Đòi hỏi của môi trường kinh doanh và bài toán "dám nghĩ, dám làm"

Công cuộc cải thiện môi trường kinh doanh đang trông vào sức sáng tạo, tinh thần "dám nghĩ, dám làm" của từng công chức. Tuy bài toán này không hề dễ giải, song không phải không có phương án khả thi.
Giải quyết nhanh chóng những vướng mắc trong thông quan hàng hóa là mong mỏi của nhiều doanh nghiệp xuất nhập khẩu.
Giải quyết nhanh chóng những vướng mắc trong thông quan hàng hóa là mong mỏi của nhiều doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Phía sau lời cảm ơn của doanh nghiệp

Cuộc thảo luận về những khúc mắc, thậm chí là chững lại trong cải cách môi trường kinh doanh nhân dịp khởi động Nghị quyết số 02/2024/NQ-CP về những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia năm 2024 giữa đại diện một số bộ, ngành, địa phương và hiệp hội doanh nghiệp trở nên trầm lắng sau khi TS Nguyễn Phương Bắc - Viện trưởng Nghiên cứu phát triển kinh tế-xã hội tỉnh Bắc Ninh mang tới lời cảm ơn của một doanh nghiệp.

Chuyện là, có doanh nghiệp đã gửi tin nhắn nhờ giải cứu bởi những vướng mắc liên quan đến thủ tục hải quan. "Việc gấp, nên tôi đã copy tin nhắn, gửi tới lãnh đạo cơ quan hải quan. Rất ngạc nhiên là được giải quyết ngay, thay vì yêu cầu gửi văn bản theo đúng quy trình, quy định", ông Bắc kể.

Cũng phải nhắc lại, Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế-xã hội Bắc Ninh là "cái nôi" của mô hình "bác sĩ doanh nghiệp" - nơi tiếp nhận, hỗ trợ giải quyết các vướng mắc, khó khăn của doanh nghiệp, nhà đầu tư. Gần 10 năm nay, kể từ năm 2016, các "bác sĩ doanh nghiệp" của Bắc Ninh vẫn tiếp nhận và chuyển tải thông tin qua tin nhắn, email... Đây cũng được coi là cách thức thể hiện rõ trách nhiệm, đặt hiệu quả xử lý lên trên hết của mô hình hỗ trợ doanh nghiệp, nhà đầu tư. Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện tại, khi tâm lý sợ sai, sợ trách nhiệm chi phối nhiều hoạt động của các công chức nhà nước, thì cách thức xử lý công việc qua tin nhắn, email dường như không phải là sự lựa chọn tốt cho các bên. Vậy nên, có không ít vướng mắc của doanh nghiệp, nhà đầu tư bị ách lại bởi sự cẩn trọng của các cơ quan, đơn vị quản lý.

"Đây là lý do doanh nghiệp gửi lời cảm ơn khi nhận được sự hỗ trợ kịp thời, trách nhiệm, dám nghĩ, dám làm từ phía công chức Nhà nước", ông Bắc chia sẻ thông tin. Vì thế, việc công bố lời cảm ơn mang hàm ý muốn nhân lên niềm tin cho việc thúc đẩy cải thiện môi trường đầu tư.

Điều ấy hết sức cần thiết vào lúc này. Bởi cũng trong cuộc thảo luận, Hiệp hội Lương thực - Thực phẩm Thành phố Hồ Chí Minh đã phải tiếp tục gửi đến những băn khoăn không thể lý giải về tình trạng trì trệ trong xử lý các kiến nghị của doanh nghiệp liên quan đến Nghị định số 09/2016/NĐ-CP về tăng cường vi chất dinh dưỡng vào thực phẩm. Vấn đề đã kéo dài bảy năm, đã có chỉ đạo hướng xử lý từ Chính phủ nhiều lần, nhưng chưa được thực hiện. Lần này, Nghị quyết số 02/2024/NQ-CP lại đưa nội dung trên vào nhiệm vụ phải hoàn thành trong năm 2024. Tuy nhiên, bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hiệp hội cảm thấy khó hiểu khi trong kế hoạch hành động của Bộ Y tế thiếu vắng nhiệm vụ này!?

