Củng cố vị thế trên bản đồ hàng hải quốc tế

Các dự án hoàn tất thi công, đưa vào khai thác đã tạo động lực lớn thúc đẩy đầu tư và phát triển kinh tế-xã hội trong khu vực, đáp ứng nhu cầu lưu thông hàng hóa các vùng kinh tế trọng điểm của đất nước.

Nâng cao năng lực vận tải

Dự án nâng cấp tuyến luồng Cái Mép-Thị Vải từ phao số “0” vào khu bến cảng container Cái Mép được Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng) phê duyệt từ tháng 2/2022 với tổng mức đầu tư hơn 1.400 tỷ đồng, sử dụng nguồn vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025, là dự án nạo vét, nâng cấp tuyến luồng hàng hải có quy mô lớn nhất từ trước tới nay của Bộ Xây dựng.

Theo đó, luồng được nâng cấp để đạt độ sâu 15,5m (có luồng sâu nhất cả nước hiện nay). Sau khi hoàn thành nâng cấp, tuyến luồng cho phép tàu trọng tải từ 160 đến 200 nghìn DWT hoạt động an toàn, không phải phụ thuộc vào thủy triều, đáp ứng nhu cầu vận chuyển hàng hóa, nâng cao năng lực khai thác cảng Cái Mép-Thị Vải.

Giám đốc Ban Quản lý dự án Hàng hải và đường thủy (Bộ Xây dựng) Đỗ Quang Minh đánh giá, công trình đưa vào khai thác đã giúp mở rộng hai bên biên luồng, tăng độ sâu đồng thời tạo cơ hội cho khu vực Cái Mép-Thị Vải đón được nhiều tàu lớn thuận tiện hơn, góp phần tăng năng lực vận chuyển, thu hút thêm tàu lớn và gia tăng sản lượng hàng hóa ra vào cụm cảng Cái Mép-Thị Vải, tạo tiền đề để trở thành cảng cửa ngõ trung chuyển quốc tế.

Theo số liệu thống kê năm 2024, sản lượng hàng hóa thông qua cụm cảng Cái Mép-Thị Vải đạt 152 triệu tấn, tương đương khoảng 34% tổng lượng container cả nước.

Cảng Quy Nhơn vốn được coi là cửa ngõ ra biển của Tây Nguyên, Nam Lào và Đông Bắc Campuchia, từ lâu đóng vai trò quan trọng trong việc lưu thông hàng hóa khu vực. Tại khu vực này, luồng hàng hải thường bị sa bồi, hạn chế tàu lớn ra vào, ảnh hưởng đến năng lực khai thác.

Vì thế, dự án đầu tư xây dựng cải tạo, nâng cấp luồng hàng hải Quy Nhơn cho tàu trọng tải 50.000DWT được triển khai sẽ tạo điều kiện để địa phương khai thác tối đa tiềm năng, thu hút đầu tư vào khu kinh tế Nhơn Hội, phát triển các ngành dịch vụ cảng, logistics, công nghiệp phụ trợ.

Đây cũng là cơ hội để tỉnh Gia Lai đẩy mạnh xuất khẩu, phát triển du lịch biển, từng bước trở thành trung tâm kinh tế biển của miền trung. Sự phát triển của Cảng Quy Nhơn sẽ kéo theo sự phát triển của các ngành nghề liên quan, tạo thêm việc làm, nâng cao đời sống người dân.

Giám đốc Cảng vụ Hàng hải Quy Nhơn Vũ Thế Quang cho biết: “Dự án được khởi công ngày 20/3/2025, do liên danh các nhà thầu xây dựng trong nước thực hiện, với tổng mức đầu tư hơn 693 tỷ đồng, sử dụng nguồn vốn ngân sách đầu tư công trung hạn. Quy mô đầu tư gồm tuyến luồng dài 7,1 km từ phao số “0” vào đến vũng quay tàu bến số 1; rộng 140m; độ sâu 13m theo hải đồ. Vũng quay tàu hiện hữu được nâng cấp thành vũng quay tàu dùng chung đường kính 400m. Hệ thống phao tiêu báo hiệu được di chuyển, bố trí lại phù hợp với luồng mới. Tính đến ngày 30/10, khối lượng nạo vét của dự án đạt khoảng 3,9 triệu m³, bốc xúc hơn 10.000 m³ đá và hoàn thành đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng, bàn giao và đưa vào sử dụng vào tháng 11 vừa qua”.

Trước đây, hàng hóa từ Tây Nguyên, Nam Lào, Đông Bắc Campuchia thường phải trung chuyển qua các cảng lớn ở miền nam, làm tăng chi phí vận tải và thời gian giao hàng. Hiện nay, việc cải tạo luồng mới để nâng tải trọng vận chuyển, hàng hóa có thể xuất khẩu trực tiếp qua Cảng Quy Nhơn, từ đó rút ngắn hành trình, giảm chi phí logistics, nâng cao sức cạnh tranh cho nông sản, khoáng sản, hàng công nghiệp của khu vực. Đây là lợi thế chiến lược giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, mở rộng thị trường, đồng thời góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Mở không gian phát triển mới

Nhằm nâng cao năng lực khai thác, đồng thời thiết lập hai tuyến chạy tàu giúp các tàu ra, vào được thuận tiện, an toàn, Bộ trưởng Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng) đã phê duyệt điều chỉnh nội dung chủ trương đầu tư dự án tuyến luồng Cái Mép-Thị Vải từ phao số “0” vào khu bến cảng container Cái Mép (từ cảng Phước An đến cảng Vedan Phước Thái; từ khu vực phao “GR” vào tới khu vực Thiềng Liềng thuộc tuyến luồng Sài Gòn-Vũng Tàu).

