Độc đáo trống và thạp đồng Đông Sơn ở Hội An

Nhà nước và người dân đều thấy có lợi ích trong việc phát huy di sản văn hóa. Trường hợp mới đây, tại TP Hội An (Quảng Nam), người dân xin đăng ký một chiếc trống và một chiếc thạp đồng Đông Sơn là một thí dụ như vậy.
Thạp Hoàng Long có nắp đậy.
Thạp Hoàng Long có nắp đậy.

1/Vài năm qua, nhiều cổ vật trong sưu tập tư nhân đã được đăng ký, được Nhà nước quản lý, hạn chế việc thất thoát, nhất là thất thoát ra nước ngoài như những thập kỷ trước đây. Người dân cũng tự tin hơn, được giữ cổ vật của Tổ tiên để lại thì cũng có giá trị như cổ vật được các bảo tàng nhà nước lưu giữ.

Ông Lương Hoàng Long, trú tại 131 phố Hùng Vương, phường Thanh Hà, Hội An vừa đăng ký hai cổ vật với cơ quan quản lý văn hóa địa phương, thuộc văn hóa Đông Sơn do các cụ đời trước truyền lại mà tôi đã được mời giám định. Đây là hai đồ cổ quý chứa đựng nhiều thông tin về con người, văn minh và thời đại Đông Sơn, có những tư liệu mới. Chúng tôi đặt tên là trống Hoàng Long và thạp Hoàng Long.

Hình thuyền trên thân thạp Hoàng Long có hình cái xiếm ở mũi thuyền.

Hình thuyền trên thân thạp Hoàng Long có hình cái xiếm ở mũi thuyền.

2/Trống Hoàng Long có dáng thấp. Mặt tròn, rìa mặt chưa chờm ra ngoài tang, lưng trống hình gần chóp cụt, chân trống loe và thấp. Đây là loại trống Đông Sơn được các nhà khảo cổ học Việt Nam xếp vào nhóm A . Trống có hai đôi quai kép đối xứng qua thân trống, trang trí hình bông lúa. Trống có kích thước: Đường kính mặt: 49,5 cm; Chiều cao: 35,5 cm, quai rộng: 5,2 cm quai cao: 8,0 cm. Đường kính chân: 56 cm…

Thạp Hoàng Long có dáng hình trụ, thuộc loại có nắp. Nắp thạp có hình nón úp vừa miệng thạp. Thạp còn tương đối nguyên vẹn. Hai chiếc quai thạp ở vị trí gần mép miệng và đối xứng hai bên thân, là loại quai hình chữ U trên thân có hoa văn xoắn ốc. Thạp có chiều cao toàn bộ (kể cả nắp): 58,0 cm; chiều cao riêng phần nắp thạp là: 12,5 cm. Đường kính miệng thạp: 39,0 cm. Đường kính chân đế thạp: 35,5 cm. Chiều cao quai thạp: 9,5 cm…

Trống đồng và thạp đồng Hoàng Long còn nguyên vẹn, có niên đại vào khoảng 2.300 năm cách đây. Lần đầu tiên, qua hình khắc trên trống, chúng ta được biết, người xưa đã biết chế tạo buồm hình chữ nhật (giống những chiếc buồm chữ nhật ở vùng Quảng Nam trước đây), biết làm chiếc xiếm ở đầu mũi thuyền để giữ thăng bằng cho thuyền. Chúng ta cũng biết một linh vật mà người Việt xưa tạo ra khá gần gũi với mỹ thuật cổ đại Ai Cập thể hiện ở bức tượng nhân sư nổi tiếng (đầu người mình sư tử). Hình khắc linh vật của người nghệ sĩ Đông Sơn cũng siêu thực không kém: vừa có thân và đuôi xù của loài chồn, vừa có mỏ giống chim và sừng hươu. Các công đoạn của tục hiến tế bò và người, có lẽ là để tế thần sông cũng được mô tả chi tiết. Một số hoa văn sinh động như hoa văn hình con công đang đứng trên lưng con rùa, hoa văn hình người đang ngồi trên trống đồng để đánh trống da…

Tượng chó săn trên nắp thạp Hoàng Long.

Tượng chó săn trên nắp thạp Hoàng Long.