Thực tiễn "dám làm" không quá xa

Trong hàng loạt đề xuất từ các doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp tới các bộ, ngành, địa phương, yêu cầu có giải pháp để mỗi cán bộ, công chức các bộ, ngành, địa phương phải tận lực hỗ trợ, xử lý và xem lợi ích của doanh nghiệp, người dân như là lợi ích cho chính mình được đặt lên hàng ưu tiên. Thậm chí, bà Lý Kim Chi cho rằng, cơ chế giám sát thực thi công vụ sẽ quyết định hiệu quả thực tiễn của Nghị quyết 02/2024/NQ-CP.

"Chúng tôi kiến nghị phải bám sát kết quả triển khai từng nội dung của từng bộ, ngành được giao, những quy định nào đã có chỉ đạo thì bắt buộc phải làm ngay, thời gian nào hoàn thành và đến hạn mà không hoàn thành thì xử lý cán bộ, công chức thực hiện và người đứng đầu như thế nào...", bà Chi khuyến nghị.

Hơn thế, trong bối cảnh không ít vấn đề doanh nghiệp, các địa phương bị vướng thủ tục, đã gõ cửa rất nhiều cơ quan ban, ngành mà không được giải quyết, bà Chi và nhiều doanh nghiệp đề nghị có số điện thoại nóng để doanh nghiệp có địa chỉ phản ánh, đề xuất phương án giải quyết...

Đáng nói là, cơ sở của những đề xuất này chính là một phần nội dung của Nghị quyết số 02/2024/NQ-CP, đó là nhân rộng các kinh nghiệm chính sách tốt đã được chứng minh hiệu quả về cách thức quản lý nhà nước đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp như Nghị định số 15/2018/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật An toàn thực phẩm.

Bà Chi và nhiều doanh nghiệp trong ngành thực phẩm từng là một thành tố tạo nên thực tiễn tốt này, khi đã cùng các thành viên Ban soạn thảo Nghị định số 15/2018/NĐ-CP kiên trì theo đuổi các kiến nghị để phá vỡ gần như toàn bộ các phiên bản dự thảo bảo thủ trước đó của Nghị định số 38/2012/NĐ-CP, thay đổi hoàn toàn tư duy quản lý nhà nước từ tiền kiểm sang hậu kiểm.

"Đã đến lúc cần thay đổi cách thức thực hiện cải cách bằng việc bổ sung thêm cơ chế giám sát, xử lý người thực hiện cải cách thể chế, cải thiện môi trường kinh doanh quốc gia để tạo ra kết quả đột phá", bà Chi đề xuất đúng theo phương thức đã tạo nên cuộc cách mạng mang tên Nghị định số 15/2018/NĐ-CP...

Thế khó của thực thi

Việc duy trì và nhân rộng thực tiễn chính sách tốt mà Nghị quyết số 02/2024/NQ-CP đặt ra dù rất được trông đợi, nhưng không dễ dàng thực hiện. Vì, nguyên tắc của Nghị định số 15/2018/NĐ-CP doanh nghiệp khi làm thủ tục hành chính sẽ được chọn hệ thống quy định và đầu mối làm việc. Cách này sẽ gỡ được vướng mắc có thể phát sinh do sự chưa nhất quán, thiếu rõ ràng của các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan.

Đặc biệt, theo bà Nguyễn Minh Thảo, Trưởng ban Môi trường kinh doanh và năng lực cạnh tranh quốc gia (Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương), trong bối cảnh thủ tục đầu tư vẫn ẩn chứa nhiều khác biệt, thậm chí mâu thuẫn, việc có được cơ chế cho phép cơ quan thực thi và doanh nghiệp được lựa chọn quy định hay thủ tục phù hợp để thực hiện nếu các quy định chuyên ngành có sự khác biệt hoặc mâu thuẫn sẽ giải tỏa rất nhiều ách tắc hiện hữu. Đây là mục tiêu mà khi xây dựng dự thảo Nghị quyết số 02/2024/NQ-CP, thực tiễn chính sách tốt lần đầu tiên, đã được đề cập.

