Tham dự chương trình có Chủ tịch Hiệp hội ngành hàng Lúa gạo Việt Nam Bùi Bá Bổng; đại diện các đơn vị thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường; lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh Tây Ninh, An Giang, Cà Mau, Vĩnh Long, Đồng Tháp cùng đông đảo nông dân trong vùng.
Tại cánh đồng của Hợp tác xã Nông nghiệp Gò Gòn (xã Vĩnh Thạnh), các đại biểu và bà con nông dân đã trực tiếp tham quan, theo dõi trình diễn nhiều công nghệ và quy trình canh tác tiên tiến trong sản xuất lúa theo định hướng của Đề án 1 triệu ha.
Nổi bật là việc ứng dụng cơ giới hóa trong thu hoạch bằng máy gặt đập liên hợp nhằm nâng cao hiệu quả lao động, đồng thời giảm thất thoát sau thu hoạch. Bên cạnh đó, mô hình cơ giới hóa thu gom rơm rạ cũng được giới thiệu, góp phần tận dụng nguồn phụ phẩm nông nghiệp làm nguyên liệu cho các hoạt động trong mô hình kinh tế tuần hoàn.
Theo ông Nguyễn Văn Hùng, chuyên gia khoa học cao cấp của IRRI, việc đưa các tiến bộ kỹ thuật vào quy trình canh tác thuộc Đề án 1 triệu ha không chỉ giúp nâng cao năng suất mà còn tối ưu chi phí sản xuất và giảm đáng kể phát thải khí nhà kính.
Cụ thể, cơ giới hóa sạ hàng kết hợp vùi phân có thể giúp giảm hơn 50% lượng giống sử dụng và giảm trên 30% lượng phân đạm so với phương thức canh tác truyền thống.
Bên cạnh đó, phương pháp quản lý nước theo nguyên lý tưới “ướt-khô xen kẽ” giúp tiết kiệm đáng kể lượng nước tưới, đồng thời hạn chế phát thải khí mê-tan từ ruộng lúa.
Việc quản lý dinh dưỡng và bảo vệ thực vật theo nguyên tắc “4 đúng” kết hợp với các thực hành canh tác bền vững cũng giúp tối ưu hiệu quả sử dụng phân bón, giảm lượng thuốc bảo vệ thực vật và hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường.
Đặc biệt, việc không đốt rơm rạ sau thu hoạch, tăng cường thu gom hoặc xới vùi rơm rạ tại chỗ đã góp phần cải thiện sức khỏe đất, nâng cao hiệu quả quản lý dinh dưỡng và thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn trong sản xuất lúa. Song song với đó, mô hình còn áp dụng thử nghiệm hệ thống đo đạc, báo cáo và thẩm định phát thải (MRV), tạo cơ sở khoa học cho việc đánh giá hiệu quả giảm phát thải trong sản xuất lúa gạo.
Tại phiên trao đổi kinh nghiệm, đại diện các địa phương tham gia Đề án 1 triệu ha như Tây Ninh, An Giang, Cà Mau, Cần Thơ và Đồng Tháp cho biết, việc áp dụng các quy trình canh tác mới không chỉ giúp giảm chi phí đầu vào và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên mà còn tạo điều kiện thuận lợi để tổ chức sản xuất theo hướng đồng bộ, chuyên nghiệp, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường trong và ngoài nước.
Ông Trương Hữu Trí, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Gò Gòn cho biết, từ hiệu quả của mô hình, nhiều nông dân và hợp tác xã trong khu vực mong muốn tham gia trong thời gian tới. Việc nhân rộng các mô hình canh tác tiên tiến sẽ giúp nông dân nâng cao hiệu quả sản xuất, đồng thời hướng đến phát triển nông nghiệp bền vững.
Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tây Ninh cho biết, tham gia Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030, Tây Ninh đăng ký thực hiện 114.000ha, với sự tham gia của hơn 47.000 hộ nông dân tại 25 xã, phường. Đến nay, địa phương đã xây dựng được 13 mô hình với tổng diện tích 268ha.
Riêng vụ Đông Xuân 2025-2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh phối hợp IRRI triển khai mô hình tại Hợp tác xã Nông nghiệp Gò Gòn với diện tích 53ha, có 11 hộ nông dân tham gia áp dụng quy trình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Kết quả bước đầu cho thấy mô hình mang lại hiệu quả tích cực cả về năng suất, chi phí sản xuất lẫn môi trường.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Tây Ninh Nguyễn Minh Lâm cho rằng, mô hình tại Hợp tác xã Nông nghiệp Gò Gòn là minh chứng rõ nét cho tính khả thi và hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ trong sản xuất lúa. Đây là cơ sở quan trọng để các địa phương nghiên cứu, khuyến cáo và nhân rộng mô hình, góp phần thực hiện thành công Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp trong thời gian tới.
Ông Lê Thanh Tùng, Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội ngành hàng lúa gạo Việt Nam nhấn mạnh: Các mô hình thí điểm không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn là nền tảng để xây dựng và phát triển nhãn hiệu “Gạo Việt xanh-Phát thải thấp”.
Việc tuân thủ nghiêm ngặt quy trình canh tác trong các mô hình sẽ góp phần nâng cao giá trị và thương hiệu gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế, gắn với các tiêu chí chất lượng, trách nhiệm môi trường và phát triển bền vững.
