Du lịch cộng đồng gắn với bảo vệ rừng

Sau ba năm triển khai Ðề án phát triển du lịch cộng đồng (2019-2022), mỗi năm huyện Bác Ái (Ninh Thuận) đón từ 7-10 nghìn lượt khách đến tham quan; thu nhập từ hoạt động du lịch tăng trưởng bình quân 10%/năm, đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số nơi đây ngày càng tốt hơn.
Các đội văn nghệ của mô hình du lịch cộng đồng biểu diễn phục vụ du khách.
Các đội văn nghệ của mô hình du lịch cộng đồng biểu diễn phục vụ du khách.

Khai thác tiềm năng du lịch khám phá

Trong những ngày tháng 6/2023, chúng tôi xuyên rừng khám phá Vườn Quốc gia Phước Bình, huyện Bác Ái, được chứng kiến nhiều đoàn khách thập phương đến thưởng ngoạn, trải nghiệm các món đặc sản, ngủ trong những căn nhà sàn truyền thống của người dân tộc Raglai.

Qua những cánh rừng, núi đá bao quanh suối Gia Nhông, du khách thích thú dùng điện thoại di động ghi lại những khoảnh khắc hiếm có về núi rừng, cảnh đẹp do thiên nhiên ban tặng cho Vườn Quốc gia Phước Bình. Chị Nguyễn Thị Tròn đến từ tỉnh Ðồng Tháp cho biết, rất ấn tượng khi tham gia tour du lịch khám phá rừng ở Ninh Thuận, được chiêm ngưỡng núi đồi hoang sơ với cảnh sắc độc, lạ; được thụ hưởng không khí trong lành, cảm thấy bản thân rất khỏe sau chuyến hành trình dài hơn 500 km.

Du khách Phạm Tuấn Kiệt, Việt kiều Mỹ chia sẻ: "Tôi đã trải nghiệm ở nhiều nơi, nhưng Phước Bình là nơi hiếm hoi có nhiều cảnh đẹp và còn hoang sơ. Ðây là dịp để tôi có thể tìm hiểu về văn hóa, lịch sử, đời sống của đồng bào dân tộc Raglai xưa và nay. Tôi cho rằng đây là lý do đã và sẽ thu hút đông đảo du khách tìm đến khám phá vùng đất này".

Với quần thể thiên nhiên kỳ thú, Vườn Quốc gia Phước Bình đã tạo nhiều tuyến du lịch đi bộ dã ngoại suối Gia Nhông; tìm về thượng nguồn các con suối; du khách có dịp quan sát một số loài linh trưởng, ngắm hoa lan rừng khoe sắc mầu, tiếp cận với nhiều cây thuốc quý; tổ chức cắm trại trên những thảm cỏ rộng, thành lập nhóm chinh phục các thác Ðá Ðen, Ðá Bàn..., có dịp ghi lại những khoảnh khắc sơn thủy hữu tình giữa đại ngàn.

Giám đốc Trung tâm Giáo dục và Dịch vụ môi trường rừng Vườn Quốc gia Phước Bình Nguyễn Khánh Bảo cho biết, nhiều du khách gọi Phước Bình là "Ðà Lạt 2", bởi khí hậu dịu mát quanh năm, nơi đây cũng có sương mù vào những tháng cuối năm, cho nên khung cảnh rất thơ mộng.

Phát triển mô hình du lịch trong đồng bào Raglai

Với tính đa dạng sinh học, Vườn Quốc gia Phước Bình đã đẩy mạnh phát triển du lịch sinh thái, tạo sinh kế cho người dân bản địa thông qua việc hướng dẫn các tour trải nghiệm du lịch sinh thái, tìm hiểu văn hóa, lịch sử, đời sống kinh tế của đồng bào Raglai... Gần đây, mô hình du lịch cộng đồng đã lan tỏa nhiều tại xã Phước Bình.

Ðiểm nhấn của mô hình là du khách sẽ trải nghiệm vườn bưởi da xanh, chôm chôm, sầu riêng, chuối mồ côi; thưởng thức các món rau rừng, cơm lam nấu trong ống tre; gà thả vườn, lợn đen nướng xiên que, nướng trong ống tre...; ngủ trong những căn nhà sàn truyền thống của người Raglai; thưởng thức không khí đốt lửa trại giữa rừng với các tiết mục văn hóa văn nghệ đậm đà bản sắc dân tộc Raglai.

Ông Katơ Quỳnh, ở thôn Hành Rạc 2 chia sẻ: "Nay, đồng bào Raglai học làm hướng dẫn viên du lịch để phù hợp với xu thế. Hơn ba năm qua, từ chỗ không biết du lịch cộng đồng là gì, quanh năm chăm sóc cây trồng đợi thu hoạch rồi bán cho thương lái để mưu sinh, nhưng giờ đây không chỉ bán cho thương lái mà còn phục vụ nhu cầu "hái tận tay, ăn tận gốc" của du khách. Mỗi hộ đều có thể phục vụ những món ăn truyền thống và có nhà sàn, lều để phục vụ du khách trải nghiệm qua đêm".