3/ Với những phát hiện mới như trống và thạp Hoàng Long, chúng ta hoàn toàn có thể khẳng định người Việt cổ đã biết đóng thuyền đi biển với đặc trưng là thuyền có cột buồm, có chiếc xiếm. Có lẽ vì thế mà các bằng chứng khảo cổ cho thấy người xưa đã để lại những chiếc trống đồng, thạp đồng của mình ở những vùng biển xa như Chiết Giang, Quảng Châu - Trung Quốc (về phía bắc), vùng biển miền trung và miền nam nước ta, ven biển Thailand, Malaysia đến tận quần đảo Indonesia (về phía nam). Có lẽ, vào thời điểm trước Công nguyên vài trăm năm, người Đông Sơn đã là những người làm chủ những tuyến đường ở Biển Đông, cũng như là những người đã có một nền văn minh đúc đồng rực rỡ tỏa sáng khắp Đông Nam Á, đã dựng nên một nhà nước sơ khai Văn Lang của các vua Hùng theo truyền thuyết và những bằng chứng khảo cổ học góp phần chứng minh điều đó.

Hội An là một đô thị cổ xinh đẹp vốn là một mắt xích quan trọng trong tuyến hải hành Đông Tây trên biển. Các nhà khảo cổ đã tìm thấy di tích Lai Nghi, cách trung tâm Hội An khoảng 3 km có nhiều đồ trang sức mã não, đá Carnelian mầu đỏ chót đem đến từ vùng biển Ấn Độ niên đại hơn 2.000 năm cách đây. Hội An cũng là thương cảng nơi cập bến thuyền buôn Châu Tấn của Nhật Bản, di tích chùa Cầu. Giao lưu với Trung Hoa để lại các hội quán… Đây cũng là di sản thế giới được UNESCO công nhận.

Tôi cứ lan man nghĩ đến một ngày, du khách trong và ngoài nước đến du lịch Hội An, ngoài thăm phố cổ thì còn có dịp chiêm ngưỡng trống đồng và thạp đồng Đông Sơn quý giá ở đây nữa. Cũng ít nơi có hội tụ được các yếu tố di sản biển như vùng này: phố cổ, cổ vật con tàu đắm Cù Lao Chàm, cổ vật Đông Sơn, di tích văn hóa Sa Huỳnh. Hội An đúng là một viên ngọc quý của một vùng biển, cần có sự khai thác di sản văn hóa mạnh mẽ để thu hút du lịch hơn nữa.

Có thể bạn quan tâm

Bức ảnh về người mẹ Pù Luông của Catherine Juillerat chụp năm 2018.

Người mẹ Pù Luông

Sáng sớm mờ sương Pù Luông (Thanh Hóa) ngày cuối tháng 1/2026, nữ họa sĩ Pháp Catherine Juillerat mở điện thoại cho tôi xem lần hai bức ảnh đen trắng thể hiện chân dung một người phụ nữ dân tộc Thái rất gày và già nua, nói rằng đây là một người mẹ sống trong ngôi nhà sàn này.

Một buổi sinh hoạt của câu lạc bộ.

Tiếng hát gửi gắm thanh xuân

Tình cờ qua Facebook, tôi được biết đến Câu lạc bộ ca múa nhạc Hà Nội. Theo chỉ dẫn của chị chủ nhiệm Thu Minh, tôi đã tới đây. Câu lạc bộ nằm trong nhà văn hóa ở ngõ Lệnh Cư, phố Khâm Thiên, phường Văn Miếu Quốc Tử Giám.

Tái hiện hình thức hát canh quan họ tại hội làng Ngang Nội.

Gặp thêm để càng say quan họ

Bên những hội hè đình đám, những sự kiện trình diễn lớn, trong đời sống quan họ còn hiển hiện nhiều lấp lánh của lối chơi, cách chơi, cách sống nghệ sĩ, nghệ nhân, người hát quan họ hôm qua, hôm nay. Có cơ hội bước vào, người ta mới biết quan họ càng hay, càng đắm say, cuốn hút.

Câu chuyện của ký ức và cảm xúc

Câu chuyện của ký ức và cảm xúc

Nhà thơ Hoàng Anh Tuấn vừa tái ngộ độc giả bằng tập tản văn “Về nghe hoa hòe kể chuyện”, do NXB Kim Đồng phát hành. Với 20 bài tản văn và gần 200 trang giấy in, Hoàng Anh Tuấn chứng tỏ mình là người kể chuyện duyên dáng.

Nhà nghiên cứu, nhà thơ, nhà báo Lê Minh Quốc (thứ hai, bên phải sang) luôn gắn bó với bạn bè.

