Giải quyết tranh chấp bằng trọng tài thương mại

Trong khi hệ thống tòa án quá tải vụ việc, nhất là tại các thành phố là trung tâm tài chính, kinh tế thì trọng tài thương mại - một trong những phương thức giải quyết tranh chấp ngoài tòa án - đang là sự lựa chọn của nhiều doanh nghiệp.

Trung tâm Trọng tài quốc tế (VIAC) trao đổi với đối tác về thực tiễn giải quyết tranh chấp, hòa giải thương mại tại Việt Nam.
Trung tâm Trọng tài quốc tế (VIAC) trao đổi với đối tác về thực tiễn giải quyết tranh chấp, hòa giải thương mại tại Việt Nam.

Trong tiến trình toàn cầu hóa thương mại, những phương thức giải quyết tranh chấp dựa trên sự bình đẳng, quyền tự quyết của doanh nghiệp, dân chủ, minh bạch, công bằng đang được các quốc gia, các doanh nghiệp, tập đoàn chú trọng lựa chọn. Trong khi hệ thống tòa án quá tải vụ việc, nhất là tại các thành phố là trung tâm tài chính, kinh tế thì trọng tài thương mại - một trong những phương thức giải quyết tranh chấp ngoài tòa án - đang là sự lựa chọn của nhiều doanh nghiệp.

Xu hướng tất yếu

“Nguyên tắc giải quyết tranh chấp của trọng tài là tôn trọng tối đa ý chí tự do thỏa thuận của các bên tranh chấp. Thủ tục giải quyết tranh chấp nhanh gọn, bảo đảm bí mật kinh doanh. Đặc biệt, phán quyết trọng tài có giá trị chung thẩm và được bảo đảm hiệu lực thi hành bằng sức mạnh cưỡng chế của Nhà nước. Khi lựa chọn trọng tài, các bên được làm chủ trong cuộc chơi về tố tụng”, luật sư Vũ Ánh Dương, Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký của Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC) cho biết về những lợi thế của loại hình tài phán này.

Luật gia, Tiến sĩ Trần Minh Sơn, Chủ tịch Hội đồng cố vấn Trung tâm Trọng tài giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế khu vực châu Á-Thái Bình Dương (PACC) cho rằng, xu thế giải quyết tranh chấp tòa thương mại là xu thế bắt buộc.

“Khi tôi tiếp xúc nhiều nhà doanh nghiệp đầu tư, họ không hỏi Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư mà hỏi về Luật Trọng tài thương mại. Đầu tư vào Việt Nam, điều họ quan tâm khi có tranh chấp là ai bảo vệ họ, theo tòa án thì họ rất khó theo”, Tiến sĩ Trần Minh Sơn cho biết.

Hiện khoảng 40% số doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) lựa chọn trọng tài để giải quyết các tranh chấp của mình.

Theo Bộ trưởng Tư pháp Nguyễn Hải Ninh, Đảng và Nhà nước ta đang chủ trương hội nhập sâu và rộng vào đời sống kinh tế quốc tế, do đó, trong các quan hệ thương mại, đầu tư quốc tế phải chú trọng đến phương thức giải quyết tranh chấp bằng phương thức trọng tài.

“Các trung tâm trọng tài được phát triển sẽ góp phần giảm tải áp lực cho tòa án, cho Nhà nước trong việc giải quyết những tranh chấp thương mại, tạo cho đất nước một nhân tố bổ sung năng lực cạnh tranh của nền kinh tế”, Bộ trưởng Tư pháp chia sẻ.

Các trung tâm trọng tài được phát triển sẽ góp phần giảm tải áp lực cho tòa án, cho Nhà nước trong việc giải quyết những tranh chấp thương mại, tạo cho đất nước một nhân tố bổ sung năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Bộ trưởng Tư pháp Nguyễn Hải Ninh

Hiện, Chính phủ đang đặt mục tiêu đến hết năm 2025, Trung tâm Tài chính quốc tế tại thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng đi vào hoạt động, tạo bước đột phá thu hút nguồn lực tài chính, nền tảng phát triển kinh tế-xã hội.

