Đại biểu Quốc hội đề xuất viên chức thôi việc do sắp xếp tổ chức được hưởng trợ cấp 1 lần tối thiểu 12 tháng lương

Bổ sung cơ chế bảo vệ, hỗ trợ viên chức khi sắp xếp tổ chức

Sáng 13/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Viên chức (sửa đổi). Nhiều đại biểu đánh giá cao tinh thần đổi mới, coi đây là bước hoàn thiện khung pháp lý cho hơn 2,2 triệu viên chức cả nước, đồng thời góp ý cụ thể nhằm bảo đảm quyền lợi, khuyến khích cống hiến, nâng cao hiệu lực, hiệu quả của khu vực sự nghiệp công lập.

Đại biểu Nguyễn Hoàng Bảo Trân (Thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng, dự thảo luật đã thể hiện rõ tinh thần đổi mới quản lý đội ngũ viên chức theo vị trí việc làm, nhưng vẫn cần hoàn thiện để đồng hành hơn với người lao động công.

Từ thực tiễn sắp xếp, tổ chức lại chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều viên chức dù hoàn thành tốt nhiệm vụ nhưng rơi vào tình trạng dôi dư do thay đổi tổ chức. Đại biểu đề nghị bổ sung quy định buộc cơ quan chủ quản có trách nhiệm bố trí, biệt phái hoặc giới thiệu viên chức sang đơn vị phù hợp, không chấm dứt hợp đồng nếu viên chức đáp ứng yêu cầu vị trí việc làm khác.

Về vị trí việc làm (Điều 22), đại biểu kiến nghị quy định rõ việc viên chức được tham gia góp ý khi sáp nhập, tổ chức lại đơn vị; nếu vị trí việc làm mới không phù hợp chuyên môn, cơ quan cần đào tạo lại hoặc bố trí tạm thời công việc tương đương để bảo đảm ổn định đời sống.

Đại biểu cũng đề xuất quy định rõ hơn trong đánh giá, xếp loại viên chức, nhất là trong năm đầu sau sắp xếp tổ chức để tránh thiệt thòi cho người lao động do thay đổi môi trường công tác. Đồng thời, cần mở rộng chính sách đào tạo, bồi dưỡng chuyển đổi nghề nghiệp, tính thời gian đào tạo là thời gian công tác liên tục.

Ở Điều 31 về thôi việc, nghỉ hưu của viên chức, đại biểu cho biết, hiện nay quy định chỉ nêu chung về các trường hợp thôi việc, nghỉ hưu, chưa phân biệt rõ giữa thôi việc chủ động và thôi việc do tổ chức sắp xếp. Vì vậy, cần có quy định rõ hơn để hỗ trợ họ ổn định cuộc sống và giảm rủi ro cho xã hội.

Nữ đại biểu đề nghị bổ sung: "Viên chức thôi việc do sắp xếp tổ chức, sáp nhập đơn vị hành chính được hưởng trợ cấp một lần tối thiểu bằng 12 tháng lương, đồng thời ưu tiên giới thiệu công việc trong hệ thống công lập hoặc khu vực chuyển tiếp".

Theo bà, đây là chính sách cần thiết để bảo đảm ổn định xã hội, giảm áp lực thất nghiệp, đặc biệt với viên chức trung niên đang phải lo cho gia đình, con cái học hành, đồng thời cũng thể hiện tinh thần không bỏ rơi viên chức, coi họ là đối tác đồng hành, không phải người bị bỏ lại phía sau.

Đại biểu Tô Thị Bích Châu (Thành phố Hồ Chí Minh) nhấn mạnh sự cần thiết phải sửa đổi Luật Viên chức để tháo gỡ bất cập trong tuyển dụng, hợp đồng và đánh giá, đồng thời tạo khung pháp lý linh hoạt, minh bạch và gắn trách nhiệm giải trình.

Đại biểu cho rằng luật cần quy định cơ chế bảo vệ người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, cùng với nguyên tắc minh bạch trong cung cấp dịch vụ công để bảo đảm quyền tiếp cận dịch vụ của người dân.

Về nghĩa vụ viên chức, đại biểu đề nghị bổ sung yêu cầu về an toàn thông tin, an ninh dữ liệu, nghĩa vụ học tập, bồi dưỡng định kỳ để thích ứng với chuyển đổi số và môi trường công vụ hiện đại.

Đại biểu cũng đề xuất xây dựng khung tiêu chí định lượng và định tính cụ thể cho từng nhóm chức danh nghề nghiệp, gắn với bản mô tả công việc rõ ràng, tránh tình trạng đánh giá cào bằng, “gọt chân cho vừa giày”.

