Dấu xưa Lựu Bảo

Qua bao nhiêu năm tháng, ngôi làng Lựu Bảo thuộc phường Kim Long, thành phố Huế vẫn chứa đựng vẻ đẹp nên thơ. Tứ bề gió thổi mây che, làng xưa tựa như nàng thiếu nữ soi bóng xuống dòng sông Bạch Yến trong xanh. Chuyện làng, chuyện sông không thể tách rời là vậy.

Đình làng Lựu Bảo đầy trang nghiêm.
Đình làng Lựu Bảo đầy trang nghiêm.

Giá trị xưa cũ ở thời hiện đại

Băng qua cầu Chợ Thông, chúng tôi bắt đầu đặt chân lên ngôi làng Lựu Bảo. Những cơn gió đầu ngày mang theo hương bưởi thoảng bay khắp nơi. Con đường bê-tông dọc theo dòng Bạch Yến được dân làng dọn dẹp tinh tươm. Ở làng Lựu Bảo, hầu như các ngôi nhà đều có một khoảng sân vườn rộng thênh thang. Người dân trồng những hàng cây tạo cảnh quan, đồng thời là hàng rào tự nhiên giữa các khu vườn. Dưới tán cây bồ đề, đình Lựu Bảo nằm uy nghi trên gò đất cao trở thành biểu tượng văn hóa của làng.

Theo sách Ô Châu cận lục, Lựu Bảo là một xã thuộc tổng An Ninh, huyện Kim Trà, phủ Triệu Phong của xứ Thuận Hóa. Ông Hồ Văn Luyện, 84 tuổi, Trưởng làng cho biết: "Làng Lựu Bảo nằm trên thế đất dài và hẹp. Từ đình làng nhìn về hướng nam sẽ thấy đỉnh núi Kim Phụng đứng án ngữ.

Người xưa khi chọn địa thế lập làng và xây đình đã thấy được sự tương quan giữa các yếu tố Thủy (sông Bạch Yến) và Sơn (núi Kim Phụng) đến đời sống người dân. Sự ổn định và phát triển của cuộc sống hôm nay phần nào đến từ những tính toán kỹ lưỡng của người xưa". Mái đình Lựu Bảo đã tồn tại từ năm 1555 đến nay. Để có được điều đó, ông Luyện cho rằng tính quy củ, nền nếp chính là yếu tố quan trọng nhất.

Thuở khai canh lập làng, hai Ngài khai canh là Nguyễn Quý Công và Hồ Quý Công đã mở mang đất đai, dựng lên ngôi làng. Từ khi hai dòng họ này có mặt ở Lựu Bảo, chốn rừng núi hoang vu dần trở nên thoáng đãng, rộng mở. Đền đáp lại công lao của các bậc tiền nhân, vào ngày 15/2 âm lịch hằng năm, dân làng tổ chức giỗ hai Ngài khai canh. Ngày 23/5 âm lịch, lễ cúng Thất thủ kinh đô được tổ chức. Đến ngày 15/8 âm lịch, lễ Thu tế tiếp tục được tiến hành. Cũng trong dịp Thu tế, lớp thế hệ trẻ bao gồm các em trong độ tuổi còn đi học sẽ được nhận những phần thưởng từ làng.

Phong trào khuyến học lồng ghép vào ngày lễ quan trọng của làng đã tăng thêm tính gắn kết, tiếp nối truyền thống hiếu học của làng Lựu Bảo. Có thể thấy, những lễ nghi quan trọng đang được các thế hệ ở Lựu Bảo gìn giữ, tiếp nối bài bản.

Sông Bạch Yến giữ hồn làng

“Bên dòng Bạch Yến ngày xưa/ Chiều chiều gió mát bến xưa năm nào/ Cây sung cổ thụ đón chào/ Đình làng vẫn đứng trên cao ngước nhìn/ Trước sông sau núi kề bên/ Ngôi đình vẫn tựa một bên quả đồi/ Lớn lên tôi đã thấy rồi/ Những năm lụt lội lại bồi đất thêm/ Con sông ngày trước êm đềm/ Bây giờ nước cạn lại thêm đất bồi/ Khi nào bạn đến quê tôi/ Hỏi thăm làng Lựu sông Bồi đâu đây/”, những câu thơ của ông Hồ Văn Hùng Nam, sinh sống ở làng Lựu Bảo phần nào thể hiện những vẻ đẹp và vết tích của làng.

