Theo báo cáo của cơ quan chuyên môn, tình hình dịch tả lợn châu Phi trên phạm vi cả nước từ đầu năm đến nay diễn biến hết sức phức tạp. Đã có hơn 1.100 ổ dịch xuất hiện tại 31 tỉnh, thành phố, buộc phải tiêu hủy trên 157.000 con lợn mắc bệnh và chết.
Đáng chú ý, việc ghi nhận sự xuất hiện đồng thời của chủng genotype II và chủng tái tổ hợp genotype I/II phản ánh tính chất đa dạng di truyền phức tạp của virus. Điều này gây nhiều khó khăn cho công tác giám sát, truy xuất nguồn lây cũng như việc lựa chọn vaccine tiêm phòng hiệu quả.
Tránh nguy cơ lây lan diện rộng
Tại tỉnh Vĩnh Long, thống kê đến đầu tháng 9/2026 cho thấy tổng đàn lợn trên địa bàn đạt trên 840.000 con, trong đó chăn nuôi nông hộ nhỏ lẻ vẫn chiếm tỷ trọng lớn với gần 30.000 hộ. Thời tiết địa phương diễn biến thất thường, mưa dầm ngập úng kéo dài làm giảm sức đề kháng của vật nuôi và tạo điều kiện thuận lợi cho mầm bệnh phát tán.
Bên cạnh đó, thói quen chăn nuôi chưa tuân thủ nghiêm ngặt quy trình an toàn sinh học của một bộ phận người dân, cùng hoạt động vận chuyển, buôn bán động vật liên tỉnh tiềm ẩn nguy cơ bùng phát dịch trên diện rộng.
Thực tế mới đây đã ghi nhận ổ dịch phát sinh tại hộ gia đình ông Đ.V.S (xã Phú Quới, tỉnh Vĩnh Long). Đàn lợn thịt gồm 48 con (tổng trọng lượng khoảng 2.640kg) có triệu chứng lâm sàng điển hình và bị nhiễm bệnh. Dù hộ dân đã chủ động vệ sinh, tiêu độc khử trùng chuồng trại bằng dung dịch chuyên dụng và rải vôi bột, nhưng do đàn lợn chưa được tiêm vaccine phòng dịch tả lợn châu Phi nên không có khả năng chống chịu virus.
Ngay khi tiếp nhận thông tin, Trạm Chăn nuôi và Thú y khu vực I đã phối hợp chính quyền địa phương khẩn trương xác minh, lấy mẫu gửi Chi cục Chăn nuôi và Thú y vùng VII xét nghiệm. Lực lượng chức năng đã hướng dẫn hộ dân khoanh vùng, thực hiện nghiêm các biện pháp an toàn sinh học, đồng thời chuẩn bị phương án tiêu hủy toàn bộ đàn lợn nhiễm bệnh đúng quy định kỹ thuật ngay khi có kết quả xét nghiệm.
Siết chặt quản lý kiểm soát giết mổ và thị trường
Nhằm cắt đứt các nguồn lây nhiễm, Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long đã tổ chức hội nghị khẩn triển khai các giải pháp phòng, chống dịch tả lợn châu Phi với sự tham dự của đại diện lãnh đạo 37 xã, phường trên địa bàn.
Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, đồng chí Châu Văn Hòa, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long yêu cầu lãnh đạo các xã, phường và các cơ quan chuyên môn phải lập tức vào cuộc quyết liệt; đồng thời tăng cường lực lượng kiểm tra toàn bộ các cơ sở giết mổ tập trung, các chợ đầu mối và chợ dân sinh.
Trường hợp phát hiện vi phạm giết mổ hoặc tuồn lợn bệnh ra thị trường tiêu thụ, phải kiên quyết xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật nhằm bảo đảm an toàn thực phẩm và ngăn chặn mầm bệnh lây lan.
Chính quyền cấp xã, phường được giao nhiệm vụ rà soát, nắm chắc chính xác tổng đàn lợn và số hộ chăn nuôi trên địa bàn. Việc phát hiện sớm các ổ dịch ngay từ giờ đầu, ngày đầu có ý nghĩa quyết định để khoanh vùng và xử lý kịp thời.
Tỉnh cũng lưu ý việc tiêu hủy lợn bệnh, lợn chết phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật ngành thú y, bảo đảm an toàn sinh học và môi trường; tuyệt đối không để xảy ra tình trạng vứt xác lợn chết ra ao hồ, sông rạch gây ô nhiễm nguồn nước.
Ghi nhận thực tế tại các cơ sở giết mổ cho thấy sự chuyển biến tích cực. Đại diện một cơ sở giết mổ tại xã Long Hồ cho biết, do ảnh hưởng của dịch bệnh, công suất giết mổ trung bình hằng ngày đã giảm từ 60 con xuống còn khoảng 40 con. Để bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng, cơ sở đã siết chặt quy trình kiểm tra đầu vào và kiểm soát nguồn gốc lợn trước khi đưa vào giết mổ.
Xác định lực lượng chuyên trách tại cơ sở là “lá chắn” đầu tiên trong công tác phòng dịch, Chi cục Chăn nuôi và Thú y thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long đã triển khai chuỗi chương trình tập huấn nâng cao năng lực cho gần 1.800 cán bộ cấp xã, ấp và 41 chủ cơ sở giết mổ tập trung trên địa bàn tỉnh.
Tại các buổi tập huấn, đội ngũ cán bộ cơ sở được cập nhật hệ thống văn bản quy phạm pháp luật mới nhất; quy trình xây dựng kế hoạch phòng, chống dịch; kỹ năng giám sát, phát hiện, xử lý ổ dịch cũng như các điều kiện công bố dịch hoặc công bố hết dịch.
Các chuyên gia ngành thú y cũng hướng dẫn chuyên sâu về giải pháp chăn nuôi an toàn sinh học, quy định bảo đảm vệ sinh thú y và an toàn thực phẩm, đồng thời giải đáp trực tiếp các khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn địa phương.
Đồng chí Ngô Đức Thạnh, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Vĩnh Long nhấn mạnh: “Công tác phòng, chống dịch tả lợn châu Phi đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành thú y, chính quyền địa phương, người chăn nuôi và các cơ sở giết mổ. Việc chủ động phát hiện, xử lý nhanh và đúng quy trình khi phát sinh dịch bệnh có ý nghĩa then chốt trong việc giảm thiểu thiệt hại”.
Sự vào cuộc đồng bộ, nhịp nhàng giữa cơ quan chuyên môn, chính quyền địa phương cùng tinh thần chủ động phòng ngừa ngay từ cơ sở đang tạo nên sức mạnh tổng hợp. Đây chính là chìa khóa giúp tỉnh Vĩnh Long kiểm soát hiệu quả dịch tả lợn châu Phi, bảo vệ tài sản của người dân và thúc đẩy ngành chăn nuôi phát triển bền vững.