Đồng thời, cần ứng dụng cơ sở dữ liệu quốc gia về viên chức, phục vụ công tác quản lý, giám sát, đánh giá một cách khách quan, thống nhất toàn quốc.

Hoàn thiện cơ chế tự chủ, quản lý theo vị trí việc làm

Góp ý vào dự thảo luật, đại biểu Hà Sỹ Đồng (Quảng Trị) nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục đổi mới quản lý đơn vị sự nghiệp công lập theo hướng lấy vị trí việc làm làm trung tâm để tuyển dụng, sử dụng và quản lý viên chức, đồng thời giao quyền tự chủ toàn diện cho đơn vị về tổ chức, nhân lực và tài chính.

Đại biểu kiến nghị bãi bỏ các quy định phân tán về quản lý viên chức trong các luật chuyên ngành để bảo đảm tính thống nhất trong hệ thống pháp luật. Theo đó, cần rà soát, biên tập lại khái niệm, phân loại đơn vị sự nghiệp công lập theo chức năng, qua đó có cơ chế chính sách phù hợp với từng loại hình.

Đại biểu đề nghị quy định lãnh đạo đơn vị sự nghiệp công lập là công chức; đồng thời thể chế hóa tinh thần Nghị quyết 71 của Trung ương về bỏ hội đồng trường trong tổ chức sự nghiệp công lập. Ngoài ra, cần bổ sung quy định rõ phương pháp xác định vị trí việc làm, nội dung đánh giá viên chức, chính sách thu hút nhân tài và ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý nhân sự.

Đại biểu khẳng định, đội ngũ viên chức dù làm việc trong nhiều ngành, nhiều lĩnh vực khác nhau nhưng cần được quản lý theo một chế độ thống nhất và tuyển dụng hợp đồng làm việc, đánh giá, sử dụng, bổ nhiệm, biệt phái, miễn nhiệm và từ chức, khen thưởng, kỷ luật.

Sự thống nhất này được bảo đảm thực hiện theo một luật là Luật Viên chức, các luật chuyên ngành và các văn bản pháp luật nếu quy định về viên chức và đơn vị sự nghiệp công lập thì phải phù hợp, không trái với các quy định của Luật Viên chức.

Vì vậy, đại biểu nhấn mạnh, Luật Viên chức (sửa đổi) lần này cần rà soát lại các luật chuyên ngành để thực hiện nguyên tắc thống nhất và xử lý theo nguyên tắc một luật sửa nhiều luật; khắc phục các mâu thuẫn về mặt pháp lý, tuân thủ đúng Hiến pháp và Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, Luật Tổ chức Chính phủ và Luật Tổ chức chính quyền địa phương.

Cuối phiên thảo luận, Bộ trưởng Nội vụ Đỗ Thanh Bình đã phát biểu giải trình, làm rõ một số nội dung đại biểu Quốc hội nêu liên quan dự án luật.

Giải trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Đỗ Thanh Bình cho biết, Chính phủ sẽ tiếp thu tối đa, chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo luật, bảo đảm chất lượng và tiến độ trình Quốc hội thông qua.

Về phạm vi điều chỉnh, Bộ trưởng nêu rõ, trong khi chưa ban hành luật về tổ chức và hoạt động của đơn vị sự nghiệp công lập, đề nghị tạm thời giữ quy định tại Điều 5 để làm cơ sở ban hành văn bản dưới luật và bảo đảm ổn định trong vận hành. Đồng thời, Chính phủ đang khẩn trương xây dựng Luật Đơn vị sự nghiệp công lập để trình Quốc hội trong thời gian tới.

Liên quan đổi mới quản lý, sử dụng viên chức theo vị trí việc làm, Bộ trưởng khẳng định sẽ rà soát các quy định về tuyển dụng, nguyên tắc, phương thức, thẩm quyền để bảo đảm thống nhất, đặc biệt trong các lĩnh vực có đặc thù như giáo dục.

Về cho phép viên chức ký hợp đồng làm việc ngoài đơn vị, Bộ trưởng cho biết, chủ trương được thống nhất cao nhằm tạo cơ chế liên thông giữa khu vực công và tư, tăng thu nhập chính đáng cho viên chức, nhưng sẽ quy định chặt chẽ để tránh xung đột lợi ích, trục lợi chính sách.

Đối với đánh giá viên chức, Bộ trưởng khẳng định cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ rà soát, chỉnh lý quy định về nguyên tắc, thẩm quyền đánh giá, bảo đảm thường xuyên, liên tục, đa chiều trên kết quả chất lượng dịch vụ sự nghiệp công và sự hài lòng của người dân, ứng dụng công nghệ số, xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về viên chức, bảo đảm công khai, minh bạch trong đánh giá, quản lý và phát triển đội ngũ viên chức.