Chia sẻ mục tiêu này, TS Nguyễn Phương Bắc đặt kỳ vọng và gọi đây là cách thúc đẩy nguồn lực quan trọng đem lại tăng trưởng, nếu các dự án đầu tư dở dang được gỡ nút thắt, tạo điều kiện thuận lợi để đưa vào sản xuất, kinh doanh. Tuy nhiên, có thực tế là nhiều dự án đang vướng mắc, bất cập do thể chế chưa đồng bộ, thống nhất, thậm chí ngày càng phát sinh thêm khó khăn mới do việc chỉnh sửa, hoàn thiện đang tiếp tục diễn ra.

"Trong khi chưa thực hiện giải pháp căn cơ là rà soát, sửa đổi toàn diện để bảo đảm tính thống nhất của các quy định, việc dám nghĩ dám làm trong trường hợp này là việc chọn áp dụng pháp luật như thế nào để có thể tháo gỡ. Chúng tôi rất trông đợi vào việc thực hiện Nghị định số 73/2023/NĐ-CP về khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Tuy nhiên, các trường hợp "cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung" vẫn chưa có quy định rõ ràng, nên rất khó thực thi", ông Bắc thẳng thắn.

Kiến tạo nền tảng từ văn hóa công vụ

Đang có những ý kiến về một nghị quyết của Quốc hội cho phép lựa chọn quy định phù hợp để áp dụng, đi kèm đó là công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Cụ thể, ông Hoàng Văn Cường, Ủy viên Ủy ban Kinh tế của Quốc hội đề xuất trong cơ chế này, trách nhiệm của cán bộ thực thi cũng như cơ quan quản lý nhà nước được đánh giá dựa trên đầu ra của công việc, chứ không phải theo tiêu chí tuân thủ đúng hay không...

"Đây cũng là cách bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm một cách thực sự", ông Cường nêu quan điểm.

Chia sẻ quan điểm này, song TS Nguyễn Phương Bắc muốn đặt các giải pháp bảo vệ cán bộ trong văn hóa công vụ, bảo đảm từng công chức hiểu và chia sẻ giá trị "phục vụ người dân, doanh nghiệp" của chính quyền.

"Khi tôi đến làm việc ở Đồng Tháp, tôi phát hiện ra một điều rất đặc biệt, đó là mật khẩu đăng nhập wifi của các cơ quan ở Đồng Tháp là "chính quyền thân thiện". Mỗi lần đăng nhập, người dân, doanh nghiệp, nhà đầu tư sẽ nhớ và chờ đợi hành động cụ thể từ chính quyền; còn các công chức sẽ không thể quên trách nhiệm, công việc của mình", ông Bắc phân tích.

Trong môi trường văn hóa công vụ, các đề xuất cơ chế, chính sách, cách thức giải quyết vấn đề của doanh nghiệp, người dân sẽ bám theo định hướng của chính quyền thân thiện, đặt hiệu quả, tác động chung lên hàng ưu tiên. Khi đó, bài toán tâm lý sợ sai, sợ trách nhiệm hay dám nghĩ, dám làm sẽ được giải bởi sức sáng tạo, trách nhiệm của từng công chức cũng như từng doanh nghiệp, người dân.

Trong một nghiên cứu, khảo sát của Ban Môi trường kinh doanh và năng lực cạnh tranh quốc gia (CIEM), việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về đầu tư đòi hỏi chỉnh sửa tới 33 văn bản quy phạm pháp luật.

Có thể bạn quan tâm

Ông Nghiêm Quang Tuấn.

Chặn mối nguy từ hàng hóa có độ rủi ro cao

Thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) là hàng hóa có mức độ rủi ro cao. Nhìn nhận về nguy cơ từ những vi phạm chung quanh sản phẩm này, ông Nghiêm Quang Tuấn, Phó Cục trưởng Trồng trọt và Bảo vệ thực vật - Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị: Cần xây dựng các quy định hướng dẫn và lộ trình áp dụng truy xuất nguồn gốc một cách minh bạch.

