Đổi mới sáng tạo ở Thái Nguyên

Đa dạng mô hình

Với vị thế là trung tâm kinh tế, giáo dục của vùng miền núi phía bắc, Thái Nguyên đã và đang thực hiện hiệu quả năm trụ cột trong hành trình đổi mới sáng tạo, gồm: Thể chế và pháp lý; khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo; tư duy và hành động; lãnh đạo và chỉ đạo quyết liệt.

Năm 2024, tỉnh Thái Nguyên thực hiện kế hoạch “Bình dân học AI”, hướng tới mục tiêu phổ quát việc tiếp cận, sử dụng hữu hiệu trí tuệ nhân tạo cho phát triển. Với phương châm, người biết nhiều hỗ trợ người biết ít, người biết ít hướng dẫn người chưa biết, Thái Nguyên đã đào tạo 300 học viên cấp tỉnh là cán bộ, công chức, viên chức, người lao động làm nòng cốt hỗ trợ các tầng lớp trong xã hội tiếp cận, tiếp thu kiến thức, ứng dụng AI vào sản xuất, kinh doanh, công tác và các hoạt động xã hội. Các học viên này tổ chức các lớp học tập trên nền tảng luyenai.vn, các nhóm “Bình dân học AI-Thái Nguyên”, “Xứ trà học AI”… với hàng nghìn bài viết chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm, thu hút hàng chục nghìn người theo dõi, bình luận.

Hơn 2.200 tổ công nghệ số cộng đồng đến từng thôn, xóm, khu dân cư hướng dẫn người dân và các đảng viên cao tuổi cài đặt, sử dụng các ứng dụng, tiện ích số, như: C-Thainguyen, Thái Nguyên ID, VNeID, Sổ tay đảng viên điện tử, hỗ trợ người dân thực hiện các dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt... Là trung tâm cây chè của cả nước, tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt một tỷ USD tổng thu từ cây chè. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Thái Nguyên đã triển khai ứng dụng khoa học, công nghệ vào trồng, chăm sóc và chế biến cây chè. Tỉnh đã triển khai Trạm thời tiết thông minh iMetos giúp nông dân nhanh chóng nắm bắt các hiện tượng thời tiết cực đoan, từ đó chủ động đưa ra các biện pháp ứng phó kịp thời.

Trạm quan trắc thời tiết thông minh iMetos dự báo, cảnh báo thời tiết từ 1 đến 6 ngày với độ chính xác khoảng 80%, dự báo 24 giờ có thể đạt độ chính xác từ 90% đến 100%. Hệ thống còn dự báo được lượng mưa và thời gian mưa từ khi bắt đầu đến kết thúc, báo động lượng mưa quá ngưỡng, nhiệt độ cực đoan như nóng, lạnh, rét đậm, rét hại, sương muối với phạm vi phục vụ bán kính từ 5 đến 25km. Những thông tin cảnh báo thời tiết có thể được truyền tới người sử dụng từ 10 đến 60 phút/lần qua mạng thông tin di động và internet.

Dự án còn hoàn thiện mô hình cảnh báo, dự báo sâu bệnh trên cây chè (rầy lưng xanh và bọ cánh tơ); tổ chức tập huấn cho cán bộ địa phương về truy cập và sử dụng dữ liệu quan trắc, dự báo thời tiết giúp cán bộ địa phương nắm bắt và sử dụng phục vụ trong công tác điều hành, chỉ đạo sản xuất.

Theo Ban Chỉ đạo Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tỉnh Thái Nguyên, Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) năm 2024, Thái Nguyên xếp thứ 9/63 tỉnh, thành phố và đứng đầu vùng trung du và miền núi phía bắc. Năm 2025, tỉnh đang triển khai sáu công trình, sản phẩm công nghệ số và 20 mô hình ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong đó, 8 mô hình đã hoàn thành, đạt mục tiêu đề ra và có khả năng nhân rộng. Một số sản phẩm như: Phim trường số, Bình dân học AI, Nền tảng may mặc số... đạt kết quả vượt kỳ vọng, có sức lan tỏa rộng.

Quyết tâm tạo đột phá

Với hành trình đổi mới sáng tạo, Thái Nguyên đã từng bước chuyển từ sản xuất công nghiệp chế biến khoáng sản sang tăng trưởng dựa vào công nghệ, dữ liệu và chiều sâu. Ngay sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Thái Nguyên là một trong những địa phương đầu tiên cụ thể hóa bằng kế hoạch hành động quyết liệt và đồng bộ.