Dòng sông Bạch Yến còn có tên gọi là sông Thông hay sông Chợ Thông. Trong sách Địa danh thành phố Huế của Trần Thanh Tâm và Huỳnh Đình Kết có chỉ dẫn: "Sông Bạch Yến nằm ở phía tây nam huyện Hương Trà, tây bắc Kinh thành Phú Xuân gồm các nhánh Khe Nhự, Khuê Chữ, Bồn Phổ (Bàu Dài), nhánh sông Hương ở địa phận làng Long Hồ Hạ, xã Xước Dũ, nhánh An Vân tục gọi là sông Cùng". Ngày xưa, sông Bạch Yến là dòng chảy rất sâu. Trải qua thời gian, riêng khúc sông phía trước đình Lựu Bảo dần bị bồi lấp. Sông đã cạn, lớp đất phù sa lộ ra tạo điều kiện cho các hộ dân hai bên bờ trồng các loại đậu bắp, cây đu đủ… Mặc dù dáng vẻ của sông Bạch Yến ngày xưa và hiện nay có nhiều thay đổi nhưng tình sông, tình người vẫn luôn tồn tại.

Rảo bước quanh làng, điều dễ dàng nhận thấy nhất là những cột khói từ bếp lò tráng bánh bay lên. Khung cảnh đó gợi nên một cảm giác hoài niệm về quê hương cho những người con xa xứ, nhớ đến mùi thơm và hương vị đặc trưng của bánh tráng Lựu Bảo. Ngày 14/4/2014, làng nghề bánh tráng Lựu Bảo được công nhận là làng nghề truyền thống của tỉnh. Hiện nay, làng nghề bánh tráng, bánh ướt Lựu Bảo có tổng 173 lao động làm việc thường xuyên. Khung cảnh làng quê yên bình, trật tự là nếp sống quan trọng mà Lựu Bảo có được. Theo đó, mục tiêu đón khách du lịch về làng để trải nghiệm làm bánh tráng đang được tính toán, lên kế hoạch thực hiện.

Với vai trò Trưởng làng, ông Luyện tự hào nhất là tình đoàn kết cùng ý chí vươn lên của bao thế hệ dân làng. Nhìn những rặng tre sum suê cành lá, thấy câu chuyện giáo dục, lan tỏa tính lịch sử, xa hơn là giữ lấy hồn làng Lựu Bảo sẽ dựa trên mối quan hệ mật thiết của làng mạc, dòng sông và con người.

Có thể bạn quan tâm

Sau khóa đào tạo photovoice, trang bị máy ảnh cho người dân, đã có nhiều tác phẩm ảnh được trưng bày tới cộng đồng trong vùng di sản.

Cộng đồng tham gia bảo tồn, phát huy giá trị di sản

Thành nhà Hồ tọa lạc ở xã Tây Đô, tỉnh Thanh Hóa, được UNESCO công nhận Di sản văn hóa thế giới năm 2011. Cùng với thực hiện nghiêm các cam kết theo khuyến nghị của UNESCO, tỉnh Thanh Hóa ưu tiên sự tham gia của cộng đồng trong bảo tồn, phát huy giá trị di tích Thành nhà Hồ và vùng phụ cận gắn với phát triển du lịch.

Ra mắt bộ trang phục sinh hoạt cộng đồng của dân tộc Chứt ở phía tây tỉnh Quảng Trị.

Khôi phục trang phục truyền thống dân tộc Chứt

Trong khi các dân tộc ở nước ta đều có trang phục truyền thống phản ánh bản sắc văn hóa, phong tục của từng cộng đồng thì đồng bào dân tộc Chứt ở phía tây tỉnh Quảng Bình (trước đây), nay là Quảng Trị lại thiếu trang phục truyền thống.

Du khách tìm hiểu các công đoạn chế tác nón ngựa tại cơ sở của Nghệ nhân Ưu tú Đỗ Văn Lan.

Chiến lược phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa

Xã Xuân An, tỉnh Gia Lai đang có những bước đi mạnh mẽ, bài bản nhằm phát triển kinh tế-xã hội theo hướng bền vững. Trong đó, sản phẩm du lịch làng nghề nón ngựa Phú Gia trở thành điểm nhấn quan trọng, mở đường cho chiến lược phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống.

