Đây là nội dung mới, được đề xuất bổ sung trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), do Bộ Công an chủ trì soạn thảo.
Điều 14 Bộ luật Hình sự hiện nay quy định “chuẩn bị phạm tội” là tìm kiếm, sửa soạn công cụ, phương tiện hoặc tạo ra những điều kiện khác để thực hiện tội phạm hoặc thành lập, tham gia nhóm tội phạm, trừ một số trường hợp.
Điều luật này cũng quy định 25 tội danh mà người chuẩn bị phạm tội cũng sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự, gồm các tội danh quy định tại điều 108, 109,110, 111, 112, 113, 114, 115, 116, 117, 118, 119, 120, 121, 123, 134, 168, 169, 207, 299, 300, 301, 302, 303 và 324.
Tại dự thảo, định nghĩa về “chuẩn bị phạm tội” cơ bản được giữ nguyên. Tuy nhiên, Bộ Công an đề xuất bổ sung thêm 27 tội danh dù chuẩn bị phạm tội cũng bị xử lý hình sự, quy định tại điều 141, 142, 143, 144, 145, 146, 147, 150, 151, 157, 170, 171, 193, 194, 208, 248, 251, 304, 305, 306, 309, 311 341, 348, 349, 359 và 361.
Trong số trên có các tội danh liên quan đến hành vi hiếp dâm, mua bán người, cướp giật tài sản, mua bán trái phép chất ma túy, tổ chức cho người khác trốn đi nước ngoài, sản xuất, buôn bán hàng giả là lương thực, thực phẩm, phụ gia thực phẩm…
Ngoài ra, Bộ Công an cũng đề xuất thêm 2 tội danh mà người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự, nếu phạm tội thuộc trường hợp rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng.
Hai tội danh này gồm tội “tàng trữ, vận chuyển, mua bán hoặc chiếm đoạt tiền chất dùng vào việc sản xuất trái phép chất ma túy” (điều 253) và tội “sản xuất, tàng trữ, vận chuyển hoặc mua bán phương tiện, dụng cụ dùng vào việc sản xuất hoặc sử dụng trái phép chất ma túy” (điều 254).
Đề xuất miễn trách nhiệm hình sự người gây thiệt hại do áp dụng mô hình kinh doanh mới
Đối với những trường hợp loại trừ trách nhiệm hình sự, Chương IV Bộ luật Hình sự hiện hành quy định 7 trường hợp gồm: sự kiện bất ngờ; tình trạng không có năng lực trách nhiệm hình sự; phòng vệ chính đáng; tình thế cấp thiết; gây thiệt hại trong khi bắt giữ người phạm tội; thi hành mệnh lệnh của người chỉ huy hoặc của cấp trên và rủi ro trong nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật và công nghệ.
Tại điều 25, Bộ Công an đề xuất bổ sung cơ chế loại trừ trách nhiệm hình sự với người thực hiện mô hình kinh doanh mới. Theo đó, hành vi gây ra thiệt hại trong khi thực hiện nghiên cứu, thử nghiệm, áp dụng tiến bộ khoa học, kỹ thuật và công nghệ và mô hình kinh doanh mới mặc dù đã tuân thủ đúng quy trình, quy phạm, áp dụng đầy đủ biện pháp phòng ngừa thì không phải là tội phạm.
Tuy nhiên, người nào không áp dụng đúng quy trình, quy phạm, không áp dụng đầy đủ biện pháp phòng ngừa mà gây thiệt hại thì vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự.
Theo Bộ Công an, việc bổ sung này dựa trên tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
“…có chính sách miễn trừ trách nhiệm đối với doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân trong trường hợp thử nghiệm công nghệ mới, mô hình kinh doanh mới mà có thiệt hại về kinh tế do nguyên nhân khách quan”, Nghị quyết nêu.
