Lợi dụng nhu cầu làm Phiếu lý lịch tư pháp trực tuyến ngày càng phổ biến, các đối tượng xấu đã sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi để tiếp cận, dụ dỗ người dân.
Trong đó, thủ đoạn giả danh cơ quan chức năng, quảng cáo dịch vụ làm Phiếu lý lịch tư pháp “nhanh”, “cấp tốc”, sau đó yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, giấy tờ tùy thân hoặc chuyển tiền đang tiềm ẩn nguy cơ khiến người dân bị chiếm đoạt tài sản và dữ liệu cá nhân.
Các đối tượng đã "đánh" vào tâm lý cần hồ sơ gấp cần làm trong thời gian ngắn, tâm lý muốn “có ngay”, “làm nhanh” dễ khiến người dân tìm đến các dịch vụ được quảng cáo trên mạng xã hội.
Một trong những thủ đoạn đang được các đối tượng sử dụng là gọi điện từ số điện thoại lạ, tự xưng cán bộ Công an hoặc cơ quan chức năng, sau đó thông báo hồ sơ cấp Phiếu lý lịch tư pháp của người dân đang có vấn đề.
Kịch bản được dựng dưới nhiều hình thức như hồ sơ bị sai thông tin, thiếu dữ liệu, “bị lỗi” trên hệ thống hoặc cần bổ sung gấp để kịp thời hạn. Khi nạn nhân tỏ ra lo lắng, đối tượng tiếp tục đưa ra yêu cầu chuyển tiền để “xử lý hồ sơ”.
Có trường hợp, đối tượng thông báo Phiếu lý lịch tư pháp đã được cấp nhưng bị hư hỏng trong quá trình vận chuyển, từ đó yêu cầu người dân thanh toán thêm phí để cấp lại hoặc gửi lại giấy tờ.
Điểm đáng chú ý là các tình huống này thường được xây dựng nhằm tạo áp lực về thời gian. Người dân có thể được thông báo rằng nếu không thực hiện ngay, hồ sơ sẽ bị chậm, bị hủy hoặc phải làm lại từ đầu. Khi bị đẩy vào trạng thái lo lắng, người dân cũng dễ giảm cảnh giác và bỏ qua bước kiểm chứng thông tin.
Bên cạnh đó, trên mạng xã hội xuất hiện nhiều tài khoản, Fanpage, nhóm Zalo hoặc TikTok quảng cáo các dịch vụ như “làm lý lịch tư pháp nhanh”, “hỗ trợ lý lịch tư pháp toàn quốc”, “cấp tốc trong ngày”...
Để tạo lòng tin, các tài khoản này có Cổng Dịch vụ công thể sử dụng hình ảnh, tên gọi hoặc thông tin liên quan cơ quan nhà nước, khiến người dân tưởng đây là dịch vụ hợp pháp. Sau đó, đối tượng yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân, ảnh căn cước công dân và chuyển một khoản phí để thực hiện hồ sơ.
Sau khi nhận tiền, đối tượng có thể cắt liên lạc. Một kịch bản khác là tiếp tục đưa ra những lý do như hồ sơ cần xác minh, cần bổ sung thông tin, phát sinh phí vận chuyển hoặc phí xử lý để yêu cầu nạn nhân chuyển thêm tiền.
Theo các chuyên gia an ninh mạng, một rủi ro đáng lo ngại khác nằm ở lượng dữ liệu cá nhân mà nạn nhân có thể cung cấp trong quá trình “nhờ làm hồ sơ”.
Để tạo lập một bộ hồ sơ, đối tượng có thể yêu cầu ảnh Căn cước công dân, họ tên, ngày tháng năm sinh, địa chỉ cư trú, thông tin cha mẹ, số điện thoại và nhiều dữ liệu khác. Khi được tập hợp, những thông tin này có thể trở thành nguồn dữ liệu có giá trị cho các kịch bản lừa đảo, giả mạo tiếp theo.
Cùng với đó, các đối tượng còn sử dụng thông tin đã thu thập để tiếp tục giả danh cơ quan Công an, ngân hàng, cơ quan thuế hoặc các đơn vị cung cấp dịch vụ. Khi đã nắm được tương đối đầy đủ thông tin về một cá nhân, nội dung cuộc gọi hoặc tin nhắn lừa đảo có thể được xây dựng sát với hoàn cảnh thực tế hơn, từ đó gia tăng khả năng tạo lòng tin.
Một thủ đoạn khác là các đối tượng thiết kế website có giao diện tương tự những hệ thống chính thức như Cổng Dịch vụ công, hệ thống cấp Phiếu lý lịch tư pháp hoặc trang tra cứu hồ sơ. Khi truy cập, người dân có thể được yêu cầu nhập thông tin cá nhân, tài khoản, mật khẩu, mã xác thực hoặc thông tin tài khoản ngân hàng.
Chỉ một thao tác nhập dữ liệu vào trang web giả mạo cũng có thể khiến thông tin bị chuyển cho kẻ gian, tạo điều kiện cho các hành vi chiếm đoạt tài khoản hoặc tiếp tục thực hiện những thủ đoạn lừa đảo khác.
Nguy hiểm hơn, một số đối tượng còn hướng dẫn nạn nhân cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc với lý do “hỗ trợ xác thực”, “kiểm tra hồ sơ” hoặc “cập nhật thông tin”.
Đây có thể là bước chuyển từ lừa đảo trực tuyến sang chiếm quyền kiểm soát thiết bị. Nếu người dùng cấp các quyền nhạy cảm cho ứng dụng độc hại, nguy cơ mất quyền kiểm soát thiết bị, đánh cắp thông tin đăng nhập hoặc tài sản trong tài khoản ngân hàng có thể gia tăng.
Trước tình hình trên, cơ quan Công an khuyến cáo người dân khi có nhu cầu cấp Phiếu lý lịch tư pháp cần thực hiện qua các kênh chính thức, nhất là thông qua ứng dụng VNeID; không tìm đến các dịch vụ “làm nhanh”, “cấp tốc” trên mạng xã hội.
Tuyệt đối không chuyển tiền vào tài khoản cá nhân, cung cấp ảnh Căn cước, thông tin tài khoản ngân hàng, mật khẩu, mã OTP, mã xác thực; không truy cập đường link hoặc cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc theo hướng dẫn của người lạ.
Khi nhận được cuộc gọi, tin nhắn thông báo hồ sơ có sai sót, yêu cầu bổ sung thông tin hoặc chuyển thêm tiền, người dân cần chủ động kiểm chứng với cơ quan chức năng trước khi thực hiện. Trường hợp phát hiện dấu hiệu lừa đảo hoặc đã chuyển tiền, cần lưu giữ các thông tin, chứng từ liên quan và nhanh chóng trình báo cơ quan Công an để được hướng dẫn, xử lý.
