Đề xuất sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết 26

Gỡ những vướng mắc để đáp ứng yêu cầu thực tiễn

Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến về dự thảo Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 26/2026/NQ-CP về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn trong tổ chức lấy mẫu, giám định và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin bằng phương pháp giám định ADN (sau đây gọi tắt là dự thảo Nghị quyết).

Cơ quan này cho biết, ngày 5/6/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 26/2026/NQ-CP về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn trong tổ chức lấy mẫu, giám định và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin bằng phương pháp giám định ADN (sau đây gọi tắt là Nghị quyết 26).

Thực hiện Nghị quyết số 26/2026/NQ-CP của Chính phủ, Quyết định số 51/QĐ-BCĐQG ngày 31/5/2026 của Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia ban hành quy trình phối hợp xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin bằng phương pháp giám định ADN.

Hai văn bản nêu trên là cơ sở quan trọng để các cấp, các ngành tổ chức thực hiện hiệu quả các hoạt động lấy mẫu, giám định và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin bằng phương pháp giám định ADN trong khuôn khổ Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Chiến dịch 500 ngày đêm) theo chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Đến tháng 8/2026, đã tìm kiếm, quy tập được 1.715 hài cốt liệt sĩ, đạt 24,5% (trong nước 691, Lào 174, Campuchia 850), trong đó có 13 mộ liệt sĩ tập thể. Đã có 9 địa phương hoàn thành công tác lấy mẫu (Tuyên Quang, Lai Châu, Sơn La, Lào Cai, Quảng Ninh, Ninh Bình, Hà Tĩnh, Huế, Lâm Đồng).

Công tác thu nhận mẫu thân nhân liệt sĩ đã hoàn thành vượt kế hoạch, tính đến ngày 26/7/2026 đã thu được 265.761 mẫu, đạt 106,3% Kế hoạch số 453/KH-BCA-C06. Công tác giám định ADN mới thực hiện được 210 mẫu, xác định đúng danh tính 10 trường hợp, kết quả còn hạn chế so với yêu cầu, tiến độ đề ra.

Qua quá trình triển khai thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm, phát sinh một số nội dung cần bố trí nguồn lực, cơ chế để thực hiện; bên cạnh đó, một số quy định của Nghị quyết số 26/2026/NQ-CP còn có vướng mắc cần được sửa đổi, bổ sung để bảo đảm đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Trên cơ sở Công văn số 2060/BNV-CNCC ngày 6/8/2026 của Bộ Nội vụ đề nghị rà soát các nhiệm vụ chi cấp bách, cần thiết của Chiến dịch 500 ngày đêm chưa được quy định tại Nghị quyết số 26/2026/NQ-CP, các bộ, cơ quan liên quan đã có báo cáo, phản ánh vướng mắc phát sinh từ thực tiễn triển khai và nhu cầu xem xét bổ sung các quy định để thuận lợi trong triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm. Cụ thể như:

Thứ nhất, kinh phí lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại một số địa phương vượt quá định mức tối đa quy định tại Nghị quyết số 26/2026/NQ-CP.

Thứ hai, chưa có cơ chế thanh toán kinh phí giám định ADN và chế độ, chính sách cho lực lượng lấy mẫu triển khai trước khi Nghị quyết số 26/2026/NQ-CP có hiệu lực thi hành. Viện Pháp y Quân đội/Cục Quân y/Tổng cục Hậu cần-Kỹ thuật đã thực hiện xét nghiệm ADN đối với 109 mẫu thân nhân liệt sĩ và 30 mẫu hài cốt liệt sĩ trong giai đoạn từ tháng 7/2025 đến trước ngày 15/3/2026, tuy nhiên mức chi tối đa 4.685.000 đồng/mẫu quy định tại điểm b khoản 3 Điều 2 Nghị quyết số 26/2026/NQ-CP không bảo đảm chi phí thực tế để thanh quyết toán. Đồng thời, lực lượng công an của 7 địa phương đã triển khai thu nhận mẫu thân nhân trước thời điểm Nghị quyết có hiệu lực (theo Công văn số 4289/BCA-X01 ngày 1/8/2026 của Bộ Công an) đến nay chưa có căn cứ để thực hiện chế độ, chính sách.

Thứ ba, chưa có cơ chế pháp lý để huy động đơn vị, doanh nghiệp tham gia giám định ADN để đẩy nhanh tiến độ, đạt chỉ tiêu Ban Chỉ đạo quốc gia đề ra trong Chiến dịch.

