Điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới đường sắt quốc gia, kiến tạo mạch máu cho kỷ nguyên vươn mình

Hiện nay, cả nước đang nỗ lực thi đua thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, việc hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông, đặc biệt là mạng lưới đường sắt, được xác định là một trong ba đột phá chiến lược trọng tâm.

Tàu bắc-nam qua đèo Hải Vân. (Ảnh: VNR)
Tàu bắc-nam qua đèo Hải Vân. (Ảnh: VNR)

Bộ trưởng Xây dựng đã ký ban hành Quyết định số 1093/QĐ-BXD phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới đường sắt thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Đây là dấu mốc quan trọng, tạo nền tảng thiết lập trục xương sống vận tải quốc gia hiện đại, đồng bộ, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.

Tầm nhìn chiến lược gắn với mục tiêu tăng trưởng “hai con số”

Việc điều chỉnh quy hoạch không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật mà còn là sự cụ thể hóa các mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội giai đoạn 2026-2030, với quyết tâm phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng GDP bình quân hằng năm từ 10% trở lên.

ndo_br_773eb7ac78d4f98aa0c5-4797.jpg
Tàu di sản 5 Cửa Ô dừng nghỉ tại ga Long Biên.

Theo Kết luận số 18-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, phát triển hạ tầng đường sắt phải gắn với việc mở rộng không gian phát triển mới, lấy đô thị làm động lực, đồng thời bảo đảm tính thống nhất sau khi sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh.

Thay mặt Bộ trưởng Xây dựng, Thứ trưởng Nguyễn Danh Huy cho biết, bản quy hoạch điều chỉnh hướng tới mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam cơ bản hình thành mạng lưới kết cấu hạ tầng giao thông đường sắt đồng bộ, hiện đại, qua đó góp phần giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Trọng tâm của quy hoạch là tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục bắc-nam, kéo dài từ ga Ngọc Hồi đến ga Thủ Thiêm với chiều dài khoảng 1.541km, sử dụng khổ đường đôi 1.435mm. Đây được xác định là trục “xương sống”, kết nối các trung tâm kinh tế lớn, các cảng biển cửa ngõ và các hành lang vận tải chủ lực.

Cùng với đó, quy hoạch đặt mục tiêu hoàn thành các tuyến đường sắt trên các hành lang trọng yếu. Trên hành lang đông-tây, ưu tiên đầu tư tuyến Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng dài 363 km, kết nối trực tiếp với các bến cảng Lạch Huyện, Đình Vũ, Nam Đồ Sơn.

Về kết nối quốc tế, đẩy mạnh triển khai tuyến Hà Nội-Đồng Đăng dài 156km và tuyến Hải Phòng-Hạ Long-Móng Cái dài 187km, góp phần tăng cường liên vận quốc tế với Trung Quốc và các nước ASEAN qua Lào và Campuchia.

Tại khu vực phía nam, tập trung đầu tư các tuyến Biên Hòa-Vũng Tàu, kết nối cảng Cái Mép-Thị Vải; tuyến Thành phố Hồ Chí Minh-Cần Thơ-Cà Mau nhằm tạo động lực phát triển cho vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

Điều chỉnh đầu mối Hà Nội: Tối ưu hóa không gian đô thị

Một trong những điểm mới đáng chú ý của quy hoạch là việc định hình lại khu vực đầu mối đường sắt tại Thủ đô Hà Nội theo hướng hiện đại, đồng bộ và phù hợp định hướng phát triển đô thị.

Theo đó, tổ hợp ga Ngọc Hồi sẽ trở thành ga đầu mối hành khách phía nam, đồng thời là khu đề-pô cho đường sắt quốc gia, đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị. Ga Gia Lâm đảm nhận vai trò đầu mối phía bắc, kết hợp giữa đường sắt quốc gia khổ 1.435mm và 1.000mm với đường sắt đô thị.

ndo_br_thiet-ke-chua-co-ten-6.png
Đầu mối đường sắt tại Thủ đô Hà Nội theo hướng hiện đại, đồng bộ.

Trong đó, đoạn tuyến đường sắt Ngọc Hồi-Gia Lâm hiện hữu sẽ được bàn giao cho Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội để phát triển đường sắt địa phương, góp phần chỉnh trang đô thị, giảm ùn tắc giao thông. Tuyến vành đai phía đông (Ngọc Hồi-Kim Sơn) cũng được điều chỉnh quy mô đường đôi, khổ 1.435mm nhằm tách bạch vận tải hàng hóa ra khỏi khu vực lõi đô thị.

