Đào tạo nhiếp ảnh trong thời đại số

Hiện nay, nhiếp ảnh không chỉ là một bộ môn nghệ thuật thị giác mà còn được nhìn nhận như một nhân tố quan trọng của công nghiệp văn hóa, sáng tạo.

Các đại biểu tham quan triển lãm trên Con đường nhiếp ảnh vừa mới khánh thành tại Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: LINH BẢO)
Các đại biểu tham quan triển lãm trên Con đường nhiếp ảnh vừa mới khánh thành tại Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: LINH BẢO)

Từ báo chí, truyền thông, quảng cáo đến thời trang, điện ảnh, nội dung số, game hay không gian ảo, hình ảnh trở thành phương tiện biểu đạt chủ đạo, tác động trực tiếp đến cách con người tiếp nhận thông tin và cảm xúc. Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, thiết bị thông minh và các nền tảng trực tuyến khiến việc tạo ra một bức ảnh trở nên nhanh chóng chưa từng có. Tuy nhiên, sự thuận tiện đó cũng làm nảy sinh một nghịch lý: Khi ai cũng có thể chụp ảnh, ranh giới giữa người sử dụng công cụ và người làm nghề ngày càng mờ đi.

Thực tế cho thấy, giữa việc yêu thích chụp ảnh và khả năng sống bằng nhiếp ảnh là một khoảng cách dài. Không ít người bước vào nhiếp ảnh bằng đam mê, qua các khóa học ngắn hạn hoặc con đường tự học, song sau một vài năm lại rơi vào trạng thái chững lại, lúng túng trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường và công chúng. Thiếu nền tảng lý luận, thiếu khả năng phát triển ý tưởng và tư duy hình ảnh, họ dễ bị cuốn theo trào lưu ngắn hạn, khó tạo dựng con đường nghề nghiệp lâu dài.

Trong bối cảnh đó, đào tạo nhiếp ảnh chính quy đang dần khẳng định vai trò như một điểm tựa cần thiết. Thời gian qua, nhiếp ảnh đã được đưa vào giảng dạy tại nhiều cơ sở đào tạo bậc cao trên cả nước. Kiến thức nhiếp ảnh trở thành môn học cơ sở ngành tại nhiều khoa của Đại học Quốc gia Hà Nội, Trường đại học Văn hóa, Học viện Báo chí và Tuyên truyền... Việc mở rộng đào tạo không chỉ phản ánh nhu cầu xã hội mà còn cho thấy sự thay đổi trong cách nhìn nhận về nhiếp ảnh như một lĩnh vực sáng tạo có chiều sâu học thuật.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Hiệu, Hiệu trưởng Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật-Đại học Quốc gia Hà Nội, sinh viên tại đây không học nhiếp ảnh theo lối đơn lẻ mà tiếp cận trong mối liên hệ với truyền thông thị giác và công nghiệp sáng tạo. Nhiếp ảnh được đặt trong tổng thể các lĩnh vực như thiết kế đồ họa, sản xuất phim, hậu kỳ số, thực tế ảo (VR), giao diện người dùng (UI/UX) và ứng dụng AI trong xử lý hình ảnh.

Tại Trường đại học Sân khấu-Điện ảnh Hà Nội, ngành nhiếp ảnh chính quy được tổ chức thành chương trình kéo dài bốn năm. Bên cạnh kỹ năng sử dụng thiết bị, sinh viên được trang bị nền tảng lý luận, kiến thức về bố cục, ánh sáng, cảm xúc thị giác, ngôn ngữ hình ảnh và các thể loại nhiếp ảnh khác nhau, từ chân dung, phóng sự đến ảnh sân khấu, điện ảnh và nghệ thuật đương đại. Cùng với đào tạo trong nước, nhiều trải nghiệm thực tế và hợp tác quốc tế cũng được chú trọng. Sinh viên, học viên nhiếp ảnh ngày càng có nhiều cơ hội tham gia các dự án truyền thông, thiết kế sáng tạo, các cuộc thi và liên hoan nhiếp ảnh quy mô từ khu vực đến toàn cầu, tiếp cận các tiêu chuẩn nghề nghiệp quốc tế và quy trình làm việc chuyên nghiệp…

