét đến cùng, bảo đảm an ninh năng lượng không chỉ là câu chuyện của ngành điện. Đó là trách nhiệm chung của toàn xã hội, bắt đầu từ những hành động nhỏ trong mỗi gia đình, cơ quan và doanh nghiệp.
![[Infographic] Chứng khoán ngày 11/6: VN-Index giảm 5,10 điểm, khối lượng giao dịch thấp](https://cdn.nhandan.vn/images/90ed5cb43defc8094a55aea70c5061a9a325c97e5748ad8dd21cbb16e4c1792932276a01b3f92f4ea595423e588c97e0afc3003b9488696e40ef8f76cf980e1b/screenshot-2026-06-11-214957.jpg.avif)