Anh Nguyễn Long, ở Thành phố Hồ Chí Minh tâm sự: "Giữa núi rừng thơ mộng, hòa mình với lửa trại giữa những thảm cỏ, du khách và cùng đồng bào nối tay nhau đong đưa theo tiếng vang của các loại nhạc cụ dân tộc tấu lên những giai điệu đặc trưng của núi rừng, cảm thấy tinh thần rất sảng khoái và thú vị. Ðêm, ngủ trong những căn nhà sàn truyền thống rất ngon giấc, có dịp hít thở không khí trong lành của thiên nhiên mà không phải nơi nào cũng có, như cảm nhận được năng lượng tăng lên rất nhiều".

Hiện nay đã có khoảng 40 hộ dân ở Phước Bình đầu tư hơn 50 nhà sàn, gắn với vườn cây ăn quả để làm du lịch cộng đồng; đã thành lập ba đội văn nghệ dân gian tại các thôn Bố Lang, Hành Rạc 1 và 2, thôn Bạc Rây 2, thường xuyên biểu diễn phục vụ du khách vào ban đêm.

Ðịa phương cũng đã chủ động phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Trung tâm Thông tin xúc tiến du lịch, Vườn Quốc gia Phước Bình xây dựng một số tour, tuyến để giới thiệu đến với du khách trong nước và nước ngoài.

Hiện nay, tình trạng phá rừng không còn nữa. Ðồng bào Raglai đã nâng cao nhận thức, coi cây rừng như nhà của mình và người dân đã biết làm du lịch, đem lại thu nhập cao, có điều kiện nâng cao chất lượng đời sống, vươn lên làm giàu trên chính mảnh đất mà đồng bào đã gắn bó qua nhiều thế hệ, một lòng theo Ðảng, theo Bác Hồ, tạo dựng và gìn giữ cho đến hôm nay.

Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Thuận đã phê duyệt đề án mở rộng về quy mô và chương trình hỗ trợ kéo dài đến năm 2025 để nhân rộng mô hình. Cụ thể, tập huấn tại chỗ cho nhân dân biết cách làm du lịch cộng đồng; hỗ trợ hộ dân tham quan, học tập các mô hình du lịch cộng đồng trong và ngoài tỉnh; bảo tồn các giá trị văn hóa, gắn với nâng cao thu nhập, giúp Phước Bình sớm hoàn thành các tiêu chí xây dựng nông thôn mới.

Có thể bạn quan tâm

Sau khóa đào tạo photovoice, trang bị máy ảnh cho người dân, đã có nhiều tác phẩm ảnh được trưng bày tới cộng đồng trong vùng di sản.

Cộng đồng tham gia bảo tồn, phát huy giá trị di sản

Thành nhà Hồ tọa lạc ở xã Tây Đô, tỉnh Thanh Hóa, được UNESCO công nhận Di sản văn hóa thế giới năm 2011. Cùng với thực hiện nghiêm các cam kết theo khuyến nghị của UNESCO, tỉnh Thanh Hóa ưu tiên sự tham gia của cộng đồng trong bảo tồn, phát huy giá trị di tích Thành nhà Hồ và vùng phụ cận gắn với phát triển du lịch.

Ra mắt bộ trang phục sinh hoạt cộng đồng của dân tộc Chứt ở phía tây tỉnh Quảng Trị.

Khôi phục trang phục truyền thống dân tộc Chứt

Trong khi các dân tộc ở nước ta đều có trang phục truyền thống phản ánh bản sắc văn hóa, phong tục của từng cộng đồng thì đồng bào dân tộc Chứt ở phía tây tỉnh Quảng Bình (trước đây), nay là Quảng Trị lại thiếu trang phục truyền thống.

Du khách tìm hiểu các công đoạn chế tác nón ngựa tại cơ sở của Nghệ nhân Ưu tú Đỗ Văn Lan.

Chiến lược phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa

Xã Xuân An, tỉnh Gia Lai đang có những bước đi mạnh mẽ, bài bản nhằm phát triển kinh tế-xã hội theo hướng bền vững. Trong đó, sản phẩm du lịch làng nghề nón ngựa Phú Gia trở thành điểm nhấn quan trọng, mở đường cho chiến lược phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống.