Ở góc độ nghệ thuật, họa sĩ, giám tuyển Nguyễn Thế Sơn cho rằng, để tạo ra tác phẩm chất lượng, nhiếp ảnh gia không thể chỉ dựa vào kỹ thuật mà còn cần nắm vững các nguyên lý mỹ thuật và lịch sử mỹ thuật. Nhiều nghệ sĩ nhiếp ảnh Việt Nam hoặc gốc Việt thành danh ở môi trường quốc tế đều có nền tảng hội họa và thực hành nghệ thuật liên ngành. Một vấn đề mới xuất hiện nhưng cũng gây nhiều tranh cãi là tương lai của nhiếp ảnh khi trí tuệ nhân tạo bùng nổ.

Tuy nhiên, công nghệ chỉ có thể thay thế thao tác, không thể thay thế tư duy, cảm xúc và trải nghiệm sống của con người. Các cơ sở đào tạo đã đưa công nghệ mới vào chương trình học nhưng trọng tâm vẫn là rèn cho người học khả năng làm chủ công nghệ như một công cụ, không để bị phụ thuộc hay dẫn dắt.Nhìn rộng hơn, đào tạo nhiếp ảnh không chỉ là câu chuyện của cá nhân hay nhà trường, mà cần được đặt trong chiến lược phát triển văn hóa và công nghiệp sáng tạo của xã hội đương đại.

Có thể bạn quan tâm

Phụ nữ dân tộc Bố Y tại xã Mường Khương, tỉnh Lào Cai. (Ảnh: VŨ LINH)

[Ảnh] Nét đẹp trang phục truyền thống của phụ nữ Bố Y

Thuộc nhóm các dân tộc rất ít người tại Việt Nam, người Bố Y (còn gọi là Tu Dí) cư trú tại xã Mường Khương, tỉnh Lào Cai vẫn gìn giữ nhiều giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp. Trang phục của phụ nữ Bố Y lưu giữ những dấu ấn riêng về phong tục, tập quán và quan niệm thẩm mỹ của cộng đồng.

Những công trình mang dấu ấn "Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh" trong lòng Thủ đô Hà Nội

Những công trình mang dấu ấn "Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh" trong lòng Thủ đô Hà Nội

Tháng 12/1946, trong những ngày tháng sục sôi khí thế "Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh", rất nhiều người con của Hà Nội đã anh dũng hy sinh. Ở nơi hồn thiêng sông núi ấy, hiện có 3 tượng đài tưởng nhớ những người con của Thủ đô đã ngã xuống trong 60 ngày đêm, mỗi cụm đều mang nhiều ý nghĩa cả về lịch sử, văn hóa và kiến trúc.

Tái hiện lễ cưới truyền thống của người Dao Đỏ tại Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam.

Tái hiện lễ cưới truyền thống của người Dao Đỏ tại Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam

Ngày 1/9, trong không khí vui tươi chào mừng Quốc khánh 2/9, Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đoài Phương, Hà Nội) phối hợp Trung tâm Văn hóa và Thông tin du lịch tỉnh Cao Bằng tổ chức tái hiện lễ cưới truyền thống của người Dao (nhánh Dao Đỏ), thu hút đông đảo du khách tham quan, tìm hiểu. 

[Ảnh] Nhà tù Hỏa Lò đông nghịt du khách trước ngày Quốc khánh 2/9

[Ảnh] Nhà tù Hỏa Lò đông nghịt du khách trước ngày Quốc khánh 2/9

Ngày 1/9, trước thềm Quốc khánh 2/9, Di tích lịch sử Nhà tù Hỏa Lò đón lượng khách tăng gấp 3 ngày thường. Dòng người ken đặc từ khu vực chờ bên ngoài đến các không gian tham quan bên trong, cho thấy sức hút đặc biệt của điểm đến lịch sử này, đồng thời đặt ra bài toán về tổ chức, điều tiết lượng khách trong những dịp cao điểm.