Không ít hợp tác xã, nông hộ đầu tư nông nghiệp sạch, nhưng khó tiếp cận thị trường.

Xoay xở giữa khó khăn

Nhiều hợp tác xã (HTX) phát triển nông sản sạch, an toàn đang phải tự “bơi” trước hàng loạt rào cản như: Thủ tục, chi phí chứng nhận, kinh nghiệm đưa hàng vào siêu thị, hạn chế về marketing, thương hiệu và nhất là thiếu vốn đầu tư. Sản phẩm làm ra đạt chất lượng, nhưng để đến được thị trường vẫn là một hành trình đầy gian nan.

Tại Tỉnh Thái Nguyên, các cây máy điện tử tự phục vụ (Kiosk) tích hợp AI được bố trí ở hầu khắp các Trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã. Ảnh: Hải Thắng

Xu hướng tất yếu trong mô hình quản trị mới

Trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh chuyển đổi số, chính quyền cơ sở cần có thêm những công cụ đủ mạnh để xử lý khối lượng dữ liệu ngày càng lớn, phức tạp. Sử dụng hiệu quả ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong xử lý công việc hành chính công đã là một xu hướng tất yếu.

Chị Ngô Thị Minh Trinh (thứ ba từ trái sang), Bí thư Đảng ủy xã Ea Knuếc (tỉnh Đắk Lắk) thường xuyên trực tiếp tham gia các phiên livestream quảng bá, bán nông sản cho bà con địa phương.

Củng cố niềm tin nhờ “Dân vận khéo”

Triển khai vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cấp xã là nơi đảm trách nhiệm vụ trực tiếp giải quyết phần lớn công việc của người dân, doanh nghiệp và xã hội. Điều đó đòi hỏi một sự thay đổi thực chất trong phương thức lãnh đạo, điều hành của đội ngũ cán bộ cơ sở.

Trong điều kiện đẩy mạnh xây dựng chính quyền số, yêu cầu nâng cao năng lực số, tư duy số và kỹ năng làm việc trong môi trường số của cán bộ cơ sở là bắt buộc.

Thiết lập nền hành chính hiện đại

Xây dựng đội ngũ cán bộ cơ sở “ngang tầm nhiệm vụ” không chỉ là câu chuyện về số lượng cán bộ hay bằng cấp có được, mà quan trọng hơn là cách tổ chức, sử dụng và phát huy năng lực, ý thức, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã.

GS, TS Phùng Hữu Phú, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương.

Giải quyết tận gốc bài toán thể chế, cơ chế bảo vệ cán bộ cơ sở

Kỳ vọng lớn từ chủ trương chọn năm 2026 là “Năm cán bộ cơ sở” chỉ có thể trở thành hiện thực nếu chúng ta giải quyết tận gốc bài toán thể chế, cơ chế bảo vệ cán bộ và quan trọng nhất là trả công tác cán bộ về đúng bản chất: Tìm đúng người yêu dân, vì dân theo tư tưởng Hồ Chí Minh. Phóng viên Nhân Dân cuối tuần đã có cuộc trao đổi với GS, TS Phùng Hữu Phú, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Lý luận Trung ương chung quanh vấn đề này.

Công an xã Sín Thầu (tỉnh Điện Biên) hỗ trợ đồng bào dân tộc người Hà Nhì làm các thủ tục hành chính. Ảnh: Thành Đạt

Gia tăng năng lực tuyến đầu của quản trị công

Chưa bao giờ yêu cầu đặt ra đối với cán bộ cơ sở lớn như hiện nay. Khi chính quyền địa phương 2 cấp đi vào vận hành, cấp xã trở thành tuyến đầu của quản trị công, gánh trên vai nhiều trọng trách với phương thức hoạt động hoàn toàn mới. Việc lấy năm 2026 là “Năm cán bộ cơ sở” vì thế không chỉ là khâu đột phá mà còn là kế hoạch lâu dài. Không như trước, công chức xã bây giờ phải là người kiến tạo phát triển ở cơ sở.