Thứ tư, chưa có quy định nội dung, định mức chi cho xây dựng phần mềm, số hóa thông tin, tài liệu và các hoạt động truyền thông, sơ kết, tổng kết Chiến dịch 500 ngày đêm. Nhiệm vụ xây dựng phần mềm quản lý, số hóa thông tin, tài liệu phục vụ Chiến dịch 500 ngày đêm chưa được quy định nội dung chi, định mức chi và trách nhiệm của cơ quan, đơn vị thực hiện. Bên cạnh đó, công tác truyền thông và sơ kết, tổng kết thực hiện Chiến dịch đã được triển khai tích cực, hiệu quả nhưng đến nay chưa được thanh toán kinh phí thực hiện.

Thứ năm, chưa có cơ chế áp dụng phương pháp giám định ADN bằng công nghệ mới sau khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt chuyển giao; cần thống nhất cơ chế lưu trữ mẫu hài cốt liệt sĩ lâu dài để phục vụ giám định.

Bên cạnh đó, các đơn vị cũng có phản ảnh vướng mắc trong tổ chức thực hiện, bao gồm vấn đề nguồn lực, thanh quyết toán kinh phí.

Từ những lý do trên, việc xây dựng, ban hành Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 26/2026/NQ-CP là cần thiết, nhằm kịp thời tháo gỡ vướng mắc về cơ chế tài chính, tạo cơ sở pháp lý đầy đủ để đẩy nhanh tiến độ tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, đáp ứng mong mỏi của thân nhân liệt sĩ và yêu cầu của Chiến dịch 500 ngày đêm, bảo đảm đúng định hướng lãnh đạo của Đảng và Nhà nước.

Mục đích ban hành Nghị quyết nhằm quy định sửa đổi, bổ sung một số nội dung nhằm tháo gỡ khó khăn trong triển khai thực hiện Nghị quyết số 26/2026/NQ-CP và những vấn đề mới phát sinh; tạo cơ sở pháp lý thống nhất để tổ chức thực hiện thông suốt, đầy đủ, chặt chẽ các nhiệm vụ trong giai đoạn tăng tốc từ nay đến dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ (27/7/2027).

Các nội dung trọng tâm cần sửa đổi

Dự thảo Nghị quyết gồm 2 điều, với một số nội dung trọng tâm sau.

Trước hết, sửa đổi, bổ sung khoản 4 Điều 2: “4. Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Y tế và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam giao nhiệm vụ cho các đơn vị giám định ADN trực thuộc tổ chức thực hiện giám định ADN mẫu hài cốt liệt sĩ theo địa bàn được Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ phân công; chỉ đạo việc lựa chọn các đơn vị giám định ADN khác để phối hợp thực hiện, đẩy nhanh tiến độ giám định ADN theo yêu cầu.

Bộ Công an chủ trì lựa chọn đơn vị giám định ADN để phối hợp thu nhận và phân tích ADN mẫu thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin bảo đảm quy định của Luật Căn cước.

Việc lựa chọn đơn vị giám định ADN phối hợp và thanh toán kinh phí thực hiện theo quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước, pháp luật về đấu thầu và quy định của pháp luật khác có liên quan”.

Công tác giám định ADN hiện mới thực hiện được 210 mẫu, rất khiêm tốn so với số lượng khoảng 18.000 mẫu cần giám định, xác định đúng danh tính 10 trường hợp, chưa đáp ứng yêu cầu tiến độ Chiến dịch 500 ngày đêm. Hiện nay, đã có đơn vị giám định ngoài công lập (Công ty cổ phần GeneStory) đề nghị tham gia nhưng chưa có cơ sở pháp lý để huy động, phối hợp. Vì vậy, để nâng cao công suất, bảo đảm khả năng giám định số lượng lớn mẫu trong thời gian tới, việc bổ sung quy định nhằm tạo cơ sở pháp lý để mở rộng năng lực giám định, rút ngắn thời gian trả kết quả cho thân nhân liệt sĩ.

Tiếp đó, bổ sung khoản 5 Điều 2: “5. Trường hợp áp dụng phương pháp giám định ADN bằng công nghệ mới đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt chuyển giao, mức chi thực hiện theo định mức kinh tế-kỹ thuật được cơ quan có thẩm quyền ban hành, bảo đảm căn cứ hồ sơ, chứng từ thực tế và không vượt mức chi tối đa đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt”.

Khoa học công nghệ giám định ADN liên tục phát triển; việc bổ sung quy định nhằm tạo hành lang pháp lý sẵn sàng áp dụng công nghệ mới khi được cấp thẩm quyền phê duyệt, tránh phải sửa đổi Nghị quyết nhiều lần, đồng thời bảo đảm nguyên tắc quản lý chặt chẽ về mức chi.