Nghệ nhân Nguyễn Thị Hương, người truyền lửa cho Câu lạc bộ Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh Hưng Tân. (Ảnh TRỌNG TÂM)

Để ví, giặm ngân dài cùng năm tháng

Giữa những ngày cuối thu xứ Nghệ, trong không gian ấm áp của Nhà văn hóa Hưng Tân, xã Hưng Nguyên Nam (Nghệ An), tiếng ví, tiếng giặm lại ngân lên mộc mạc mà sâu lắng. Không chỉ là âm thanh của ký ức, đó còn là nhịp cầu nối quá khứ với hiện tại, được gìn giữ và trao truyền bằng tâm huyết của những con người bình dị nơi làng quê.

Giáo viên và học sinh Trường tiểu học và trung học cơ sở A Xing sử dụng nhạc cụ của người Vân Kiều, Pa Kô do trường sưu tầm, trưng bày để sinh hoạt văn hóa văn nghệ.

Gìn giữ văn hóa bản địa

Trường tiểu học và trung học cơ sở A Xing, xã Lìa (tỉnh Quảng Trị) đã xây dựng một không gian trưng bày những giá trị văn hóa đặc sắc của người Vân Kiều và Pa Kô ngay trong khuôn viên nhà trường, qua đó giáo dục học sinh lòng tự hào dân tộc, yêu quê hương, tôn trọng và gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc mình.

Công nhân Công ty TNHH Ngọc Chung Coir hoàn thiện sản phẩm dây thừng trang trí trước khi xuất xưởng. (Ảnh MỸ HÀ)

Trăn trở nghề sản xuất xơ dừa

Không chỉ nổi tiếng về những món đặc sản gắn liền với dừa, rừng dừa Tam Quan, thị xã Hoài Nhơn (cũ) được đánh giá như “thiên đường dừa thứ hai” của Việt Nam.

Công nhân Hợp tác xã chiếu cói Hoài Châu Bắc hoàn thiện một công đoạn làm ra chiếc chiếu thành phẩm. (Ảnh MỸ HÀ)

Làng nghề chiếu cói Hoài Nhơn

Dệt chiếu cói là nghề truyền thống lâu đời ở xã Hoài Châu Bắc, thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định (nay là phường Hoài Nhơn Bắc, tỉnh Gia Lai).

Nhiều du khách trẻ thích thú khi check-in tại Tháp Pô Klong Garai.

Giữ gìn Bảo vật quốc gia, góp phần thúc đẩy du lịch

Khánh Hòa là vùng đất giao thoa văn hóa với sự chung sống của 36 dân tộc anh em, trong đó nổi bật là văn hóa Chăm và Raglai, thể hiện qua hệ thống đền tháp cổ kính, các lễ hội truyền thống đặc sắc cùng phong tục tập quán giàu bản sắc.

Hòn Vọng Phu trong không gian đô thị ở Thanh Hóa.

Nỗ lực bảo tồn hòn Vọng Phu cùng cụm di tích An Hoạch

Hòn Vọng Phu trên đỉnh núi An Hoạch (núi Nhồi) ở phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa cùng những “Vọng Phu thạch” hiện hữu trên nhiều miền đất đã gắn liền với lịch sử dựng nước, giữ nước cùng đạo lý, nhận thức thẩm mỹ của dân tộc.

Bãi Làng - khu vực trung tâm Cù Lao Chàm.

Cù Lao Chàm - Viên ngọc thô đang được "mài giũa"

Mùa du lịch năm 2025, cụm đảo gần bờ của thành phố Đà Nẵng là Cù Lao Chàm đón hơn 269.000 du khách. So với năm 2024 và những năm trước đó, con số này cho thấy sự tăng trưởng và là một lời khẳng định: Những tiềm năng du lịch mạnh mẽ của “viên ngọc thô” xứ Quảng đang dần được cụ thể hóa, khai thác một cách hiệu quả và đúng hướng.

Cô gái Chăm trong Lễ hội Katê tại Khánh Hòa.

Thúc đẩy liên kết vùng du lịch trọng điểm

Những năm gần đây, hành trình du lịch nối dài giữa “biển xanh” Khánh Hòa và “đại ngàn” Đắk Lắk đã trở thành xu hướng mới. Sự dịch chuyển đó thể hiện nhu cầu khám phá nhiều hơn của du khách, đồng thời tạo cơ hội hình thành các tour, tuyến liên vùng mang dấu ấn riêng của khu vực Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.

Du khách trải nghiệm làm đồ gốm khi tới thăm làng Thanh Hà.

Độc đáo làng gốm hơn 500 năm tuổi

Tại lễ trao giải thưởng Du lịch Việt Nam năm 2025 vừa qua, làng gốm Thanh Hà là đại diện của thành phố Đà Nẵng được vinh danh tại hạng mục “Điểm du lịch cộng đồng tốt nhất”.