Nghệ nhân Nguyễn Thị Hương, người truyền lửa cho Câu lạc bộ Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh Hưng Tân. (Ảnh TRỌNG TÂM)

Để ví, giặm ngân dài cùng năm tháng

Giữa những ngày cuối thu xứ Nghệ, trong không gian ấm áp của Nhà văn hóa Hưng Tân, xã Hưng Nguyên Nam (Nghệ An), tiếng ví, tiếng giặm lại ngân lên mộc mạc mà sâu lắng. Không chỉ là âm thanh của ký ức, đó còn là nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại, được gìn giữ và trao truyền bằng tâm huyết của những con người bình dị nơi làng quê.

Giáo viên và học sinh Trường tiểu học và trung học cơ sở A Xing sử dụng nhạc cụ của người Vân Kiều, Pa Kô do trường sưu tầm, trưng bày để sinh hoạt văn hóa văn nghệ.

Gìn giữ văn hóa bản địa

Trường tiểu học và trung học cơ sở A Xing, xã Lìa (tỉnh Quảng Trị) đã xây dựng một không gian trưng bày những giá trị văn hóa đặc sắc của người Vân Kiều và Pa Kô ngay trong khuôn viên nhà trường, qua đó giáo dục học sinh lòng tự hào dân tộc, yêu quê hương, tôn trọng và gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc mình.

Công nhân Công ty TNHH Ngọc Chung Coir hoàn thiện sản phẩm dây thừng trang trí trước khi xuất xưởng. (Ảnh MỸ HÀ)

Trăn trở nghề sản xuất xơ dừa

Không chỉ nổi tiếng về những món đặc sản gắn liền với dừa, rừng dừa Tam Quan, thị xã Hoài Nhơn (cũ) được đánh giá như “thiên đường dừa thứ hai” của Việt Nam.

Đình làng Lựu Bảo đầy trang nghiêm.

Dấu xưa Lựu Bảo

Qua bao nhiêu năm tháng, ngôi làng Lựu Bảo thuộc phường Kim Long, thành phố Huế vẫn chứa đựng vẻ đẹp nên thơ. Tứ bề gió thổi mây che, làng xưa tựa như nàng thiếu nữ soi bóng xuống dòng sông Bạch Yến trong xanh. Chuyện làng, chuyện sông không thể tách rời là vậy.

Công nhân Hợp tác xã chiếu cói Hoài Châu Bắc hoàn thiện một công đoạn làm ra chiếc chiếu thành phẩm. (Ảnh MỸ HÀ)

Làng nghề chiếu cói Hoài Nhơn

Dệt chiếu cói là nghề truyền thống lâu đời ở xã Hoài Châu Bắc, thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định (nay là phường Hoài Nhơn Bắc, tỉnh Gia Lai).

Nhiều du khách trẻ thích thú khi check-in tại Tháp Pô Klong Garai.

Giữ gìn Bảo vật quốc gia, góp phần thúc đẩy du lịch

Khánh Hòa là vùng đất giao thoa văn hóa với sự chung sống của 36 dân tộc anh em, trong đó nổi bật là văn hóa Chăm và Raglai, thể hiện qua hệ thống đền tháp cổ kính, các lễ hội truyền thống đặc sắc cùng phong tục tập quán giàu bản sắc.

Hòn Vọng Phu trong không gian đô thị ở Thanh Hóa.

Nỗ lực bảo tồn hòn Vọng Phu cùng cụm di tích An Hoạch

Hòn Vọng Phu trên đỉnh núi An Hoạch (núi Nhồi) ở phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa cùng những “Vọng Phu thạch” hiện hữu trên nhiều miền đất đã gắn liền với lịch sử dựng nước, giữ nước cùng đạo lý, nhận thức thẩm mỹ của dân tộc.

Bãi Làng - khu vực trung tâm Cù Lao Chàm.

Cù Lao Chàm - Viên ngọc thô đang được "mài giũa"

Mùa du lịch năm 2025, cụm đảo gần bờ của thành phố Đà Nẵng là Cù Lao Chàm đón hơn 269.000 du khách. So với năm 2024 và những năm trước đó, con số này cho thấy sự tăng trưởng và là một lời khẳng định: Những tiềm năng du lịch mạnh mẽ của “viên ngọc thô” xứ Quảng đang dần được cụ thể hóa, khai thác một cách hiệu quả và đúng hướng.

Cô gái Chăm trong Lễ hội Katê tại Khánh Hòa.

Thúc đẩy liên kết vùng du lịch trọng điểm

Những năm gần đây, hành trình du lịch nối dài giữa “biển xanh” Khánh Hòa và “đại ngàn” Đắk Lắk đã trở thành xu hướng mới. Sự dịch chuyển đó thể hiện nhu cầu khám phá nhiều hơn của du khách, đồng thời tạo cơ hội hình thành các tour, tuyến liên vùng mang dấu ấn riêng của khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.

Du khách trải nghiệm làm đồ gốm khi tới thăm làng Thanh Hà.