Lê Minh Quốc - Dấu ấn của nghị lực và văn chương

Trong từng trang viết, ta thấy thấp thoáng bóng dáng của một người con Đà Nẵng: Chân thành, mạnh mẽ, nhưng cũng đầy tình cảm và nỗi niềm. Quê hương là nơi chôn nhau cắt rốn, là điểm tựa tinh thần, là ngọn lửa âm ỉ cháy trong trái tim Lê Minh Quốc suốt hành trình sáng tác.

Khi công nghệ định hình đời sống

Khi công nghệ định hình đời sống

Nhà xuất bản Tri thức vừa ra mắt cuốn “Lũng đoạn công nghệ” của Neil Postman, do dịch giả Nguyễn Quang Kính chuyển ngữ, thuộc Tủ sách Tri thức mới.

Một cảnh trong tác phẩm "Dó".

Phía sau những làn gió mới

Một số tác phẩm mới mẻ gần đây là thành quả từ nỗ lực của cá nhân các nghệ sĩ, nhà sản xuất tư nhân trong việc tìm tiếng nói mới cho sân khấu biểu diễn, kết hợp hài hòa giữa truyền thống, đặc trưng, thành tựu văn học nghệ thuật Việt Nam với ngôn ngữ sân khấu quốc tế.

Công nghệ thực tế ảo cho phép du khách trải nghiệm các địa điểm du lịch một cách sống động, chân thực mà không cần di chuyển. Ảnh: SONG ANH

Số hóa đồng hành

Trong ba ngày cuối tuần qua, một sự kiện tiêu biểu nổi bật ở Thủ đô là Lễ hội Du lịch Hà Nội qua AI với chủ đề “Du lịch xanh, trải nghiệm số” do Sở Du lịch Hà Nội tổ chức đã diễn ra tại Công viên Thống Nhất.

Hai cha con Đào Anh Khánh, Đào Anh Thơ.

Cha và con gái cùng bày tranh chào xuân

Tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (66 Nguyễn Thái Học, Hà Nội) chiều 13/3 đã khai mạc triển lãm của hai cha con nghệ sĩ Đào Anh Khánh và Đào Anh Thơ, lấy cái tên “Dòng chảy đột biến”.

Đèo Đá Trắng. Ảnh: NAM HẢI

Trên đèo Đá Trắng

Chiếc xe bán tải đỗ xịch lại ngay cạnh cái lán được dựng bên khúc cua trên đèo Đá Trắng. Xe được dán chằng chịt những logo khá “hầm hố”. Cả cánh cửa bên hông được trang trí hình ảnh của một thổ dân da đỏ với những chiếc lông chim gắn ở trên đầu, cho thấy chủ nhân của chiếc xe có vẻ là những “tay chơi” thứ thiệt.

Ảnh: HẢI ANH

Thăm nhà cũ ngày xuân nắng nhạt

T rong vùng ký ức xưa cũ nhất của tôi là hình ảnh chập chờn một đứa trẻ lên ba, lên bốn, ngồi trên chiếc giường đặt tạm giữa sân.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Bóng trăng

Ngày nhiều gió, Hoàng chở cây hoàng yến sau xe máy, gạt chống xe rồi mở khóa cổng vào nhà. Anh loay hoay trồng cây hoàng yến, nhắm hướng cho vừa tầm với góc nhìn của My từ ô cửa sổ trên căn gác.

Chia vui cùng tác giả giành giải.

Gieo thói quen đọc sách

Phát động từ tháng 6/2025, cuộc thi Kể chuyện sách với thiếu nhi của báo Phụ nữ Thành phố Hồ Chí Minh đã thu hút đông đảo thiếu nhi và phụ huynh cả nước.

“Giá trị tác phẩm báo chí phải được kiểm chứng bởi cuộc sống và bạn đọc”

“Giá trị tác phẩm báo chí phải được kiểm chứng bởi cuộc sống và bạn đọc”

Kỷ niệm 75 năm Báo Nhân Dân ra số đầu, nhìn lại hành trình phát triển báo chí cách mạng đặt trong bối cảnh truyền thông số biến đổi nhanh chóng, nhà báo Hồ Quang Lợi - nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam chia sẻ suy nghĩ về vai trò của “tính nhân dân” trong báo chí cũng như trách nhiệm của thế hệ nhà báo trẻ.

Người yêu nghệ thuật tham quan Triển lãm mỹ thuật quốc tế “CHON’S HANOI MINI ART FAIR 2026.

Nhịp cầu hội họa

N hững ngày đầu tháng 3, Hà Nội trở thành điểm hẹn của chuỗi hoạt động giao lưu mỹ thuật quốc tế với các nghệ sĩ Việt Nam, Hàn Quốc... Từ triển lãm giao lưu tranh Việt - Hàn đến CHONs Hanoi Mini Art Fair 2026, các hoạt động này đã tạo nên không gian gặp gỡ đáng chú ý của mỹ thuật đương đại.

