Gặp cựu chiến binh Thành cổ Quảng Trị

Tôi biết người chiến sĩ bảo vệ Thành cổ Quảng Trị 50 năm trước qua Facebook của Đại tá Trịnh Tùng Lâm, Phó Giám đốc Trung tâm Phát thanh và truyền hình quân đội.

Chị Lâm có chụp hình ảnh một thương binh về thăm Thành cổ ngày 12/7. Tôi tìm số điện thoại của ông và đến gặp ông. Ông là Nguyễn Tứ Quý, sinh năm 1953, quê thôn Trường Xuân, xã Phong Thịnh, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An; thương binh hạng 2/4.

Đang học lớp 8 ở quê nhà, ông khai thêm 1 tuổi để đủ 18, viết đơn tình nguyện nhập ngũ. Tháng 8/1971, ông trở thành lính bộ binh thuộc Đại đội 5, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 101 của Sư đoàn 325. Tháng 5/1972, đơn vị của ông vào Quảng Trị chiến đấu, đến tháng 9 rút khỏi Thành cổ, chiến đấu ở chốt của xã Triệu Hải, huyện Triệu Phong. Đạn pháo của địch ào ạt, tới tấp bắn từ Cửa Việt, cùng nhiều xe tăng địch ồ ạt tiến công. Đang ôm trên vai đạn B40 thì cánh tay trái của ông bị đạn pháo rơi trúng. Cánh tay gần đứt, đồng đội đã dùng dao cắt bỏ tại chỗ và tạm thời băng bó vết thương. Vì mất rất nhiều máu, ông bất tỉnh tại trận địa từ 9 giờ sáng đến hơn 5 giờ chiều hôm đó. Ông được vận chuyển về tuyến sau ở Vĩnh Linh và đưa ra bắc điều trị.

Ông còn bị phơi nhiễm chất độc màu da cam khi chiến đấu ở Hướng Hóa-Quảng Trị. Nhiều năm qua, ông bị căn bệnh tiểu đường cùng với suy thận độ 1, ba lần phải mổ tim vì hẹp mạch vành. Mỗi lần trái gió, trở trời là lúc cơ thể lại bị tra tấn bởi những cơn đau giật bắn người. Giữa tháng 7 này, ông cùng các cựu chiến binh vào Quảng Trị gặp lại các đồng đội đang nằm ở các nghĩa trang liệt sĩ và rất nhiều liệt sĩ đã hóa xương thịt mình nơi dòng sông Thạch Hãn của 50 năm trước.

Những người lính tuổi mười tám, đôi mươi gắn với dòng sông Thạch Hãn bi tráng ấy, giờ cũng đã 70 tuổi. Cứ mỗi khi đến tháng 7 linh thiêng, dù sức khỏe ngày càng kém đi kèm theo rất nhiều bệnh tật, di chứng của chiến tranh đã và đang đọa đày thân thể nhưng ông Quý và các cựu chiến binh Thành cổ năm xưa lại hẹn nhau về thăm lại chiến trường của mùa hè đỏ lửa, thắp lên phần mộ các đồng đội những nén tâm hương ở các nghĩa trang liệt sĩ Trường Sơn, Đường 9, thả xuống dòng Bến Hải, Hiếu Giang, Thạch Hãn những ngọn nến hồng lung linh trong đêm chứa đầy nghĩa tình đồng đội.

Chia tay cựu chiến binh Thành cổ Quảng Trị khi trời đã khuya, lòng tôi chứa đầy sự trăn trở với nhiều cảm xúc đan xen. Tôi mong mình luôn có sức khỏe tốt để có thể đi thăm viếng nhiều di tích lịch sử chiến tranh cách mạng, để có thể viết về những người lính, những thương binh, liệt sĩ từng xếp bút nghiên lên đường ra trận. Tôi tin, các giáo viên sử khi đến những địa chỉ như vậy sẽ dạy sử hay hơn, thuyết phục hơn. Nhắc lại ký ức đau thương để càng trân quý hòa bình.

Có thể bạn quan tâm

Tình thương trên mạng

Gần đây, tôi theo dõi một nhóm Facebook chuyên cho tặng đồ miễn phí ở Hà Nội, thành viên đâu đó hơn 200 nghìn người. Nhóm có nguyên tắc khá đơn giản rằng cho đồ, xin đồ, có thể xin việc, nhưng không xin tiền, cho tiền. Nhờ thế, câu chuyện vẫn còn giữ được chút trong trẻo của việc một người thừa cái gì đó và một người khác vừa hay đang thiếu.

