Theo Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Thành phố Hà Nội (HANOISME), cộng đồng doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp có hoạt động xuất, nhập khẩu đang chịu nhiều sức ép khi giá xăng dầu biến động mạnh. Một mặt là chi phí đầu vào tăng trực tiếp, mặt khác là rủi ro thị trường và hợp đồng.
Trong tháng 3/2026, giá dầu thế giới có những phiên biến động rất mạnh do xung đột ở Trung Đông, từ đó làm tăng chi phí năng lượng, vận tải, bảo hiểm và gây hiệu ứng lan tỏa lên toàn bộ chuỗi cung ứng toàn cầu. Với các doanh nghiệp xuất khẩu, khó khăn lớn nhất không chỉ là việc giá xăng dầu tăng, mà còn ở việc không biết sẽ biến động như thế nào và kéo dài bao lâu. Doanh nghiệp xuất khẩu thường ký hợp đồng trước, giao hàng sau, nên khi cước vận tải biển, chi phí container, chi phí vận chuyển nội địa và phụ phí nhiên liệu cùng tăng, biên lợi nhuận bị bào mòn rất nhanh.
Giám đốc Công ty cổ phần Cơ điện và xuất nhập khẩu Toàn Cầu (TOMEXCO) Lê Quý Vinh cho biết, một số mặt hàng đang tăng giá khoảng từ 10%-20% do biến động của thị trường thế giới. Nhiều sản phẩm công ty nhập khẩu từ nước ngoài bị tăng giá do nhà cung cấp bị ảnh hưởng bởi giá xăng dầu, chi phí sản xuất.
Theo Công ty cổ phần Bách Liên (VietMRO), đơn vị cung ứng vật tư và giải pháp MRO (Bảo trì-Sửa chữa-Vận hành) cho các nhà máy sản xuất, biến động giá xăng dầu và bất ổn địa chính trị tại khu vực Trung Đông đang tác động rõ rệt đến chi phí vận hành của doanh nghiệp xuất khẩu. Chi phí logistics tăng mạnh khiến giá thành đầu vào bị đội lên, trong khi thời gian giao hàng kéo dài do gián đoạn chuỗi cung ứng. Bên cạnh đó, một số nguyên vật liệu và thiết bị nhập khẩu có xu hướng khan hiếm cục bộ, ảnh hưởng đến tiến độ sản xuất và khả năng đáp ứng đơn hàng của doanh nghiệp.
Theo Giám đốc Công ty cổ phần Bách Liên Trần Thị Thương Huyền, để thích ứng, VietMRO đã tư vấn khách hàng chuyển sang mô hình mua hàng linh hoạt, ưu tiên các nhà cung cấp có khả năng phản hồi nhanh và tối ưu tồn kho. VietMRO chủ động mở rộng mạng lưới nguồn hàng, đa dạng hóa nhà cung cấp và tăng cường hỗ trợ kỹ thuật để giúp doanh nghiệp lựa chọn giải pháp thay thế phù hợp. Đồng thời, ưu tiên các giải pháp thay thế tương đương và cung ứng nhanh vật tư, giúp khách hàng duy trì sản xuất ổn định, hạn chế thời gian ngừng hoạt động và tránh phát sinh chi phí năng lượng không cần thiết trong giai đoạn khó khăn. Các doanh nghiệp đang đẩy mạnh số hóa quy trình mua sắm, kiểm soát chi phí chặt chẽ hơn và xây dựng các kịch bản dự phòng nhằm duy trì hoạt động ổn định, bảo vệ biên lợi nhuận và bảo đảm thu nhập cho người lao động trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động. Việc ứng dụng ERP (hệ thống phần mềm quản lý thông tin, tự động hóa quy trình) giúp giảm thủ tục thủ công, tăng khả năng kiểm soát, trong khi tối ưu logistics thông qua ghép chuyến, gộp đơn đã góp phần giảm mạnh tiêu hao nhiên liệu và chi phí vận hành.
Giám đốc TOMEXCO Lê Quý Vinh cho biết: “Với các hợp đồng đang triển khai, chúng tôi không đề nghị tăng giá. Công ty xác định chia sẻ phần lợi nhuận với khách hàng, vượt qua giai đoạn khó khăn vì tính hợp tác lâu dài”.
Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Hà Nội Mạc Quốc Anh cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, doanh nghiệp cần tái cấu trúc quản trị chi phí và hợp đồng xuất khẩu theo hướng linh hoạt hơn. Cùng với đó, rà soát lại toàn bộ cơ cấu giá thành, đàm phán điều khoản chia sẻ rủi ro biến động giá cước, nhiên liệu với đối tác; đa dạng hóa hãng tàu, tuyến vận chuyển, thị trường và chủ động dự phòng dòng tiền ngắn hạn. Nếu doanh nghiệp quản trị theo kiểu “đến đâu hay đến đó” thì sẽ rất dễ mất đơn hàng hoặc lỗ trên chính đơn hàng đã ký. Ngoài ra, doanh nghiệp phải đẩy mạnh tiết kiệm năng lượng và tối ưu logistics nội bộ.
Để hỗ trợ doanh nghiệp, Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Thành phố Hà Nội sẽ tiếp tục tăng cường chức năng cảnh báo sớm, cập nhật nhanh diễn biến thị trường năng lượng, logistics, tuyến vận tải và khuyến nghị ứng phó để doanh nghiệp hội viên không bị động. Tổ chức các chương trình kết nối doanh nghiệp với đơn vị logistics, ngân hàng, bảo hiểm và cơ quan xúc tiến thương mại để giảm chi phí giao dịch, mở thêm phương án vận chuyển và hỗ trợ vốn lưu động ngắn hạn.
“Biến động giá xăng dầu là phép thử đối với sức bền của doanh nghiệp. Trong nguy cơ luôn có sự sàng lọc. Doanh nghiệp nào quản trị tốt chi phí, chủ động hợp đồng, linh hoạt chuỗi cung ứng và đi cùng mạng lưới hỗ trợ hiệu quả từ hiệp hội sẽ đứng vững, thậm chí mở ra cơ hội mới trong tái cơ cấu thị trường”, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Thành phố Hà Nội Mạc Quốc Anh nhấn mạnh.