Nâng bước thanh niên kiến tạo kỷ nguyên Xanh

Nâng bước thanh niên kiến tạo kỷ nguyên Xanh

Phát biểu tại Đại hội đại biểu toàn quốc Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh lần thứ XIII và nhiều diễn đàn về thanh niên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm luôn nhấn mạnh yêu cầu khơi dậy mạnh mẽ khát vọng cống hiến, tinh thần tiên phong và trách nhiệm của tuổi trẻ đối với những nhiệm vụ chiến lược của đất nước. Vì thế, trên hành trình hiện thực hóa mục tiêu Net Zero, thanh niên không chỉ là lực lượng tham gia, mà còn phải trở thành chủ thể của quá trình chuyển đổi. 

Trên hành trình hướng đến mục tiêu xanh, thanh niên đang từng bước trở thành chủ thể trực tiếp của phát triển.Ảnh: AGriS

THẾ HỆ NET ZERO - lực lượng quyết định năng lực cạnh tranh quốc gia

Chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững không còn là những lựa chọn mang tính khuyến khích, mà đã trở thành điều kiện để mỗi quốc gia duy trì sức cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu nhiều biến động. Trong cuộc đua ấy, quốc gia nào chuẩn bị tốt hơn nguồn nhân lực cho nền kinh tế xanh sẽ có lợi thế cạnh tranh trong nhiều thập niên tới.

Với lợi thế công nghệ, thanh niên ngày nay hoàn toàn có thể tham gia hiện đại hóa nông nghiệp. Ảnh: TTXVN

Hiện thực hóa khát vọng bằng hành động

LTS - Từ những chiến dịch tình nguyện vì môi trường, các dự án khởi nghiệp xanh đến những sáng kiến công nghệ phục vụ cộng đồng, thanh niên Việt Nam đang ngày càng hiện diện rõ nét trong hành trình hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng “0”. Đằng sau những chuyển động ấy là vai trò kết nối, dẫn dắt của tổ chức Đoàn cùng tinh thần dấn thân của một thế hệ trẻ sẵn sàng biến khát vọng cống hiến thành những hành động cụ thể. Góc nhìn từ cán bộ Đoàn và các bạn trẻ tiêu biểu cho thấy: Net Zero không còn là một mục tiêu vĩ mô, mà đang được hiện thực hóa từ chính những việc làm gần gũi mỗi ngày.

Dự án Hải Lưu Ngược đã kết hợp truyền thông văn hóa với công nghệ thực tế tăng cường để tuyên truyền bảo vệ môi trường.

Bền vững bắt đầu từ ý tưởng, thực thi

Hành trình chuyển dịch xanh của một quốc gia không thể đơm hoa kết trái, nếu chỉ dừng lại ở những tiếng hô hào hay các bản đề xuất nằm trên giấy. Phát triển bền vững đòi hỏi tư duy hành động thực chất, được bảo chứng bằng năng lực thực thi bài bản.

Những cánh đồng mía bất tận khiến Trần Nguyễn Huy Ninh ngỡ ngàng, thay đổi hoàn toàn cái nhìn về nông nghiệp hiện đại. Ảnh: AgriS

Hãy hình dung về một nền nông nghiệp rất khác!

Tôi sinh ra trong một gia đình làm nông nghiệp truyền thống tại Đà Lạt, vì vậy hình ảnh đầu tiên trong ký ức tôi về nghề nông là những buổi sáng bắt đầu từ rất sớm, những mùa vụ phụ thuộc nhiều vào thời tiết và nỗi lo thường trực về giá cả, sâu bệnh, năng suất…

Hiện nay, không ít cơ hội đang mở ra để các bạn trẻ tiếp cận những nguồn vốn cho các ý tưởng xanh. Trong ảnh: Hội thảo “Kết nối những nhà đổi mới nổi bật cho các hành động bền vững” (P4G) do Mạng lưới Thanh niên Hành động vì Khí hậu YNet Việt Nam, Đại học Công nghệ Đan Mạch (DTU) tổ chức.