Độc đáo làng gốm hơn 500 năm tuổi

Tại lễ trao giải thưởng Du lịch Việt Nam năm 2025 vừa qua, làng gốm Thanh Hà là đại diện của thành phố Đà Nẵng được vinh danh tại hạng mục “Điểm du lịch cộng đồng tốt nhất”.

Ông Lê Văn Nghĩa kiểm tra chất lượng sản phẩm rượu cần.

Bảo tồn và phát triển nghề truyền thống

Giữ được hương vị nồng say của rượu cần truyền thống sẽ mở ra cơ hội phát triển kinh tế cho bà con Cơ Tu. Đó là cách làm kinh tế hiệu quả của ông Lê Văn Nghĩa và một số hộ dân ở thôn Phú Túc, xã Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng.

Người dân và du khách nghe hát bài chòi ở Hội An.

Cân bằng giữa phát triển và gìn giữ ở Hội An

Sau khi mở rộng địa giới thành phố Đà Nẵng, Hội An (cũ) nay gồm ba phường: Hội An, Hội An Đông, Hội An Tây và một xã đảo Tân Hiệp (Cù Lao Chàm) tiếp tục giữ vai trò đặc biệt trong chiến lược phát triển du lịch-văn hóa của thành phố.

Thu gom lưới bẫy bắt chim yến trái phép. (Ảnh CTV)

Cần có giải pháp bảo vệ chim yến

Những năm gần đây, nạn săn bắt chim yến trái phép diễn ra tràn lan ở nhiều địa phương trên cả nước, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển bền vững của quần thể chim yến ở nước ta.

Đảo Lý Sơn, hạt nhân du lịch biển, đảo của tỉnh Quảng Ngãi.

Tìm hướng phát triển bền vững du lịch biển, đảo Quảng Ngãi

Du lịch biển, đảo Quảng Ngãi có nhiều tiềm năng trở thành trụ cột phát triển kinh tế- xã hội quan trọng. Tỉnh cần tạo ra sức mạnh tổng hợp, cân bằng lợi ích kinh tế-xã hội và môi trường để du lịch biển, đảo Quảng Ngãi phát triển bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và khẳng định vị thế trong khu vực.

Võ cổ truyền đã và đang được triển khai nhiều giải pháp đồng bộ để phát triển một cách bài bản, bền vững

Bảo tồn và lan tỏa võ cổ truyền

Võ cổ truyền Bình Định không chỉ là một di sản văn hóa phi vật thể quốc gia mà còn là một hệ giá trị sống động, có khả năng thích ứng và phát triển trong thời đại mới. Trong bối cảnh đất nước hội nhập sâu rộng, văn hóa truyền thống không thể chỉ lưu giữ trong bảo tàng hay lễ hội mà phải được đưa vào đời sống, đến với thế hệ trẻ.

Hội thi Ẩm thực Yến sào Khánh Hòa.

Độc đáo Lễ hội Yến sào Khánh Hòa

Không chỉ thành kính tri ân, tưởng nhớ công đức lớn lao của thủy tổ, thánh mẫu, các vị tiền bối sáng lập, phát triển ngành nghề yến sào trong suốt 700 năm qua, Lễ hội Yến sào Khánh Hòa đã tạo nên một không gian văn hóa biển, đảo đa dạng và sinh động.

Bề mặt dải đá bằng phẳng, đoạn rộng nhất lên tới 50 mét.

Kỳ quan dưới đáy biển Gia Lai

Làng chài Nhơn Hải, phường Quy Nhơn Đông, tỉnh Gia Lai không chỉ nổi tiếng với vẻ đẹp bình yên cùng cảnh sắc biển, trời hùng vĩ, mà còn được nhiều người say đắm bởi một kỳ quan độc đáo.

Phụ nữ Pa Kô làm món Đổi A-lỗq chuẩn bị cho ngày lễ Aza.

Món ăn độc đáo của người Pa Kô

Khi còn nhỏ, tôi biết đến món Đổi A-lỗq (cơm nếp ống tre) của người Pa Kô qua những lần theo bố về thăm quê nội ở thôn A Liêng, xã Tà Rụt (Quảng Trị) bên dòng Krông Klang. Hương vị đặc trưng của món ăn này vẫn in đậm trong ký ức sau những lần tôi dự lễ hội và thưởng thức cùng mọi người.

Công đoạn khoét rỗng mõ là quan trọng nhất

Giữ tiếng mõ làng Thủy Xuân

Giữa không gian thanh vắng ở tổ 11, phường Thủy Xuân, thành phố Huế, tiếng cốc cốc khi nhỏ khi to đưa con người về chốn tĩnh tại. Ở vùng đất Cố đô, người ta vẫn còn nhớ đến làng mõ Thủy Xuân.