Cùng với đó, bổ sung khoản 4 Điều 3: “4. “Tổ chức, cá nhân tham gia lấy mẫu thân nhân liệt sĩ theo kế hoạch của cơ quan, đơn vị có thẩm quyền từ ngày 15 tháng 3 năm 2026 (thời điểm triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ) thì được áp dụng chế độ, chính sách hỗ trợ theo quy định tại Điều này”.

Theo đề xuất và báo cáo của Bộ Công an, lực lượng công an của 7 địa phương đã triển khai thu nhận mẫu thân nhân từ trước thời điểm Nghị quyết số 26/2026/NQ-CP có hiệu lực (theo Công văn số 4289/BCA-X01 ngày 1/8/2026 của Bộ Công an), đến nay chưa có căn cứ pháp lý để thực hiện chế độ, chính sách. Việc bổ sung quy định nhằm bảo đảm quyền lợi cho lực lượng đã triển khai nhiệm vụ theo đúng chủ trương, kế hoạch của Chiến dịch.

Thêm vào đó, sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 4: “1. Ngân sách Trung ương bảo đảm kinh phí cho các nhiệm vụ: xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bằng phương pháp giám định ADN; các hoạt động triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”; bảo đảm hạ tầng kỹ thuật, trang thiết bị, số hóa hồ sơ và phần mềm phục vụ Chiến dịch 500 ngày đêm; giải mã, thu thập thông tin phục vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại các hố chôn tập thể liên quan đến 250 trận đánh lớn.

Các nhiệm vụ chi khác được bảo đảm bằng nguồn ngân sách nhà nước và các nguồn hợp pháp khác theo quy định tại pháp luật về ngân sách nhà nước và Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng”.

Nhiệm vụ xây dựng phần mềm quản lý, số hóa thông tin, tài liệu phục vụ Chiến dịch 500 ngày đêm hiện chưa được quy định nội dung chi, định mức chi và trách nhiệm của cơ quan, đơn vị thực hiện, gây khó khăn cho các cơ quan trong việc lập dự toán, triển khai.

Cuối cùng, bổ sung điểm d, đ, e, g khoản 1 Điều 5:

“d) Bộ Quốc phòng chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan bảo đảm lưu trữ tập trung, lâu dài mẫu hài cốt liệt sĩ được lấy trong Chiến dịch 500 ngày đêm.

Các đơn vị giám định ADN thuộc các bộ, ngành căn cứ điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị và năng lực bảo quản, lưu trữ mẫu hiện có để tiếp tục bảo quản, lưu trữ mẫu hài cốt liệt sĩ; trường hợp không bảo đảm điều kiện tiếp tục bảo quản, lưu trữ thì bàn giao mẫu hài cốt liệt sĩ cho Viện Pháp y Quân đội, Bộ Quốc phòng để tiếp nhận, bảo quản, lưu trữ theo quy định”.

đ) Bộ Công an chủ trì, phối hợp với Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Bộ Quốc phòng, Bộ Y tế và các bộ, ngành liên quan xây dựng định mức kinh tế-kỹ thuật đối với phương pháp giám định ADN bằng công nghệ mới để xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

e) Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Nội vụ và cơ quan liên quan hướng dẫn lập dự toán, tổng hợp nhu cầu kinh phí và thanh quyết toán kinh phí thực hiện Nghị quyết theo quy định của pháp luật.

g) Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố bảo đảm kinh phí từ ngân sách địa phương và các nguồn hợp pháp khác theo quy định của pháp luật đối với phần kinh phí phát sinh vượt mức chi tối đa quy định tại điểm a khoản 1 Điều 2 Nghị quyết số 26/2026/NQ-CP của Chính phủ”.

Việc mua sắm trang thiết bị, lưu trữ mẫu lâu dài mẫu hài cốt liệt sĩ và xây dựng ngân hàng lưu trữ, bảo quản mẫu thân nhân liệt sĩ hiện chưa có cơ quan đầu mối; đồng thời một số quân khu, địa phương có nhu cầu kinh phí lấy mẫu vượt mức tối đa quy định (bình quân lớn hơn 6 triệu đồng/mộ) mà chưa có cơ sở pháp lý bảo đảm chi trả. Việc phân định rõ trách nhiệm của từng bộ, ngành, địa phương nhằm khắc phục tình trạng chồng chéo hoặc bỏ trống trách nhiệm, đồng thời tạo cơ sở để các địa phương chủ động bố trí ngân sách cho phần kinh phí phát sinh.

Thời gian dự kiến trình ban hành Nghị quyết này là tháng 9/2026.