Đứng chân trên bản đồ nghề nghiệp mới

Khi các doanh nghiệp phải thay đổi để đáp ứng những tiêu chuẩn xanh ngày càng khắt khe của thị trường toàn cầu, một “bản đồ nghề nghiệp” mới cũng dần hình thành. Với thanh niên, đó là cơ hội để khởi nghiệp, để đổi mới sáng tạo và trực tiếp góp phần hiện thực hóa mục tiêu Net Zero của đất nước.

Người dân quét giấy tờ gốc, xác thực bản sao điện tử tại Kiosk thông minh, chi nhánh số 1, Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố Hà Nội. Ảnh: Thành Đạt

Tháo bỏ những rào cản vô hình

Mối quan hệ giữa Nhà nước và người dân là một yếu tố mang tính nền tảng đối với hành trình phát triển của mọi quốc gia. Cải cách thủ tục hành chính dựa trên các thành tựu khoa học-công nghệ, vì thế, được xem như minh chứng cho nỗ lực thay đổi từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ, đặt người dân vào vị trí trung tâm của các chính sách.

Anh Lê Minh Thiện (phải) hỗ trợ ông Nguyễn Xuân Bình làm thủ tục ủy quyền lương hưu. Ảnh: Thành Đạt

Đưa hệ thống chạm tới nhóm người yếu thế

Mới đây, Hà Nội đã hoàn thành 100% mục tiêu của chiến dịch liên ngành bảo đảm chi trả lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội không bị gián đoạn. Kết quả này có được là nhờ hoạt động của Tổ hành chính công xung kích, với những công chức không quản nắng mưa, gõ cửa từng nhà.

Người dân Ấn Độ liên kết số Aadhaar của mình với tài khoản ngân hàng để phục vụ thanh toán trực tuyến.

Hai mặt của tấm huy chương

Ở Estonia, hầu hết thủ tục từ khai sinh cho con đến kê đơn thuốc, được thực hiện trong vài cú chạm. Còn tại Ấn Độ, một cụ bà có thể bị máy định danh từ chối phát gạo trợ cấp vì dấu vân tay đã mòn. Hai hình ảnh trái ngược ấy cùng gợi mở một số vấn đề mà Việt Nam cần nắm vững khi bước vào nền hành chính số.

Dù triển khai dịch vụ công trực tuyến, người dân vẫn phải mất nhiều lượt đi lại trực tiếp mới hoàn tất khâu nộp hồ sơ.

Gỡ khó cho tuyến cơ sở

Việc đẩy mạnh chuyển đổi số và triển khai dịch vụ công trực tuyến thời gian qua đã đạt được những thành tựu bước đầu rất đáng ghi nhận. Tuy nhiên, thực tiễn vận hành tại một số địa phương sau khi sáp nhập đơn vị hành chính vẫn thể hiện sự thiếu đồng bộ về dữ liệu chuyên ngành và hạ tầng kỹ thuật.

Ông Bùi Dương, Giám đốc Chi nhánh Trung tâm Phục vụ hành chính công số 1 Thành phố Hà Nội.

Mỗi dữ liệu chỉ khai một lần, mỗi kết quả sử dụng nhiều lần

Xoay quanh nỗ lực thu hẹp khoảng cách giữa một thủ tục được đưa lên môi trường số và một thủ tục thật sự giảm được thời gian cũng như chi phí cho người dân, doanh nghiệp, Nhân Dân cuối tuần đã có cuộc trao đổi với ông Bùi Dương, Giám đốc Chi nhánh Trung tâm Phục vụ hành chính công số 1 Thành phố Hà Nội.

Chuyển đổi số chỉ thành công khi người dân cảm nhận được nền hành chính đơn giản hơn, minh bạch hơn và phục vụ tốt hơn. Ảnh: Thành Đạt

Thiết lập nền hành chính với tư duy số

Năm 2026 đánh dấu bước chuyển quan trọng của nền hành chính Việt Nam khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào vận hành đầy đủ, đồng thời dịch vụ công trực tuyến cấp tỉnh, cấp xã được tập trung trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Đây không chỉ là sự thay đổi về hạ tầng công nghệ, mà còn là phép thử đối với năng lực cải cách bộ máy và tư duy quản trị.