Còn nhiều khó khăn

Hiện tại, Việt Nam có khoảng 50 trung tâm trọng tài với số lượng khá đông trọng tài viên, trong đó, nhiều người là trọng tài viên nước ngoài. Phạm vi giải quyết tại các trung tâm trọng tài thương mại khá đa dạng từ những tranh chấp về hợp đồng mua bán hàng hóa đến bảo hiểm, công nghệ thông tin, xây dựng...

Tuy nhiên, hiệu quả hoạt động vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu giải quyết tranh chấp thương mại hiện nay của các doanh nghiệp, mới chỉ khoảng 1% số lượng các tranh chấp thương mại. Ngay tại Trung tâm Trọng tài quốc tế Việt Nam (VIAC), tổ chức trọng tài, hòa giải hàng đầu tại Việt Nam, trong 30 năm thành lập cũng chỉ giải quyết khoảng 3.000 vụ.

Theo luật sư Vũ Ánh Dương, điều này xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trước hết nhận thức về trọng tài tại nước ta còn có những hạn chế nhất định. Bên cạnh đó, pháp luật trọng tài vẫn chưa thật sự đồng bộ và hoàn thiện. Các chính sách và sự hỗ trợ của Nhà nước đối với hoạt động trọng tài cũng chưa thật sự đủ mạnh và phát huy được hiệu quả.

Bên cạnh đó, chính sự thiếu hụt các trọng tài viên quốc tế, nhất là những người am hiểu sâu sắc về luật pháp và thực tiễn kinh doanh trong nước và nước ngoài, đang trở thành một rào cản lớn đối với việc giải quyết hiệu quả các tranh chấp phát sinh cho doanh nghiệp, nhất là từ các hợp đồng có yếu tố nước ngoài. Trong khi đó, tỷ lệ phán quyết trọng tài bị hủy khi có đơn không nhỏ, có thời điểm lên đến 22%.

Theo luật sư Vũ Ánh Dương, vấn đề đặt ra hiện nay là sớm sửa đổi Luật Trọng tài thương mại năm 2010 theo hướng đồng bộ và tương đồng với pháp luật và thực tiễn trọng tài quốc tế, trong đó cần đặc biệt nhấn mạnh vai trò hỗ trợ của tòa án đối với hoạt động trọng tài. Việc sửa đổi phải theo hướng tháo gỡ vướng mắc cho thiết chế trọng tài, tạo không gian rộng mở cho các bên tự lựa chọn và ủy thác cho trọng tài quyết định.

Có thể bạn quan tâm

Đoàn công tác của Hiệp hội Sầu riêng tỉnh Đắk Lắk, Simexco Daklak và các doanh nghiệp xuất khẩu lớn của tỉnh làm việc với các đối tác tại Quảng Đông, Trung Quốc.

Đắk Lắk kết nối hợp tác đưa sầu riêng Việt Nam chinh phục thị trường Trung Quốc

Hiệp hội Sầu riêng tỉnh Đắk Lắk cùng Công ty Trách nhiệm hữu hạn xuất nhập khẩu 2/9 Đắk Lắk (Simexco Daklak) và các doanh nghiệp xuất khẩu lớn của tỉnh vừa có chuyến khảo sát, làm việc tại Thâm Quyến và Quảng Châu (Trung Quốc) nhằm xúc tiến hợp tác, quảng bá thương hiệu sầu riêng Đắk Lắk và mở rộng kết nối thị trường quốc tế.

Cục trưởng Mai Xuân Thành phát biểu chỉ đạo hội thảo.

Cải cách thuế trong kỷ nguyên số: Từ xu hướng toàn cầu đến chiến lược hành động tại Việt Nam

Ngày 21/5, Cục Thuế tổ chức Hội thảo chuyên đề “Cải cách thuế trong kỷ nguyên số: Từ xu hướng toàn cầu đến chiến lược hành động tại Việt Nam”, nhằm nhìn nhận rõ những thách thức, khoảng cách và cơ hội đổi mới để xây dựng nền quản trị thuế hiện đại, minh bạch và tiệm cận chuẩn mực quốc tế.

Nghiên cứu công nghệ gen ở Công ty cổ phần Phù Sa Gernomics thành phố Cần Thơ.

Cần Thơ tạo động lực tăng trưởng mới

Thành phố Cần Thơ xác định khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực cốt lõi để nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội nhanh và bền vững. Vì vậy, thành phố tập trung huy động nhiều nguồn lực đầu tư vào lĩnh vực này để mục tiêu trên sớm trở thành hiện thực.

