Với diện tích quy hoạch khoảng 1.544ha gồm bảy khu chức năng, Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam nằm trong quần thể cảnh quan hồ Đồng Mô rộng khoảng 1.200ha mặt nước với 21 đảo lớn, nhỏ. Gắn với vùng phát triển du lịch phía tây Thủ đô, Làng có nhiều lợi thế kết nối với các điểm đến văn hóa, lịch sử, sinh thái và nghỉ dưỡng tại các khu vực lân cận.
Tuy nhiên, để phát huy giá trị tài nguyên tạo nên sức hút cho điểm đến, Làng cần hình thành những sản phẩm hấp dẫn, giữ chân du khách và tạo giá trị kinh tế gắn với bảo tồn văn hóa. Ông Nguyễn Tiến Đạt, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Nội, Tổng giám đốc AZA Travel nhận định: Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam sở hữu tài nguyên độc bản với dư địa phát triển lớn. Tuy nhiên, sản phẩm trải nghiệm còn đơn điệu, thiếu những sản phẩm thay đổi theo mùa và các dịch vụ bổ trợ về ăn uống, vui chơi, lưu trú. Không gian văn hóa chưa tạo được nhiều dấu ấn sinh động của đời sống bản địa. Tỷ lệ khách quay trở lại và mức chi tiêu vẫn hạn chế.
Qua nhiều năm xây dựng, Làng đã hình thành không gian văn hóa gắn với cộng đồng các dân tộc trong một quần thể thống nhất. Làng hội tụ bản sắc văn hóa của 54 dân tộc với hệ thống làng, bản, buôn, phum sóc cùng các giá trị về kiến trúc, tín ngưỡng, lễ hội, nghệ thuật, nghề truyền thống, trang phục, ẩm thực, tri thức bản địa và những câu chuyện gắn với cộng đồng.
Đặc biệt, đồng bào các dân tộc hiện diện thường xuyên tại Làng với tư cách chủ thể văn hóa tạo nên sức sống cho không gian văn hóa. Du khách vừa tham quan cảnh quan vừa gặp mặt, giao lưu và trực tiếp trải nghiệm đời sống cộng đồng. Hằng năm, Làng tổ chức gần 80 sự kiện văn hóa-du lịch. Mỗi năm, Làng đón bình quân khoảng 600 nghìn lượt khách tham quan. Những con số này cho thấy sức hút ban đầu của điểm đến song để kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu của du khách, Làng cần đổi mới cách khai thác.
Ông Trần Hữu Bình, Phó Giám đốc Công ty Lữ hành Hanoitourist-Tổng công ty Du lịch Hà Nội cho rằng: Làng cần đưa du khách vào không gian trải nghiệm trọn vẹn cùng dòng chảy văn hóa bản địa. Các tour chuyên sâu, kết nối không gian văn hóa với những bản làng ở nhiều vùng miền sẽ mở rộng khả năng trải nghiệm cho du khách. Làng vừa là điểm đến độc lập vừa trở thành điểm mở đầu cho những hành trình khám phá văn hóa Việt Nam phong phú hơn.
Thực tế, Làng đang từng bước xây dựng các sản phẩm theo hành trình tham quan trong ngày, cuối tuần và các tuyến liên kết dành cho nhiều nhóm khách, từ học sinh, sinh viên, gia đình, khách quốc tế đến khách đoàn. Hai sản phẩm trọn gói “Dấu chân bản làng” và “Về với đại ngàn Tây Nguyên” cho học sinh, sinh viên được thiết kế theo hướng tăng tương tác kết hợp khám phá không gian văn hóa với trải nghiệm tại các trạm, chặng theo chủ đề và gắn kết tập thể.
Dịp 2/9 này, Làng sẽ đưa vào khai thác sản phẩm “Nhịp sống bản làng” hai ngày một đêm áp dụng cho nhóm khách gia đình và đoàn khách người lớn. Sản phẩm kết hợp nghỉ dưỡng với trải nghiệm văn hóa, mặc trang phục dân tộc, đạp xe, khám phá không gian Làng bằng xe đạp điện, ngâm chân thư giãn, lưu trú tại khu trại sáng tác, thưởng thức ẩm thực và trải nghiệm văn hóa buổi tối.
