Đồng hành cùng Hà Nội trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản

Hà Nội có nhiều di sản kiến trúc đô thị qua các thời kỳ lịch sử. Trong khi đó, Pháp là quốc gia có kinh nghiệm hàng đầu thế giới về công tác bảo tồn di sản. Vì thế, bảo tồn, phát huy giá trị di sản là một trong những hoạt động nổi bật nhất trong quan hệ hợp tác giữa Hà Nội và các đối tác phía Pháp. Kết quả của những hoạt động này là nhiều di sản đã và đang được hồi sinh, được quảng bá rộng rãi đến bạn bè quốc tế.

Thứ Hai, ngày 17/04/2023 - 23:14

Tòa biệt thự số 49 phố Trần Hưng Đạo sau khi được trùng tu sẽ trở thành nơi giới thiệu về kiến trúc, văn hóa khu phố cũ của Hà Nội.

Đúng vào dịp Hội nghị hợp tác giữa các địa phương Việt Nam-Pháp lần thứ 12 được tổ chức tại Hà Nội, tòa biệt thự số 49 phố Trần Hưng Đạo-số 46 phố Hàng Bài (quận Hoàn Kiếm) cũng cơ bản hoàn thành các hạng mục tu bổ. Sau nhiều năm bị bỏ hoang, dẫn đến xuống cấp nghiêm trọng, tòa biệt thự nằm trên khuôn viên 990m2 này đã từng bước hồi sinh.

Công trình có tổng giá trị đầu tư 15 tỷ đồng, trong đó Vùng Ile-de-France (Pháp) hỗ trợ toàn bộ phần kỹ thuật. Chính quyền Vùng Ile-de-France đã thuê chuyên gia khảo sát kết cấu, vật liệu, mầu sơn của công trình, thực hiện tu bổ sát nguyên gốc nhất. Công trình sẽ được sử dụng làm Trung tâm Văn hóa thông tin phố cũ trong thời gian tới.

Cùng với sự phát triển quan hệ hữu nghị giữa Việt Nam và Pháp, thành phố Hà Nội cũng thúc đẩy hợp tác với các địa phương của Pháp. Điển hình trong đó là quan hệ hữu nghị, hợp tác với Vùng Ile-de-France và thành phố Toulouse trên nhiều lĩnh vực khác nhau: Kinh tế, thương mại, quy hoạch, giao thông... Với thế mạnh về các hoạt động văn hóa, bảo tồn di sản, Vùng Ile-de-France và thành phố Toulouse đã có nhiều hoạt động hợp tác, hỗ trợ thành phố Hà Nội trong bảo tồn, phát huy giá trị các di sản, nhất là di sản kiến trúc như Hoàng thành Thăng Long, Phố cổ Hà Nội, các khu phố cũ.

Trong đó, từ năm 2007, Vùng Ile-de-France đã hợp tác với Hà Nội trong nghiên cứu các biện pháp bảo tồn khu phố cũ; hỗ trợ Hà Nội xây dựng Hồ sơ trình UNESCO ghi danh Di sản Văn hóa thế giới đối với khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long; hỗ trợ di tích Văn Miếu-Quốc Tử Giám đánh giá các hoạt động tại di tích và lập nhiệm vụ quy hoạch tổng thể di tích năm 2016; tham gia tư vấn nội dung trưng bày của Bảo tàng Hà Nội…

Đối với thành phố Toulouse, quan hệ giữa Hà Nội và Toulouse bắt đầu từ năm 1996. Hai năm sau đó, thành quả đầu tiên của mối quan hệ hữu nghị, hợp tác này chính là dự án bảo tồn ngôi nhà cổ số 87 phố Mã Mây. Sau khi khôi phục, ngôi nhà đã được ghi danh là “Ngôi nhà Di sản”, trở thành kiến trúc nhà ở điển hình nhất, được bảo tồn tốt nhất tại khu phố cổ. Tiếp sau đó, thành phố Toulouse hỗ trợ Hà Nội tu bổ đình Đồng Lạc (số 38 phố Hàng Đào), ngôi nhà số 51 phố Hàng Bạc - nơi hiện có hàng chục hộ gia đình sinh sống.

Nổi bật trong hợp tác bảo tồn di sản kiến trúc là dự án bảo tồn, tôn tạo mặt đứng một đoạn phố Tạ Hiện tiến hành năm 2011. Đây là lần đầu tiên tiến hành bảo tồn, tôn tạo cả đoạn phố dài 52m (đoạn từ phố Lương Ngọc Quyến đến phố Ðào Duy Từ). Các chuyên gia Pháp cùng các kiến trúc sư, kỹ sư Việt Nam đã khảo sát, đo đạc từng ngôi nhà để đưa ra giải pháp phục hồi mặt đứng.

Các mái che, mái vẩy, hay những cấu kiện được dựng lên để cơi nới được tháo dỡ; toàn bộ dãy nhà được thống nhất sơn vàng, phục dựng cửa đi, cửa sổ theo phong cách cũ; các biển quảng cáo được thiết kế mầu trầm, có kích thước tương đồng. Những đường nét kiến trúc gốc của các ngôi nhà, gồm kiến trúc phương Đông, kiến trúc ảnh hưởng Trung Hoa, kiến trúc Pháp được tôn trọng. Sau khi trùng tu, nơi đây đã trở thành điểm đến yêu thích của khách du lịch. Hiện tại, ngã tư phố Tạ Hiện-Lương Ngọc Quyến được mệnh danh là “ngã tư quốc tế”, bởi là nơi thu hút rất đông khách nước ngoài.

Thành phố Toulouse cũng là đối tác hỗ trợ nhiều hoạt động bảo tồn, phát huy giá trị Hoàng thành Thăng Long. Phó Giám đốc Trung tâm Bảo tồn di sản Hoàng thành Thăng Long Nguyễn Hồng Chi cho biết: “Từ năm 2013 đến nay, các hoạt động hợp tác phong phú với nhiều hình thức như tổ chức trưng bày, triển lãm chéo, trao đổi thực tập sinh...

Đặc biệt là Dự án hợp tác Hà Nội-Toulouse về hỗ trợ kỹ thuật bảo tồn, phát huy giá trị các di sản đô thị tiêu biểu và di tích khảo cổ học tại Di sản văn hóa thế giới khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long-Hà Nội”. Những triển lãm đáng chú ý phải kể đến như: Triển lãm giới thiệu hiện vật tiêu biểu của Hoàng thành Thăng Long và Triển lãm tranh ảnh, bản đồ, bản vẽ về quá trình khai quật khảo cổ tại Hoàng thành Thăng Long trong khuôn viên Bảo tàng Georges Labit (thành phố Toulouse) năm 2014; Triển lãm chung mang chủ đề “Vật liệu kiến trúc-Hành trình từ đất” năm 2019; Trưng bày “Từ lòng đất đến bảo tàng-Hành trình của hiện vật” đang tổ chức tại Hoàng thành Thăng Long...

Phó Thị trưởng thành phố Toulouse, Phó Chủ tịch Cộng đồng đô thị Toulouse Jean-Claude Dardelet khẳng định, sẽ tiếp tục đồng hành cùng Hà Nội trong lĩnh vực bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

Mỗi địa phương có một thế mạnh trong bảo tồn di sản, do đó, dù di tích lịch sử đã được xây dựng cách đây rất lâu, nhưng lại có thể khiến hai bên xích lại gần nhau hơn khi hai nước chia sẻ kinh nghiệm, ý tưởng trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản theo hướng phục vụ du lịch bền vững, mang đến lợi ích cho người dân.

Giang Nam