Đồng chí Trần Đức Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường, tham dự và phát biểu chỉ đạo tại hội nghị. Sự kiện có sự tham dự của lãnh đạo các bộ, ngành trung ương, địa phương vùng Đồng bằng sông Cửu Long, cùng đại diện doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ chức quốc tế và các đối tác phát triển.
Theo báo cáo tại hội nghị, sau hơn 2 năm triển khai, Đề án đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Diện tích canh tác vùng chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp đạt 354.839ha/180.000ha, đạt 197% kế hoạch đề ra.
Quá trình triển khai Đề án đã góp phần từng bước thay đổi tư duy sản xuất của nông dân theo hướng giảm phát thải, tăng giá trị và bảo vệ môi trường. Nhiều quy trình canh tác bền vững được áp dụng ngày càng rộng rãi như: quản lý nước tưới tiên tiến, sử dụng phân bón hợp lý và xử lý rơm rạ sau thu hoạch.
Tại các mô hình thí điểm áp dụng quy trình kỹ thuật sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp do Bộ hướng dẫn, nhiều kết quả ấn tượng đã được ghi nhận.
Cụ thể, lượng giống gieo sạ giảm khoảng 45%; lượng phân bón giảm khoảng 30%; số lần phun thuốc bảo vệ thực vật giảm từ 2-3 lần mỗi vụ. Đồng thời, lượng nước tưới giảm khoảng 20% nhờ áp dụng phương pháp rút nước 2-3 lần trong vụ sản xuất.
Không chỉ tiết kiệm chi phí đầu vào, các mô hình còn giúp nâng cao hiệu quả sản xuất. Năng suất lúa tăng trung bình khoảng 12%, chi phí sản xuất giảm khoảng 40%.
Nhờ đó, lợi nhuận của nông dân tăng thêm khoảng 6 triệu đồng/ha/vụ. Đáng chú ý, việc áp dụng quy trình canh tác bền vững còn góp phần giảm phát thải từ 3-4 tấn CO₂/ha/vụ, đóng góp tích cực vào mục tiêu phát triển nông nghiệp xanh và giảm phát thải khí nhà kính.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp và hợp tác xã ngày càng quan tâm hơn đến việc liên kết sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng chuỗi giá trị lúa gạo bền vững. Nhiều mô hình liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp đã được hình thành, góp phần nâng cao giá trị hạt gạo và hướng tới xây dựng thương hiệu gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Ngoài ra, các tổ chức quốc tế và đối tác phát triển cũng tích cực đồng hành cùng Việt Nam trong quá trình triển khai Đề án. Thông qua nhiều chương trình hợp tác, các đối tác đã hỗ trợ về kỹ thuật, tín dụng, đào tạo và phát triển thị trường, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi sản xuất lúa theo hướng bền vững.
Phát biểu tại hội nghị, đồng chí Trần Đức Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường, đánh giá cao những kết quả đạt được sau hơn 2 năm triển khai Đề án.
Theo Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường, các kết quả bước đầu đã khẳng định tính đúng đắn và cần thiết của chủ trương phát triển vùng chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long.
Một trong những chuyển biến rõ nét nhất là sự thay đổi nhận thức của chính quyền địa phương và người dân về phát triển bền vững ngành hàng lúa gạo. Nhiều nông dân đã chủ động thay đổi tập quán canh tác truyền thống, từng bước tiếp cận và áp dụng các quy trình sản xuất tiên tiến.
Các mô hình canh tác như “1 phải 5 giảm”, “3 giảm 3 tăng” hay sản xuất lúa thông minh thích ứng với biến đổi khí hậu được triển khai ngày càng rộng rãi. Đồng thời, nông dân chú trọng hơn đến các biện pháp quản lý nước tưới theo phương pháp ngập khô xen kẽ, sử dụng phân bón hợp lý và giảm phát thải khí nhà kính.
Theo Bộ trưởng Trần Đức Thắng, Đề án không chỉ đơn thuần là một chương trình phát triển sản xuất, mà còn là bước đi quan trọng trong quá trình tái cơ cấu ngành hàng lúa gạo vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Mục tiêu lâu dài là xây dựng nền nông nghiệp xanh, bền vững, nâng cao giá trị sản phẩm và cải thiện thu nhập cho người nông dân.
Thực tế cho thấy, khi áp dụng quy trình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp, thu nhập của nông dân có thể tăng đáng kể. Đây được xem là yếu tố quan trọng để thúc đẩy nông dân tham gia và nhân rộng mô hình trong thời gian tới.
Để Đề án tiếp tục phát huy hiệu quả trong giai đoạn tới, Bộ trưởng Trần Đức Thắng đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận một số nội dung trọng tâm nhằm tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy mở rộng mô hình sản xuất.
Trong đó, Ngân hàng Nhà nước cần tiếp tục chỉ đạo các tổ chức tín dụng bố trí nguồn vốn ưu đãi, tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân tiếp cận nguồn vốn phục vụ sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp.
Bộ trưởng cũng đề nghị Hội Nông dân Việt Nam và Liên minh Hợp tác xã Việt Nam tiếp tục đồng hành với các địa phương trong công tác tuyên truyền, hướng dẫn nông dân tham gia Đề án; đồng thời hỗ trợ phát triển các hợp tác xã kiểu mới và thúc đẩy liên kết sản xuất.
Đối với các địa phương, cần chủ động xây dựng kế hoạch mở rộng diện tích áp dụng quy trình canh tác bền vững, phù hợp từng vùng sinh thái và điều kiện sản xuất. Các địa phương cũng cần bố trí nguồn kinh phí để triển khai các hoạt động của năm 2026 và những năm tiếp theo, bảo đảm nhân rộng các mô hình đã đăng ký.
Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh phát triển các mô hình liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân theo chuỗi giá trị. Việc tăng cường liên kết không chỉ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm mà còn tạo đầu ra ổn định cho nông dân.
Các hiệp hội ngành hàng, hợp tác xã và doanh nghiệp được khuyến khích chủ động tham gia liên kết sản xuất-kinh doanh, vận động các thành viên cùng tham gia Đề án. Qua đó hình thành chuỗi giá trị gạo chất lượng cao, phát thải thấp, góp phần nâng cao vị thế gạo Việt Nam trên thị trường trong nước và quốc tế.
Đồng thời, công tác tuyên truyền cần tiếp tục được đẩy mạnh nhằm nâng cao nhận thức của người dân về sản xuất lúa bền vững, đặc biệt là việc xử lý rơm rạ sau thu hoạch, qua đó góp phần bảo vệ môi trường và nâng cao giá trị kinh tế cho người nông dân.