Tặng sách cho Hội đồng Đội Trung ương

Tặng sách cho Hội đồng Đội Trung ương

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, Hội Xuất bản Việt Nam vừa phối hợp cùng các đơn vị tổ chức chương trình Trao tặng Tủ sách Thiếu nhi cho Hội đồng Đội Trung ương nhằm tiếp tục lan tỏa văn hóa đọc đến các trường học, các cơ sở Đoàn - Đội và các điểm sinh hoạt thiếu nhi trên cả nước.

Hành trình để nhớ, để yêu

Hành trình để nhớ, để yêu

Nhà thơ Phan Hoàng vừa ra tuyển tập “Theo dấu bụi vàng tích Việt” (NXB Hội nhà văn), tập hợp nhiều bài ký giúp người đọc bước vào cuộc hành trình trên cả chiều dài lịch sử và không gian đất nước.

Lễ ăn than của người Giẻ-Triêng. Ảnh: K.MINH

Gia tăng sức mạnh mềm quốc gia

Sự kiện tiêu biểu đầu tiên cần điểm lại cuối tuần qua ở miền trung là việc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (Bộ VHTT&DL) vừa công nhận 4 di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia của tỉnh Quảng Ngãi là:

Chung tay làm bánh của đồng bào dân tộc Thái. Ảnh: BẮC SƠN

“Nón lắp bo mi xẩu quyệt”

Trong tiếng Thái vùng núi Thanh Hóa, có một câu nói ví von đầy ý nhị nhưng cũng thật trần trụi về nhu cầu cơ bản của con người: "Kin khẩu bo mi kẻng cắp/Nón lắp bo mi xẩu quyệt". Dịch ra tiếng Kinh, nghĩa là: “Ăn cơm không có canh khác gì đi ngủ không có người ôm”.

Minh họa: NGUYỄN MINH

Tin vào cánh đào xuân

Đầu giờ chiều, trên bãi đất trống ở trụ sở xã Yên Sơn đã đầy xe máy, xe đạp. Bụi đất đỏ vồng lên thành luồng theo một chiếc xe máy đi từ đường lớn vào sân.

Nhiều di tích trong phố cổ Hà Nội trở thành điểm đến thu hút du khách và người dân dịp Tết cổ truyền Xuân Bính Ngọ 2026. Ảnh: TÚ NHI

Di sản - Nguồn lực chiến lược cho tương lai

Trong bối cảnh phát triển mới, khi yêu cầu tăng trưởng xanh, bền vững và dựa vào nội lực được đặt ra ngày càng rõ nét, di sản không còn được nhìn nhận đơn thuần như “ký ức của quá khứ” cần bảo tồn nguyên trạng. Di sản đang dần được xác lập vị thế như một nguồn lực chiến lược cho hiện tại và tương lai.

Từ chối làm "nô bộc" của "người bạn mới" AI

Từ chối làm "nô bộc" của "người bạn mới" AI

Nhìn nhận, đồng hành, ứng phó và khắc phục trước trí tuệ nhân tạo (AI) là một trong nhiều nội dung được quan tâm và bàn luận tại tọa đàm “Phẩm giá của thơ ca” trong khuôn khổ Ngày thơ Việt Nam lần thứ 24 do Hội Nhà văn Việt Nam và UBND tỉnh Quảng Ninh tổ chức.

Nhà thơ Raja Ahmad Aminullah tặng sách nhà thơ Nguyễn Quang Thiều.

Người lữ hành đi tìm hồn thơ trong lòng Hà Nội

Trong xu thế hoạt động văn chương hiện nay, có những người tập trung kiến tạo nên những không gian để tâm hồn nhân loại gặp gỡ. Raja Ahmad Aminullah là nhà thơ, nhà văn hóa uy tín người Malaysia cũng là một người như thế.

Tổ chức tốt Ngày thơ Việt Nam trên đất mỏ

Tổ chức tốt Ngày thơ Việt Nam trên đất mỏ

Đêm thơ Nguyên tiêu “Trước biển lớn” đã diễn ra cuốn hút tại Cung quy hoạch, hội chợ, triển lãm Quảng Ninh vào tối ngày 3/3 với sự tham dự của Phó Thủ tướng Lê Thành Long và đông đảo khán giả là các văn nghệ sĩ, cán bộ, chiến sĩ công an, quân đội, thanh niên, người dân trên địa bàn.