Hạn hán kỷ lục cấp 4 tại Ninh Thuận (cũ) do chịu ảnh hưởng của đợt El Nino hồi năm 2020. Ảnh: Thành Đạt

Bước chuyển tư duy ứng phó siêu El Nino

El Nino đã hình thành và được dự báo tiếp tục mạnh lên trong nửa cuối năm 2026, tiếp nối sang đầu năm 2027, làm gia tăng nguy cơ nắng nóng kéo dài, thiếu hụt lượng mưa theo mùa, suy giảm nguồn nước, dẫn đến hạn hán và xâm nhập mặn nghiêm trọng. 

Ông Hoàng Đức Cường, Phó Cục trưởng Cục Khí tượng Thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường).

Chuyển từ “dự báo hiện tượng” sang “cảnh báo tác động”

Chỉ trong vài tháng đầu năm 2026, trạng thái đại dương và khí quyển vùng xích đạo Thái Bình Dương đã đảo chiều đột ngột sang pha El Nino. Với xác suất kéo dài xuyên qua năm 2027 lên tới trên 95%, đợt thiên tai này đang đặt ra những thách thức phi truyền thống đối với an ninh năng lượng, sản xuất nông nghiệp và an ninh nguồn nước quốc gia. Nhân Dân cuối tuần có cuộc trao đổi sâu với ông Hoàng Đức Cường, Phó Cục trưởng Cục Khí tượng Thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) về bước chuyển tư duy chiến lược: Dùng kịch bản rủi ro và dự báo tác động để bảo vệ các động lực tăng trưởng kinh tế.

Lực lượng chức năng và đoàn thể xã Đất Mới (tỉnh Cà Mau) hỗ trợ giúp dân khắc phục hậu quả sau sạt lở đất.

Thiên tai đi qua, tình người ở lại

Dải đất cực nam Tổ quốc có ba bề sóng vỗ. Bên cạnh sự trù phú của tài nguyên biển và rừng ngập mặn, nơi đây cũng là một trong những vùng đất chịu nhiều tổn thương do biến đổi khí hậu. Vào mùa mưa bão, những thiên tai dị thường liên tiếp ập đến, đe dọa trực tiếp đến cuộc sống của người dân.

Các chiến sĩ thuộc Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Ninh Thuận (cũ), nay là tỉnh Khánh Hòa, mang nước sạch đến cho người dân thôn Tà Nôi. Ảnh: Thành Đạt.

Ưu tiên bảo đảm an ninh nguồn nước

Dưới tác động của El Nino, các chuyên gia khuyến nghị: Các cấp ngành, địa phương cần ưu tiên giải pháp bảo đảm an ninh nguồn nước cho các vùng có nguy cơ thiếu nước.

Những thách thức rất lớn đang chờ đợi các vòng đàm phán khí hậu sắp diễn ra.

Thế giới sau hồi chuông báo động

Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) vừa xác nhận: El Nino đã hình thành và có khả năng gia tăng cường độ trong những tháng tới. Trong bối cảnh nhiều mô hình khí hậu dự báo hiện tượng này có thể phát triển tới mức Siêu El Nino, Liên hợp quốc đã kêu gọi các quốc gia khẩn trương triển khai các biện pháp ứng phó nhằm hạn chế thiệt hại.

Các bạn trẻ tương tác với màn hình ở kios tìm hiểu thông tin về Văn Miếu-Quốc Tử Giám. Ảnh: Đại Dương

Cần một “nhạc trưởng”

Mọi lĩnh vực của đời sống văn hóa đang chuyển động theo chiều hướng tích cực nhờ ứng dụng các công nghệ hiện đại. Trong hoạt động bảo vệ và phát huy giá trị di sản văn hóa Việt Nam, việc triển khai Chương trình số hóa Di sản văn hóa Việt Nam giai đoạn 2021-2030 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và có hiệu lực kể từ ngày ký, ngày 2/12/2021, đã cho thấy rất rõ một thực tiễn: Công nghệ đã giúp mở rộng tầm nhìn về di sản.