Ông Lê Văn Nghĩa kiểm tra chất lượng sản phẩm rượu cần.

Bảo tồn và phát triển nghề truyền thống

Giữ được hương vị nồng say của rượu cần truyền thống sẽ mở ra cơ hội phát triển kinh tế cho bà con Cơ Tu. Đó là cách làm kinh tế hiệu quả của ông Lê Văn Nghĩa và một số hộ dân ở thôn Phú Túc, xã Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng.

Người dân và du khách nghe hát bài chòi ở Hội An.

Cân bằng giữa phát triển và gìn giữ ở Hội An

Sau khi mở rộng địa giới thành phố Đà Nẵng, Hội An (cũ) nay gồm ba phường: Hội An, Hội An Đông, Hội An Tây và một xã đảo Tân Hiệp (Cù Lao Chàm) tiếp tục giữ vai trò đặc biệt trong chiến lược phát triển du lịch-văn hóa của thành phố.

Thu gom lưới bẫy bắt chim yến trái phép. (Ảnh CTV)

Cần có giải pháp bảo vệ chim yến

Những năm gần đây, nạn săn bắt chim yến trái phép diễn ra tràn lan ở nhiều địa phương trên cả nước, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển bền vững của quần thể chim yến ở nước ta.

Đảo Lý Sơn, hạt nhân du lịch biển, đảo của tỉnh Quảng Ngãi.

Tìm hướng phát triển bền vững du lịch biển, đảo Quảng Ngãi

Du lịch biển, đảo Quảng Ngãi có nhiều tiềm năng trở thành trụ cột phát triển kinh tế- xã hội quan trọng. Tỉnh cần tạo ra sức mạnh tổng hợp, cân bằng lợi ích kinh tế-xã hội và môi trường để du lịch biển, đảo Quảng Ngãi phát triển bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và khẳng định vị thế trong khu vực.

Võ cổ truyền đã và đang được triển khai nhiều giải pháp đồng bộ để phát triển một cách bài bản, bền vững

Bảo tồn và lan tỏa võ cổ truyền

Võ cổ truyền Bình Định không chỉ là một di sản văn hóa phi vật thể quốc gia mà còn là một hệ giá trị sống động, có khả năng thích ứng và phát triển trong thời đại mới. Trong bối cảnh đất nước hội nhập sâu rộng, văn hóa truyền thống không thể chỉ lưu giữ trong bảo tàng hay lễ hội mà phải được đưa vào đời sống, đến với thế hệ trẻ.

Hội thi Ẩm thực Yến sào Khánh Hòa.

Độc đáo Lễ hội Yến sào Khánh Hòa

Không chỉ thành kính tri ân, tưởng nhớ công đức lớn lao của thủy tổ, thánh mẫu, các vị tiền bối sáng lập, phát triển ngành nghề yến sào trong suốt 700 năm qua, Lễ hội Yến sào Khánh Hòa đã tạo nên một không gian văn hóa biển, đảo đa dạng và sinh động.

Bề mặt dải đá bằng phẳng, đoạn rộng nhất lên tới 50 mét.

Kỳ quan dưới đáy biển Gia Lai

Làng chài Nhơn Hải, phường Quy Nhơn Đông, tỉnh Gia Lai không chỉ nổi tiếng với vẻ đẹp bình yên cùng cảnh sắc biển, trời hùng vĩ, mà còn được nhiều người say đắm bởi một kỳ quan độc đáo.

Phụ nữ Pa Kô làm món Đổi A-lỗq chuẩn bị cho ngày lễ Aza.

Món ăn độc đáo của người Pa Kô

Khi còn nhỏ, tôi biết đến món Đổi A-lỗq (cơm nếp ống tre) của người Pa Kô qua những lần theo bố về thăm quê nội ở thôn A Liêng, xã Tà Rụt (Quảng Trị) bên dòng Krông Klang. Hương vị đặc trưng của món ăn này vẫn in đậm trong ký ức sau những lần tôi dự lễ hội và thưởng thức cùng mọi người.

Công đoạn khoét rỗng mõ là quan trọng nhất

Giữ tiếng mõ làng Thủy Xuân

Giữa không gian thanh vắng ở tổ 11, phường Thủy Xuân, thành phố Huế, tiếng cốc cốc khi nhỏ khi to đưa con người về chốn tĩnh tại. Ở vùng đất Cố đô, người ta vẫn còn nhớ đến làng mõ Thủy Xuân.