Nhạc sĩ Phú Quang thể hiện sáng tác của ông trong một chương trình nghệ thuật. (Ảnh: Gia đình cung cấp)

Đạo diễn Phạm Hoàng Nam: Mở cửa “căn phòng” ký ức Phú Quang

Đạo diễn Phạm Hoàng Nam có hơn 30 năm gắn bó với những ký ức đặc biệt về nhạc sĩ Phú Quang, từ cuộc gặp đầu tiên tại Thành phố Hồ Chí Minh, những cuộc trò chuyện âm nhạc và sáng tạo, đến những lần cùng nhau ấp ủ các dự án nghệ thuật. Hơn 30 năm sau, những ký ức ấy trở lại theo một cách đặc biệt.

Hình ảnh trong bộ phim “Mưa đỏ”. (Ảnh: Nhà sản xuất)

Xây dựng hệ sinh thái cho điện ảnh Việt Nam

Năm 2025, phim Việt Nam lần đầu vượt mốc 60% thị phần phòng vé trong nước; bước sang những tháng đầu năm 2026, tỷ lệ này tiếp tục tăng lên hơn 70%. Nhưng giới chuyên gia cảnh báo, mức tăng này chưa hẳn đồng nghĩa với phát triển ổn định, khi phần lớn lợi nhuận vẫn dồn vào một số phim ăn khách.

Ca sĩ Nhật Huyền dành nhiều tâm huyết cho tác phẩm. (Ảnh: NVCC)

Ca sĩ Nhật Huyền lan tỏa giai điệu về đất nước, hòa bình

Nhân dịp Quốc khánh 2/9, ca sĩ Nhật Huyền giới thiệu dự án âm nhạc "Màu của Đất nước-Màu của Hòa bình". Qua những sáng tác về quê hương, con người và hòa bình, ca sĩ muốn gửi gắm tình yêu Tổ quốc, lòng biết ơn đối với các thế hệ đi trước.

Chương trình “Hà Nội-Từ mùa thu lịch sử năm 1945”, sự kiện quan trọng của Thành phố Hà Nội, nằm trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám thành công và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. (Ảnh: THI PHONG)

Rộn ràng không khí Tết Độc lập

Những ngày này, trên khắp mọi miền đất nước, cờ hoa rực rỡ, người dân náo nức đón mừng kỷ niệm 81 năm Quốc khánh 2/9. Tại nhiều tỉnh, thành phố, diễn ra nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật, trải nghiệm đặc sắc, tạo không khí vui tươi; góp phần đưa những giá trị văn hóa truyền thống đến gần hơn với người dân và du khách.

Các thí sinh Hoa hậu Việt Nam 2026 chụp ảnh lưu niệm tại Ga Hà Nội, nhà ga có tuổi đời hơn 100 năm. (Ảnh: NHẬT MINH)

Các thí sinh Hoa hậu Việt Nam tham gia trải nghiệm chuyến tàu Độc lập

Sáng 30/8, Tập đoàn Đường sắt quốc gia Việt Nam phối hợp báo Tiền phong tổ chức cho 53 thí sinh lọt vào Vòng chung kết Hoa hậu Việt Nam 2026 trải nghiệm chuyến tàu Độc lập nối Thăng Long với Kinh Bắc, nối kinh đô nghìn năm văn hiến với vùng đất địa linh nhân kiệt, nối những lớp ký ức của quá khứ với nhịp sống hôm nay.

Các nghệ sĩ biểu diễn tại chương trình "Hương sắc Việt Nam".

Đổi mới hoạt động giáo dục nghệ thuật

Công nghệ đã và đang mở ra những khả năng hỗ trợ chưa từng có cho con người trong lĩnh vực sáng tạo nghệ thuật. Tuy nhiên hoạt động giáo dục nghệ thuật cũng đứng trước băn khoăn về việc làm sao xây dựng nền tảng văn hóa cho thế hệ trẻ trước nguy cơ bị các thiết bị hiện đại, trí tuệ nhân tạo (AI) chi phối.

Sông Hoài uốn lượn giữa lòng phố cổ Hội An. (Ảnh: LÂM PHAN)

Mạch ngầm giữa mùa nước lặng ở Hội An

Khi nắng cuối hè đổ xuống những mái ngói rêu phong ở phố cổ Hội An (Đà Nẵng), sông Hoài vào mùa nước lặng. Là một nhánh của Thu Bồn, sông Hoài tích tụ nguồn phù sa, bền bỉ nghìn năm bồi đắp những ruộng lúa xanh mướt cùng các bãi bồi chuyên canh rau màu.