Lực lượng chức năng kiểm tra hàng hóa tại một cơ sở kinh doanh.

Siết kỷ cương, bảo vệ thị trường

Theo Ban chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, trong 4 tháng đầu năm 2026, lực lượng chức năng cả nước đã bắt giữ, xử lý 43.970 vụ vi phạm, tăng 31,99% so với cùng kỳ. 

Các địa phương đang đẩy nhanh rà soát, xử lý nhà, đất công dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy. (Ảnh: TTXVN)

Đẩy nhanh xử lý nhà, đất công dôi dư sau sắp xếp bộ máy

Bộ Tài chính vừa có công điện yêu cầu các bộ, ngành, địa phương khẩn trương rà soát, xử lý và đưa vào khai thác hiệu quả các cơ sở nhà, đất dôi dư phát sinh trong quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính các cấp, tránh để tài sản công bị bỏ trống, xuống cấp hoặc sử dụng kém hiệu quả.

Lực lượng hải quan kiểm tra lô hàng quá cảnh có dấu hiệu vi phạm quyền sở hữu trí tuệ tại khu vực cửa khẩu. (Ảnh: CHQ)

Hải quan phát hiện 4 vụ lợi dụng quá cảnh để vận chuyển hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ

Lực lượng hải quan tại Lạng Sơn vừa liên tiếp phát hiện, bắt giữ và chuyển cơ quan công an điều tra 4 vụ vận chuyển hàng hóa giả mạo nhãn hiệu thông qua quá cảnh, với tổng trị giá hàng vi phạm gần 1,5 tỷ đồng. Các vụ việc đều liên quan Công ty cổ phần vận tải và dịch vụ Sơn Hà, có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp.

Các đại biểu ra mắt mô hình Hệ sinh thái Tài chính Hàng hải quốc tế (IMFC).

Xây dựng hệ sinh thái tài chính hàng hải để giữ lại dòng vốn tỷ đô

Hệ thống cảng biển Việt Nam có tổng giá trị giao dịch ước hơn 1.000 tỷ USD mỗi năm, nhưng chỉ giữ lại khoảng 4-5% giá trị từ các dịch vụ tài chính hàng hải. Phần lớn lợi tức từ tài trợ thương mại, tài trợ tàu biển, bảo hiểm hàng hải và thanh toán quốc tế vẫn đang chảy qua các trung tâm tài chính nước ngoài.

PVOIL: Hành trình đưa nhiên liệu sinh học vào cuộc sống

PVOIL: Hành trình đưa nhiên liệu sinh học vào cuộc sống

Ngày 15/5/2026 đánh dấu một bước chuyển quan trọng khi xăng sinh học E10 được Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL), đơn vị thành viên của Tập đoàn Công nghiệp-Năng lượng quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) triển khai kinh doanh đại trà trên phạm vi toàn quốc.

Lãnh đạo tỉnh Tây Ninh ấn nút khởi công Khu tái định cư xã Hòa Khánh thuộc Dự án thành phần 1-4 của Dự án đường Vành đai 4 Thành phố Hồ Chí Minh.

Tây Ninh thi đua 90 ngày đêm đẩy nhanh giải phóng mặt bằng Dự án Vành đai 4

Dự án Đường Vành đai 4 Thành phố Hồ Chí Minh được kỳ vọng tạo cú hích phát triển kinh tế-xã hội cho Tây Ninh và toàn vùng. Để kịp thời bàn giao mặt bằng phục vụ thi công, Tây Ninh phát động phong trào thi đua “90 ngày đêm” (từ 15/5 đến 12/8/2026) hoàn thành công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng. 

Các đại biểu tham dự hội thảo về kết nối nguồn lực đầu tư và thi công dự án hạ tầng.

Kết nối nguồn lực trong đầu tư và thi công dự án

Theo định hướng phát triển hạ tầng chiến lược của Đảng và Nhà nước, giai đoạn 2026-2035, Việt Nam sẽ triển khai đồng loạt nhiều dự án trọng điểm quốc gia. Trong bối cảnh đó, kết nối nguồn lực trong đầu tư và thi công dự án là yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và tạo động lực tăng trưởng nền kinh tế.