Hai phương án đề xuất mở rộng
Theo ông Đinh Công Minh, Giám đốc Ban Quản lý dự án Thăng Long, trên cơ sở rà soát, xem xét hiện trạng toàn tuyến cao tốc bắc-nam phía đông, từ Lạng Sơn đến Cà Mau để phù hợp với nhu cầu vận tải, Quy hoạch mạng lưới đường bộ được duyệt, phù hợp với quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật về đường cao tốc, bảo đảm không chồng lấn với các dự án đang nghiên cứu và triển khai đầu tư, Ban đã đề xuất nghiên cứu hai phương án.
Phương án 1, mở rộng các đoạn tuyến có nhu cầu vận tải cao và bảo đảm tính liên tục, phát huy hiệu quả kết nối, cần thiết phải mở rộng ngay, gồm các đoạn tuyến từ Mai Sơn đến Bãi Vọt, Nha Trang đến Dầu Giây, tổng chiều dài khoảng 534km; các đoạn tuyến còn lại tiếp tục nghiên cứu, đầu tư mở rộng sau năm 2030.
Bước đầu, tổng mức đầu tư của phương án này khoảng 63.411 tỷ đồng; trong đó, phần mở rộng đối với 5 dự án thành phần đầu tư theo hình thức đầu tư công (Mai Sơn-Quốc lộ 45; Quốc lộ 45-Nghi Sơn; Nghi Sơn-Diễn Châu; Vĩnh Hảo-Phan Thiết; Phan Thiết-Dầu Giây) khoảng 38.158 tỷ đồng. Đối với 3 dự án thành phần đầu tư theo phương thức PPP khoảng 25.253 tỷ đồng (tổng mức đầu tư bao gồm lãi vay).
Phương án 2, nghiên cứu mở rộng toàn bộ các đoạn tuyến từ Mai Sơn đến Cam Lộ và từ Quảng Ngãi đến Dầu Giây, tổng chiều dài khoảng 1.144km nhằm kết nối từ Hà Nội đến Thành phố Hồ Chí Minh thông suốt, phù hợp tiêu chuẩn đường cao tốc, phát huy tối đa tính chất quan trọng của tuyến đường trong hành lang kinh tế bắc-nam.
Theo phương án trên, sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 154.246 tỷ đồng, gồm 128.994 tỷ đồng phần mở rộng đối với 15 dự án thành phần đầu tư theo hình thức đầu tư công; phần mở rộng đối với 3 dự án thành phần đầu tư theo phương thức PPP khoảng 25.253 tỷ đồng (tổng mức đầu tư bao gồm lãi vay). Các đoạn tuyến trong phạm vi nghiên cứu sẽ được mở rộng ngay lên quy mô 6 làn đường cao tốc hoàn chỉnh theo quy hoạch, vận tốc thiết kế 100-120km/giờ.
Trên toàn tuyến có 74 nút giao đã đầu tư hoàn chỉnh, xây dựng thêm 1 đơn nguyên cầu đã xây dựng giai đoạn 1 (gồm 436 cầu, tổng chiều dài gần 78km); Tận dụng 12 công trình hầm với tổng chiều dài hơn 12km; Hoàn thiện hệ thống thu phí, kiểm soát tải trọng xe, thu phí, chiếu sáng… Riêng các trạm dừng nghỉ đã đầu tư trong các dự án độc lập phù hợp với quy hoạch được duyệt.
Trên tuyến cao tốc bắc-nam phía đông, có 15 dự án thành phần được đầu tư công giai đoạn đầu tư phân kỳ (giai đoạn 1) gồm Mai Sơn-Quốc lộ 45; Quốc lộ 45-Nghi Sơn; Nghi Sơn-Diễn Châu; Bãi Vọt-Hàm Nghi; Hàm Nghi-Vũng Áng; Vũng Áng-Bùng; Bùng-Vạn Ninh; Vạn Ninh-Cam Lộ; Quảng Ngãi-Hoài Nhơn; Hoài Nhơn-Quy Nhơn; Quy Nhơn-Chí Thạnh; Chí Thạnh-Vân Phong; Vân Phong-Nha Trang; Vĩnh Hảo-Phan Thiết và Phan Thiết-Dầu Giây.
3 dự án thành phần trên tuyến được đầu tư theo phương thức PPP giai đoạn phân kỳ, gồm Diễn Châu-Bãi Vọt; Nha Trang-Cam Lâm và Cam Lâm-Vĩnh Hảo.
