Gần 30 năm xây dựng và phát triển, Binh đoàn 16 phối hợp cùng cấp ủy chính quyền địa phương bố trí các đơn vị trực thuộc, đội sản xuất ở những địa bàn trọng yếu, khu vực sát đường biên giới, xen kẽ với các khu dân cư nhằm tạo nên thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân vững chắc; đồng thời nâng cao tinh thần cảnh giác cho cán bộ, chiến sĩ, công nhân viên, người lao động trên tinh thần “Mỗi người dân, mỗi công nhân là một chiến sĩ, mỗi cụm điểm dân cư, thôn, ấp, bon, sóc, bản là một cụm sẵn sàng chiến đấu”.
Đại tá Trịnh Phạm Hòa, Bí thư Đảng ủy, Phó Tư lệnh Binh đoàn 16 cho biết, binh đoàn đã thành lập ba cụm bản làng người H'Mông, 43 cụm điểm dân cư gắn với các đội sản xuất dọc tuyến biên giới, vùng sâu, vùng xa, xen kẽ các đồn biên phòng, tạo thế trận quốc phòng, an ninh vững chắc. Cùng với đó, đầu tư, sửa chữa hàng nghìn cây số đường giao thông nội vùng; hàng trăm hồ, đập, nhà ở cùng nhiều công trình phúc lợi khác; tổ chức đào tạo nghề cho hơn 20 nghìn lượt lao động địa phương. Trong giai đoạn từ năm 2020-2025, binh đoàn đã tạo việc làm có thu nhập ổn định cho 11.200 hộ dân, thu nhập bình quân 8,66 triệu đồng/lao động/tháng.
Với quan điểm "Ở đâu có dự án của binh đoàn, thì ở đó xây dựng cụm dân cư phát triển", các cụm, điểm dân cư, các thôn, bon, bản gắn với các đội sản xuất, xen kẽ các đồn biên phòng và phù hợp thế trận khu vực phòng thủ của địa phương. Binh đoàn 16 chú trọng triển khai thực hiện các chương trình, dự án phù hợp với điều kiện từng địa phương để có kết quả tốt nhất, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân vùng sâu, vùng xa, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số. Một trong những điểm nhấn rõ nét là chương trình hỗ trợ sinh kế của đơn vị. Cụ thể, đã có 1.411 con trâu, bò, dê giống được trao tận tay các hộ nghèo, cận nghèo, hộ mới thoát nghèo và đồng bào dân tộc thiểu số trong vùng dự án. Đây là nguồn hỗ trợ quý báu giúp bà con có điều kiện phát triển chăn nuôi, tạo thu nhập ổn định, từng bước cải thiện cuộc sống. Bên cạnh đó, binh đoàn còn chú trọng nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ cơ sở, trong đó bồi dưỡng, tập huấn, trang bị thêm kiến thức và kỹ năng cần thiết để phục vụ công tác cho 62 cán bộ người dân tộc thiểu số. Đây là cầu nối giữa chính quyền và nhân dân, phát huy vai trò nòng cốt trong xây dựng khối đại đoàn kết tại cộng đồng.
Bà Mai Thị Xuyến ở thôn Thiện Cư, xã Thiện Hưng, tỉnh Đồng Nai có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, thuộc hộ nghèo của xã, các con đi làm xa. Vợ chồng bà sống trong căn nhà xập xệ; hằng ngày phải dựa vào thu nhập từ bó rau, nải chuối, củ quả trồng trong vườn đem bán. Được Trung đoàn 717 (Binh đoàn 16) trao tặng bò giống, bà Xuyến vui mừng cho biết: "Đây là tài sản lớn nhất của gia đình từ trước đến nay. Ngoài trồng rau, vợ chồng tôi trồng thêm cỏ để chăm sóc cho bò mẹ thật tốt. Chỉ sau thời gian ngắn được nhận bò giống, gia đình tôi đón thêm niềm vui khi bò mẹ sinh một bê con khỏe mạnh".
Ngoài việc chăm lo sinh kế, Binh đoàn 16 còn đồng hành cùng bà con trong vùng dự án ổn định chỗ ở và nâng cao chất lượng cuộc sống. Đã có 112 ngôi nhà Đại đoàn kết, 114 căn nhà Đồng đội được xây dựng, trao tặng, giúp nhiều gia đình khó khăn có mái ấm kiên cố, an toàn, yên tâm lao động sản xuất. Cùng với đó, các hạng mục công trình hạ tầng thiết yếu được lồng ghép triển khai, tạo diện mạo mới cho vùng sâu, vùng xa. Cụ thể, ba công trình nước sạch, hơn 37 km đường giao thông nội vùng, 17,6 km đường dây điện trung-hạ áp cùng chín trạm biến áp đã được đầu tư xây dựng, đưa vào sử dụng. Những công trình này không chỉ cải thiện điều kiện sinh hoạt mà còn mở ra cơ hội phát triển kinh tế-xã hội, thúc đẩy giao thương hàng hóa, kết nối cộng đồng và nâng cao năng suất lao động… Nhờ những nỗ lực đồng bộ, chương trình đã góp phần giúp 528 hộ dân địa phương thoát nghèo, vươn lên ổn định cuộc sống.
Sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đang diễn ra trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực biến động nhanh chóng, phức tạp và khó lường, đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với nhiệm vụ quốc phòng-an ninh. Do đó, Binh đoàn 16 tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chỉ huy các cấp về phát triển kinh tế-xã hội gắn với củng cố quốc phòng-an ninh nơi biên giới. Nhiệm vụ trước mắt là tiếp tục đầu tư xây dựng các cụm, điểm dân cư ở các vùng dự án phù hợp quy hoạch phát triển kinh tế-xã hội và thế trận phòng thủ của địa phương; chủ động bố trí lao động phù hợp điều kiện sản xuất thực tế, từng bước tổ chức lại mô hình sản xuất nhằm phát triển kinh tế hộ gia đình và phấn đấu thu nhập bình quân đạt 16 triệu đồng/lao động/tháng.