Dịp 2/9 này, Làng sẽ đưa vào khai thác sản phẩm “Nhịp sống bản làng” hai ngày một đêm áp dụng cho nhóm khách gia đình và đoàn khách người lớn. Sản phẩm kết hợp nghỉ dưỡng với trải nghiệm văn hóa, mặc trang phục dân tộc, đạp xe, khám phá không gian Làng bằng xe đạp điện, ngâm chân thư giãn, lưu trú tại khu trại sáng tác, thưởng thức ẩm thực và trải nghiệm văn hóa buổi tối.
Để mở rộng phương thức tiếp cận và giữ chân du khách, Làng đang hoàn thiện các sản phẩm mới như “Em yêu Việt Nam” và tổ chức định kỳ show thực cảnh “Vườn tượng kể chuyện”. Cách tổ chức này đang tạo nên một hành trình liền mạch, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng trải nghiệm cho du khách. Tuy nhiên, để tạo sức bật mạnh mẽ, sản phẩm cần được đặt trong một cấu trúc liên kết rộng hơn.
Từ góc độ kết nối nguồn lực hình thành chuỗi giá trị, tiến sĩ, kiến trúc sư Nguyễn Thu Hạnh, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu phát triển Công nghiệp Văn hóa Việt Nam (S-DCI) nhìn nhận: Làng đang sở hữu một kho tài nguyên văn hóa lớn của quốc gia nhưng nguồn lực này chưa được khai thác hiệu quả. Mức độ hoàn thiện hạ tầng chưa đồng đều, ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ và khả năng hình thành chuỗi trải nghiệm. Làng đang thiếu mô hình liên kết hiệu quả để kích hoạt hệ sinh thái du lịch sáng tạo.
Theo bà Nguyễn Thu Hạnh, hệ sinh thái du lịch sáng tạo tại Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam cần kết nối tài sản văn hóa của 54 dân tộc với các ngành công nghiệp văn hóa, cộng đồng chủ thể, lực lượng sáng tạo, doanh nghiệp, công nghệ và thị trường để tạo ra sản phẩm, trải nghiệm và nội dung du lịch mới. Để chuyển hóa tài sản văn hóa thành giá trị gia tăng, tạo nguồn lực tái đầu tư cho cộng đồng, bảo tồn và sáng tạo, mỗi tài sản văn hóa cần được nhận diện đúng, giải mã thành câu chuyện và chuyển tải bằng ngôn ngữ phù hợp từng nhóm khách. Mối liên kết giữa giá trị văn hóa, du lịch, công nghiệp văn hóa và sáng tạo sẽ hình thành chu trình phát triển bền vững trong đó cộng đồng vừa bảo vệ di sản vừa trực tiếp hưởng lợi từ giá trị văn hóa.
Từ một điểm đến văn hóa đến một cực tăng trưởng mới, Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam đang chuyển động từ không gian giới thiệu văn hóa thành một hệ sinh thái tạo giá trị.
Ông Trần Trung Hiếu, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thành phố Hà Nội cho biết: Thời gian tới, Làng tiếp tục quảng bá các dòng sản phẩm mới. Không dừng ở vai trò điểm tham quan, trải nghiệm văn hóa quốc gia của 54 dân tộc, Làng tập trung phát triển du lịch văn hóa, các loại hình dịch vụ và kinh tế đêm, góp phần nâng cao sức hấp dẫn, gia tăng lợi thế và giá trị của điểm đến. Với chuỗi giá trị được vận hành thống nhất, văn hóa 54 dân tộc sẽ là nền tảng để Làng Văn hóa-Du lịch các dân tộc Việt Nam phát triển sản phẩm du lịch đặc trưng, từng bước trở thành hạt nhân của “Cực tăng trưởng du lịch-công nghiệp văn hóa phía tây Thủ đô”.