Đối với khu vực phía bắc, quy hoạch đồng thời nghiên cứu chuyển đổi công năng đoạn tuyến Lim-Phả Lại, tạo điều kiện để các địa phương khai thác hạ tầng phục vụ đường sắt địa phương hoặc các công trình hạ tầng xã hội phù hợp mô hình tổ chức không gian mới.

Nhu cầu vốn lớn và giải pháp huy động tổng lực

ndo_br_thiet-ke-chua-co-ten-7.png
Điều chỉnh quy hoạch Đường sắt Quốc gia còn chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, tổ chức các chương trình đào tạo chuyên gia nòng cốt tại các quốc gia có hệ thống đường sắt tiên tiến, đáp ứng yêu cầu vận hành đường sắt tốc độ cao.

Để triển khai quy hoạch, tổng nhu cầu vốn đến năm 2030 dự kiến khoảng 1.512.022 tỷ đồng, trong đó riêng đường sắt tốc độ cao chiếm khoảng 975.420 tỷ đồng. Trước yêu cầu nguồn lực rất lớn, Nhà nước xác định phát huy vai trò dẫn dắt của đầu tư công, đồng thời huy động tối đa nguồn lực xã hội thông qua phương thức đối tác công-tư (PPP).

Bộ Xây dựng và ngành đường sắt sẽ tập trung triển khai các giải pháp đột phá như: phát triển công nghiệp đường sắt thông qua xây dựng cơ chế, chính sách khuyến khích, ưu tiên phát triển đồng bộ; tận dụng năng lực các ngành công nghiệp hiện có, đặt hàng các doanh nghiệp lớn trong nước giữ vai trò dẫn dắt; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong quản lý hạ tầng; từng bước thay thế phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch bằng năng lượng điện và năng lượng tái tạo. Khai thác hiệu quả mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD), tạo nguồn lực tái đầu tư cho hạ tầng.

Đồng thời, Bộ và ngành đường sắt chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, tổ chức các chương trình đào tạo chuyên gia nòng cốt tại các quốc gia có hệ thống đường sắt tiên tiến, đáp ứng yêu cầu vận hành đường sắt tốc độ cao.

Việc điều chỉnh Quy hoạch mạng lưới đường sắt thời kỳ 2021-2030 là bước đi mang tính chiến lược, thể hiện quyết tâm chính trị cao, ý chí tự lực, tự cường và khát vọng vươn lên mạnh của đất nước. Sự đồng lòng của cả hệ thống chính trị và sự tham gia tích cực của các thành phần kinh tế, hệ thống đường sắt quốc gia được kỳ vọng sớm trở thành động lực quan trọng, góp phần đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới.

Có thể bạn quan tâm

Dự án đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội được kỳ vọng hình thành hành lang liên kết vùng, mở rộng không gian phát triển của Hà Nội và các địa phương trong khu vực.

Động lực tăng trưởng mới từ không gian phát triển quốc gia

Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 28/8/2026 của Bộ Chính trị đặt ra yêu cầu tái cấu trúc, quản lý và khai thác hiệu quả không gian phát triển vùng đồng bộ không gian phát triển quốc gia. Đây là cách tiếp cận mới với các vùng kinh tế trong bối cảnh vừa sắp xếp đơn vị hành chính, vận hành thống nhất mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Bài 2: Cho đất chuyển mình, sinh sôi

Bài 2: Cho đất chuyển mình, sinh sôi

Từ những mô hình chủ động tái tạo đất bằng phân bón hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp, cây che phủ đến yêu cầu xây dựng dữ liệu và lập “hồ sơ sức khỏe đất”, hướng đi đang được đặt ra trong phục hồi sức khỏe đất là chuyển từ xử lý theo tình trạng sang quản lý có kế hoạch, phù hợp với từng loại đất, cây trồng và hệ sinh thái. 

Bài 1: Lắng nghe "tiếng thở than" từ đất

Bài 1: Lắng nghe "tiếng thở than" từ đất

Trong tư duy sản xuất nông nghiệp trước đây, đất từng được coi là nguồn lực tự nhiên vô tận. Tuy nhiên, quá trình thâm canh, tăng vụ và lạm dụng phân bón, hóa chất khiến nguồn tài nguyên này suy giảm, kiệt quệ. Khi nông nghiệp chuyển từ mục tiêu tăng sản lượng sang chất lượng, vấn đề phục hồi đất trở thành yêu cầu cấp bách.