Cụ thể, bổ sung đoạn luồng từ bến cảng Phước An đến bến cảng Vedan Phước Thái cho tàu trọng tải đến 30.000DWT đầy tải khai thác một chiều; bổ sung đoạn luồng từ khu vực phao “GR” vào tới khu vực Thiềng Liềng thuộc tuyến luồng Sài Gòn-Vũng Tàu cho tàu 50.000DWT đầy tải hoặc lớn hơn đến 70.000DWT giảm tải khai thác một chiều; thiết lập hai tuyến chạy tàu bên trái và bên phải tuyến nước sâu, rộng 170m, mỗi tuyến cho tàu trọng tải đến 50.000DWT hành trình một chiều.

Ông Đỗ Quang Minh cho biết: “Do luồng hàng hải Vũng Tàu-Thị Vải có mật độ tàu và các tàu trọng tải lớn thường xuyên ra vào lớn nhất cả nước, trong quá trình thi công, liên danh nhà thầu phải nhường luồng cho các tàu hàng đi qua khu vực thi công trong quá trình hành hải vào cảng bảo đảm an toàn; đồng thời, phải xây dựng biện pháp khắc phục thời tiết bất lợi, sóng cao, dông lốc cục bộ trong hành trình đi đổ thải nhằm bảo đảm tiến độ thi công. Bên cạnh đó, liên danh cũng chủ động huy động thêm thiết bị, phương tiện, bố trí thời gian thi công hợp lý, hóa giải khó khăn và hoàn thành thi công trong tháng 11 vừa qua”.

Đối với khu vực miền trung, việc nâng cấp luồng hàng hải cảng Quy Nhơn mang lại lợi ích lớn về giao thương, mở ra triển vọng trong tái cấu trúc không gian phát triển đô thị và kinh tế toàn vùng. Theo ông Đặng Văn Hòa, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Cảng Quy Nhơn: “Cảng Quy Nhơn tiếp nhận được tàu trọng tải 50.000DWT đầy tải hoặc lớn hơn không chỉ là bước tiến về kỹ thuật mà còn là sự khẳng định vị thế của cảng trong hệ thống cảng biển quốc gia, giúp cảng trở thành điểm trung chuyển quan trọng, giảm áp lực cho các cảng lớn ở miền nam, đồng thời đáp ứng nhu cầu xuất nhập khẩu ngày càng tăng của khu vực miền trung-Tây Nguyên”.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai Phạm Anh Tuấn cho biết: “Luồng hàng hải Quy Nhơn còn có tác động lan tỏa đến toàn khu vực miền trung-Tây Nguyên. Việc giảm tải cho các cảng biển khác giúp hệ thống cảng biển miền trung hoạt động hiệu quả hơn, đồng thời mở ra cơ hội hợp tác quốc tế, kết nối hành lang kinh tế đông-tây. Đây là tuyến giao thương quan trọng, nối liền giữa Việt Nam-Lào-Campuchia và xa hơn là Thái Lan, Myanmar. Luồng hàng hải Quy Nhơn mới sẽ trở thành điểm kết nối chiến lược, góp phần thúc đẩy hợp tác khu vực, mở rộng thị trường xuất nhập khẩu, nâng cao vị thế của Việt Nam trong khu vực Đông Nam Á. Qua đó đặt nền móng cho sự phát triển bền vững, nâng cao sức cạnh tranh vùng và góp phần khẳng định vị thế trong tiến trình hội nhập toàn cầu”.

Việc hoàn thành hai dự án nạo vét, nâng cấp luồng hàng hải trọng điểm quốc gia đánh dấu bước ngoặt quan trọng, thể hiện quyết tâm hiện đại hóa hạ tầng hàng hải và định hướng phát triển kinh tế biển bền vững. Các công trình này không chỉ nâng cao năng lực khai thác cảng biển, mà còn trở thành biểu tượng cho tầm nhìn chiến lược, mở ra những cơ hội mới cho khu vực và cả nước trên hành trình hội nhập sâu rộng với kinh tế quốc tế.

Không chỉ dừng lại ở lĩnh vực kinh tế, các công trình còn mang ý nghĩa tăng cường vị thế quốc gia trên bản đồ hàng hải quốc tế. Cảng biển hiện đại sẽ giúp Việt Nam chủ động hơn trong việc tham gia các hiệp định thương mại, mở rộng hợp tác khu vực, đồng thời củng cố năng lực bảo đảm an ninh, quốc phòng trên biển.