Ảnh: SONG ANH

Góc rẽ

Hàng xe nối dài trước sảnh chung cư. Dưới nắng đầu hè, mặt đường rung lên bởi tiếng động cơ. Một chiếc xe bốn chỗ cố lách vào khoảng trống hẹp còn lại. Tiếng còi xe chát chúa khiến người đàn ông trung niên ngoái đầu. Tay trái ông đeo chiếc ba-lô, tay phải dắt một đứa trẻ. Vừa kịp nhận ra tiếng còi không hướng về mình, ông bước tiếp. Đứa bé gái vẫn nắm chặt tay ông. Phía trước là một góc rẽ.

Tháng Bảy, tôi về thăm ông

Sáng tháng Bảy, tôi đưa con gái vào Nghĩa trang Mai Dịch thắp hương cho ông ngoại. Con bé ôm bó huệ trắng, cẩn thận châm từng nén hương rồi đứng rất lâu trước tấm bia đá. Trên tấm bia chỉ vài dòng ngắn ngủi: Tên ông, đơn vị Tây Tiến, năm hy sinh 1946. Chỉ vậy thôi. Con gái ngước lên hỏi: “Sao con chưa bao giờ được nhìn thấy ảnh cụ?”. Tôi mỉm cười mà thấy mắt mình cay.

Người dân đến viếng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Vị Xuyên. Ảnh: MINH LÊ

Đầu nguồn dòng Lô xanh

Mỗi năm, cứ khi tháng Bảy chạm ngõ, lòng tôi lại hướng về dải đất biên cương ấy, nơi có một dòng sông từng mang màu đỏ máu và một người bạn lặng lẽ ươm mầm xanh cho rừng.

Hai người cán bộ an ninh

Chúng tôi gặp nhau trong một sự tình cờ. Tôi ngồi với bạn. Anh Ngô Đức Lý cùng đồng đội ăn bữa cơm liên hoan tầng trên. Ở cùng một nơi. Gặp nhau, và dần trở thành thương mến.

Người đàn bà quét ngõ

Mỗi buổi sáng, trước khi phố kịp tỉnh hẳn, dưới chân tòa nhà tôi ở đã có tiếng chổi quét đều đều. Tiếng chổi ấy nghe nhỏ thôi, nhưng hình như đang giữ lại chút thể diện cuối cùng cho con ngõ.

Phía ngoài cánh cổng trường thi

Sáng cuối cùng của kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10, Hà Nội đã nắng từ rất sớm. Trước một điểm thi ở phường Cầu Giấy, một người mẹ kéo chiếc ghế nhựa vào sát gốc cây rồi ngồi xuống. Con trai chị vừa bước qua cổng trường ít phút trước.

Minh họa: TÙNG NGUYỄN

Tạm biệt Chân Mây

Mây sà rất thấp. Buổi sáng ở ga thường thế. Từ phía Chân Mây, những dải mây trắng bò qua sườn núi, tràn khắp đường ray, phủ lên mái ga bàng bạc. Nhiều hôm, Phước đứng ngoài sân, chỉ còn thấy lờ mờ ánh đèn tín hiệu phía trước, đoàn tàu hiện ra chậm chạp như cũng đến từ cõi mây.

Ảnh: ANH QUÂN

Mùi báo giấy còn vương

Hồi tờ Tuổi trẻ thông báo ra số Cuối tuần cuối cùng để chuyển sang mô hình Tuổi trẻ cuối tháng, tôi hơi khựng lại, như thể có một thứ vốn quen thuộc, từng nằm yên trong nhịp sống suốt rất nhiều năm bỗng cũng bị cuốn vào sự dịch chuyển của thời cuộc, của cách con người đọc tin tức…

Ảnh: SONG ANH

Một quãng đê hoa vàng, cỏ xanh

Quãng đê nào cũng hấp dẫn, và quãng đê dẫn lên đầu cầu Đuống thật sự khác biệt. Bất thình lình, một triền đê hoa vàng, cỏ xanh mở ra mênh mang. Không dài nhưng đủ để gieo vào lòng lữ khách một chút bồi hồi, man mác. Một cảm xúc rất Pau (Paustovsky - nhà văn Nga)!