Mở rộng đối tượng tham gia, bảo đảm an toàn quỹ bảo hiểm xã hội

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội hướng tới mở rộng diện tham gia bắt buộc, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp trong thực hiện chính sách, đồng thời đa dạng hóa danh mục đầu tư quỹ gắn với yêu cầu bảo toàn vốn, kiểm soát rủi ro và nâng cao hiệu quả sử dụng quỹ.

Thứ Tư, ngày 21/10/2026 - 14:25

Quốc hội làm việc tại hội trường. (Ảnh: QH)

Sáng 21/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội nghe Tờ trình của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội.

Đề xuất đưa người làm việc trên nền tảng số vào diện bảo hiểm xã hội bắt buộc

Trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, dự thảo Luật tập trung sửa đổi, bổ sung các quy định nhằm bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, đơn giản hóa thủ tục hành chính cho người dân, doanh nghiệp, tạo cơ sở pháp lý thuận lợi để các cơ quan, tổ chức triển khai chính sách bảo hiểm xã hội, đồng thời tạo động lực phát triển bảo hiểm hưu trí bổ sung.

Theo đó, dự thảo Luật sửa đổi quy định về tên gọi, trách nhiệm của các bộ, ngành và Ủy ban nhân dân trong tổ chức thực hiện, quản lý nhà nước về bảo hiểm xã hội, phù hợp với việc sắp xếp tổ chức bộ máy và yêu cầu phân công, phân cấp hiện nay.

Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải trình bày Tờ trình. (Ảnh: DUY LINH)

Để bảo đảm có lộ trình từng bước mở rộng độ bao phủ của chính sách bảo hiểm xã hội phù hợp, khả thi đối với nhóm đối tượng người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số, dự thảo luật sửa đổi quy định tại khoản 6 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 theo hướng: Căn cứ vào điều kiện phát triển kinh tế-xã hội của từng thời kỳ, Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số và các đối tượng khác có việc làm, thu nhập ổn định, thường xuyên, bảo đảm lộ trình thực hiện phù hợp.

Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải cho biết, Chính phủ sẽ chỉ đạo các cơ quan nghiên cứu, thể chế hóa cụ thể nội dung này sau khi Trung ương Đảng thông qua nghị quyết mới về chính sách tiền lương và bảo hiểm xã hội.

Cùng với mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, dự thảo Luật sửa đổi khoản 5 Điều 3 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 theo hướng cho phép người lao động trực tiếp tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung trên cơ sở tự nguyện mà không nhất thiết phải thông qua người sử dụng lao động, tương tự quy định tại Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014.

Dự thảo luật sửa đổi, bổ sung một số quy định về chế độ tạo cơ sở pháp lý thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và cơ quan trong triển khai thực hiện như: ủy quyền cho người khác thực hiện bảo hiểm xã hội; hình thức chi trả lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội thông qua tài khoản người thụ hưởng.

Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết: Nhằm mở rộng danh mục đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội phù hợp với chủ trương tại Nghị quyết số 28 và Kết luận 18 của Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng hai con số, Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung khoản 1 và khoản 4 Điều 122 theo hướng quy định về nguyên tắc việc bổ sung đầu tư tiền gửi tại các ngân hàng thương mại cổ phần có vốn nhà nước và doanh nghiệp nhà nước hơn 50% vốn điều lệ; ngân hàng thương mại cổ phần có vốn doanh nghiệp nhà nước hơn 50% vốn điều lệ. Giao Chính phủ quy định chi tiết tiêu chí, cơ chế đánh giá, lựa chọn, giám sát, kiểm soát rủi ro, lộ trình đa dạng hóa danh mục đầu tư, cơ cấu đầu tư và phương thức đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội.

Đối với cải cách thủ tục hành chính, dự thảo Luật đề xuất bãi bỏ các quy định cụ thể về hồ sơ, thủ tục tại Luật Bảo hiểm xã hội, giao Chính phủ quy định chi tiết nhằm tăng tính linh hoạt, chủ động trong tổ chức thực hiện, phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

Cần đánh giá kỹ tác động, quy định rõ đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc

Trình bày Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Ủy ban tán thành sự cần thiết và phạm vi sửa đổi, bổ sung của dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, bảo đảm thống nhất trong hệ thống pháp luật; không để phát sinh khoảng trống pháp lý, vướng mắc trong tổ chức thực hiện; quan tâm việc xây dựng quy định về thủ tục hành chính theo hướng giảm thời gian, thành phần hồ sơ, thủ tục và chi phí tuân thủ.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh trình bày Báo cáo thẩm tra. (Ảnh: DUY LINH)

Về đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, Ủy ban cơ bản tán thành chủ trương mở rộng diện tham gia, song cho rằng việc bổ sung nhóm người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số còn quá rộng, chưa bảo đảm tính khả thi. Do đó, cần đánh giá tác động kỹ lưỡng, quy định rõ đối tượng và thời điểm thực hiện; trường hợp chưa đủ cơ sở thì xem xét khi sửa đổi toàn diện Luật.

Về danh mục đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội, Ủy ban cơ bản thống nhất với phương án sửa đổi theo hướng giao Chính phủ quy định chi tiết tiêu chí, cơ chế đánh giá, lựa chọn và kiểm soát rủi ro. Đồng thời, đề nghị quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan liên quan, nhất là Hội đồng quản lý bảo hiểm xã hội và cơ quan bảo hiểm xã hội, trong quyết định danh mục, cơ cấu và phương thức đầu tư; bảo đảm các nguyên tắc an toàn, bảo toàn quỹ, hiệu quả, minh bạch và trách nhiệm giải trình.

VY ANH