Nhiệm kỳ 2025-2030, Đảng bộ tỉnh đã xác định một trong ba đột phá là: “Phát triển giáo dục và đào tạo; khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trên tất cả các lĩnh vực; có chính sách thu hút, đào tạo nhân tài; tập trung phát triển nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao, trong đó, ưu tiên đào tạo nhân lực phục vụ phát triển công nghiệp công nghệ cao; tạo lợi thế thu hút đầu tư mới cho tỉnh”.

Theo Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng Ban chỉ đạo Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tỉnh Thái Nguyên Trịnh Xuân Trường, sau hợp nhất, trong không gian phát triển mới, từng đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, mỗi Đảng bộ trực thuộc cũng như đội ngũ cán bộ, đảng viên cần có tư duy mới, tầm nhìn mới về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, chuyển đổi số. Trong phát triển kinh tế, bên cạnh phát triển công nghiệp, tỉnh có rất nhiều tiềm năng để phát triển kinh tế nông, lâm nghiệp, trong đó ngành chè và kinh tế rừng được xác định là lĩnh vực mũi nhọn và để nâng cao giá trị kinh tế nông nghiệp, yếu tố tiên quyết là phải ứng dụng hiệu quả khoa học, công nghệ.

Đến nay, Thái Nguyên tiếp tục khẳng định vai trò là trung tâm sản xuất điện tử và công nghệ cao hàng đầu cả nước, với hạt nhân là Tổ hợp Samsung (Hàn Quốc) và mạng lưới hàng trăm doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp hỗ trợ. Nhiều nhà máy triển khai tự động hóa, robot kiểm tra chất lượng, hệ thống quản trị bằng dữ liệu lớn, giúp năng suất tăng từ 15 đến 30% mỗi năm...

Ba năm liên tiếp, Thái Nguyên ở trong nhóm dẫn đầu về Chỉ số chuyển đổi số (DTI). Tỉnh đã xây dựng được nền tảng số đồng bộ, hiện đại; hạ tầng viễn thông phủ kín, gần như toàn bộ địa bàn có sóng 4G và đang triển khai 5G; 100% số cơ quan nhà nước sử dụng văn bản điện tử; 92/92 xã, phường hoàn thành 16 tiêu chí chuyển đổi số theo quy định. Mạng lưới chuyển đổi số được lan tỏa đến các xã, phường, hình thành các không gian sáng tạo trẻ, vườn ươm doanh nghiệp và hệ thống chuyên gia, quỹ đầu tư khởi nghiệp.

Theo Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Thái Nguyên Dương Hữu Bường, tỉnh đang thể hiện quyết tâm đưa khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành trụ cột quan trọng trong tăng trưởng. Sở đang tập trung rà soát, tham mưu đề xuất với cấp có thẩm quyền để cụ thể hóa bằng các đề án, kế hoạch, mục tiêu cụ thể, mang tính đột phá, mở ra hướng phát triển mới cho kinh tế địa phương và tạo nền tảng để tỉnh trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo của vùng.

Theo đó, tỉnh đặt mục tiêu phát triển kinh tế số, xây dựng cơ sở dữ liệu toàn tỉnh với yêu cầu dữ liệu “sạch” và “sống”; thống nhất nền tảng số; chuyển phương thức điều hành sang mô hình quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu.

Đến năm 2030, Thái Nguyên trở thành trung tâm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của vùng trung du và miền núi phía bắc; kinh tế số chiếm tối thiểu 35% GRDP; 100% số dịch vụ công trực tuyến phát sinh hồ sơ; toàn bộ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ số ở mức cơ bản trở lên. Tỉnh cũng định hướng hình thành các trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D), phòng thí nghiệm trọng điểm gắn với doanh nghiệp; mở rộng hợp tác với các viện nghiên cứu và trường đại học lớn như Đại học Thái Nguyên, Viện Khoa học công nghệ Việt Nam-Hàn Quốc.

Có thể nói, Thái Nguyên đã và đang có những bước đi vững chắc trên hành trình đổi mới sáng tạo, là nền tảng, đột phá để tỉnh hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2030, xây dựng tỉnh trở thành trung tâm công nghiệp hiện đại.