Trên cơ sở phân tích ưu, nhược điểm về hình thức đầu tư, Tổng công ty Tư vấn thiết kế giao thông vận tải (TEDI) đề xuất đầu tư công đối với 15 dự án thành phần đã triển khai theo hình thức đầu tư công. Nhóm các dự án thành phần đã đầu tư theo phương thức PPP được đề xuất tiếp tục triển khai mở rộng theo phương thức PPP có sự hỗ trợ của vốn ngân sách nhà nước, đáp ứng tính hiệu quả của các dự án với thời gian thu phí hoàn vốn của dự án dưới 24 năm, bảo đảm sự phù hợp quy định của pháp luật và tính khả thi, thuận lợi trong quá trình thực hiện.
Trường hợp không hỗ trợ vốn ngân sách nhà nước, thời gian hoàn vốn các dự án kéo dài và khó khả thi trong thực hiện. Trong đó, thời gian thu phí hoàn vốn ước tính từ 28-40 năm.
Năm 2027, phấn đấu khởi công dự án đầu tiên
Phát biểu ý kiến chỉ đạo, Bộ trưởng Trần Hồng Minh biểu dương Ban Quản lý dự án Thăng Long và đơn vị tư vấn đã tích cực, chủ động đẩy nhanh tiến độ dự án. Tuyến đường bộ cao tốc bắc-nam phía đông là tuyến đường có ý nghĩa chiến lược, là “trục xương sống” của quốc gia, có vai trò đặc biệt quan trọng đối với năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, đi qua khu vực đóng góp đến 80% GRPD cả nước.
Đây cũng là trục giao thương huyết mạch kết nối hai trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, đóng vai trò trung chuyển giữa các vùng kinh tế trọng điểm như vùng đồng bằng sông Hồng, miền trung và Đông Nam Bộ.
Trên cơ sở đó, Bộ trưởng chỉ đạo, việc đầu tư nâng cấp, mở rộng tuyến cao tốc bắc-nam phía đông phải thực hiện đồng bộ đối với các dự án đã đầu tư phân kỳ từ Mai Sơn đến Thành phố Hồ Chí Minh.
“Để có cơ sở trình Thủ tướng Chính phủ nghiên cứu, xem xét quyết định, đơn vị quản lý dự án và tư vấn cần tiếp tục hoàn thiện báo cáo nghiên cứu theo hướng tổng thể tình hình đầu tư/chuẩn bị đầu tư các dự án thành phần trên tuyến cao tốc bắc-nam phía đông từ Cao Bằng đến Cà Mau để có bức tranh toàn diện. Đồng thời, làm rõ sự cần thiết đầu tư, nhu cầu vận tải, thực trạng khai thác, dự báo tăng trưởng lưu lượng trong tương lai sau khi các tuyến cao tốc trục ngang (Đông - Tây) được hoàn thành, đưa vào khai thác và kết nối với tuyến cao tốc bắc-nam; đánh giá tác động đối với nền kinh tế khu vực và cả nước, làm rõ lý do làm cơ sở đề xuất phương án đầu tư”, Bộ trưởng lưu ý.
Cục trưởng Cục Đường bộ Việt Nam: "Liên thông mạng lưới thu phí cao tốc - bước tiến mới của giao thông thông minh"
Cơ bản đồng thuận đề xuất nghiên cứu đầu tư mở rộng 15 đoạn tuyến từ Mai Sơn đến Cam Lộ và từ Quảng Ngãi đến Dầu Giây theo hình thức đầu tư công, sau đó triển khai thu phí để hoàn trả phần vốn ngân sách nhà nước đầu tư thực hiện dự án (quy định tại Nghị định 130/2024/NĐ-CP ngày 10/10/2024), Bộ trưởng yêu cầu các đơn vị liên quan khẩn trương hoàn thiện hồ sơ trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ xem xét, báo cáo Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư, làm cơ sở hoàn thiện các thủ tục liên quan khởi công mở rộng ngay đầu năm 2027 với các dự án thành phần thuộc dự án đường bộ cao tốc bắc-nam phía đông giai đoạn 2017-2020 (hiện đã hết bảo hành công trình). Các dự án thành phần khác cần chuẩn bị kỹ bước chuẩn bị đầu tư để sau khi thời hạn bảo hành quy định của nhà thầu kết thúc có thể lựa chọn nhà thầu, khởi công mở rộng ngay.
Riêng 3 dự án thành phần đã đầu tư giai đoạn 2017-2020 theo phương thức đối tác công-tư, trước mắt ưu tiên cho nhà đầu tư nghiên cứu cân đối nguồn lực triển khai. Trường hợp các nhà đầu tư hiện hữu không đủ khả năng thực hiện sẽ tính đến việc đề xuất đầu tư công và tính toán điều chỉnh phương án tài chính, thời gian thu phí hoàn vốn.