[Infographic] Chứng khoán ngày 24/9: Thị trường tiếp tục chịu áp lực bán mạnh, VN-Index về dưới 1.800 điểm

[Infographic] Chứng khoán ngày 24/9: Thị trường tiếp tục chịu áp lực bán mạnh, VN-Index về dưới 1.800 điểm

Thị trường tiếp tục chịu áp lực bán mạnh trong phiên hôm nay 24/9. Đầu phiên VN-Index biến động nhẹ quanh 1.800 điểm với thanh khoản thấp. Sau đó, áp lực bán gia tăng mạnh dần đến cuối phiên, thanh khoản tăng khi giá giảm. Kết phiên, VN-Index giảm 26,56 điểm (-1,47%) về mức 1.775,09 điểm. 

Trao chứng nhận cho doanh nghiệp nhóm Tài chính Vốn hóa lớn có hoạt động IR được Định chế Tài chính đánh giá cao nhất. (Ảnh: BTC)

Chuẩn hóa công bố thông tin, củng cố niềm tin nhà đầu tư

Vượt qua 685 doanh nghiệp niêm yết trên sàn HOSE tại Thành phố Hồ Chí Minh và HNX tại Hà Nội, các doanh nghiệp niêm yết có hoạt động Quan hệ Nhà đầu tư (IR) tốt nhất năm 2026 đã được xướng tên tại Lễ vinh danh IR Awards 2026 diễn ra ngày 24/9 tại Thành phố Hồ Chí Minh.

Cơ quan hải quan thực hiện kiểm tra, giám sát hàng hóa xuất nhập khẩu. (Ảnh: CHQ)

Thuế xuất nhập khẩu cần theo kịp những mô hình kinh tế mới

Quy mô xuất nhập khẩu tăng nhanh, thương mại điện tử xuyên biên giới phát triển, các không gian kinh tế mới đang làm thay đổi cách hàng hóa vận động. Thực tế này đòi hỏi chính sách thuế xuất nhập khẩu phải được thiết kế dựa trên dữ liệu cập nhật, bản chất giao dịch và khả năng quản lý, thay vì chỉ xử lý từng vướng mắc phát sinh.

Người sử dụng xe máy điện sử dụng tủ đổi pin. (Ảnh: VÕ LÊ)

Thành phố Hồ Chí Minh tăng tốc phủ sóng tủ đổi pin, mở rộng hạ tầng giao thông xanh

Chuyển đổi từ xe máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang phương tiện điện đang diễn ra ngày càng rõ nét tại Thành phố Hồ Chí Minh. Nhưng để người dân thực sự yên tâm thay đổi phương tiện, câu chuyện không chỉ nằm ở giá xe hay chính sách hỗ trợ mà trước hết là khả năng tiếp cận hạ tầng năng lượng trong đời sống hằng ngày.

Trái bưởi được trồng tại khu phố Mỹ Hòa, phường Mỹ Phong (tỉnh Đồng Tháp). (Ảnh: NGUYỄN SỰ)

Nông sản không phụ thuộc vào một quốc gia nhập khẩu

Lô bưởi đầu tiên được xuất đi thị trường Australia vào tháng 4/2026, ngành chức năng và nông dân từng kỳ vọng nông sản Việt Nam nói chung, trái bưởi nói riêng sẽ tạo nên một “bức tranh” mới. Tuy vậy, thị trường này thông báo tạm dừng nhập khẩu 6 tháng để rà soát, đánh giá các điều kiện kiểm dịch đối với bưởi tươi Việt Nam.

Đường Vành đai 3, Cao tốc Thành phố Hồ Chí Minh-Trung Lương và Bến Lức-Long Thành đã kết nối liên thông, tạo điều kiện cho Tây Ninh mở rộng không gian phát triển và kết nối với các trung tâm kinh tế lớn. (Ảnh THANH PHONG)

Tây Ninh tạo động lực mới, hướng tới cực tăng trưởng phía nam

Với tầm nhìn chiến lược, Tây Ninh đang mở rộng không gian phát triển, phát huy lợi thế về vị trí địa lý, công nghiệp, kinh tế cửa khẩu và hạ tầng. Tỉnh xác định các khâu đột phá, huy động nguồn lực, tạo nền tảng xây dựng nền kinh tế năng động, bền vững, hướng tới trở thành cực tăng trưởng mới của khu vực phía nam