Cống hiến thầm lặng cho y học

Trại chăn nuôi Suối Dầu (Khánh Hòa), thuộc Viện Vaccine và Sinh phẩm y tế (IVAC - Bộ Y tế) là nơi nuôi ngựa duy nhất tại Việt Nam phục vụ sản xuất huyết thanh.

Nhân viên y tế chuẩn bị dụng cụ trích huyết thanh. (Ảnh: CỘNG TÁC VIÊN)
Nhân viên y tế chuẩn bị dụng cụ trích huyết thanh. (Ảnh: CỘNG TÁC VIÊN)

Tại đây, những chú tuấn mã được chăm sóc đặc biệt, ngày ngày lặng thầm dâng hiến những giọt máu quý giá, làm nên chế phẩm y tế, góp phần giành lại sự sống cho con người trên “lằn ranh” sinh tử.

Suối Dầu sáng xuân tiết trời dịu mát. Không gian khoáng đạt và yên tĩnh. Tôi và Thạc sĩ Nguyễn Văn Minh, Trưởng Trại chăn nuôi Suối Dầu thả bước giữa cánh đồng cỏ mênh mông, xanh mướt. Anh Minh chia sẻ: “Ở đây, có 25 ha đất chuyên trồng cỏ nuôi ngựa. Cỏ được chăm sóc, chế biến theo quy trình nghiêm ngặt để bảo đảm an toàn thực phẩm. Với trang trại rộng 111,9ha, hiện chúng tôi đang nuôi gần 400 con ngựa để sản xuất huyết thanh; cung cấp cho toàn quốc ba nhóm huyết thanh chính: SAT (phòng uốn ván), SAR (phòng bệnh dại) và các loại huyết thanh kháng nọc độc rắn như hổ mang, cạp nia, lục đuôi đỏ, chàm quạp, đáp ứng nhu cầu điều trị cấp cứu cho hàng nghìn bệnh nhân trên cả nước. Hiện tại, đây đang là trung tâm cung cấp huyết thanh ngựa lớn nhất khu vực Đông Nam Á”.

Tháng 9/1895, sau khi thành lập Phòng thí nghiệm Yersin, tiền thân của Viện Pasteur Nha Trang ngày nay, bác sĩ A.Yersin đã tính tới việc lập trại nuôi ngựa để dùng trong sản xuất huyết thanh chống dịch hạch. Năm 1914, Ông quyết định chọn vùng Suối Dầu, nơi có đất đai bằng phẳng, phì nhiêu, khí hậu ôn hòa để làm trang trại trồng trọt, chăn nuôi hoàn chỉnh. Ý tưởng của bác sĩ A.Yersin từ 130 năm trước, đến nay vẫn còn nguyên giá trị.

Đưa chúng tôi đi thăm khu vực chuồng trại nuôi ngựa, anh Nguyễn Long Hồ, người có thời gian chăm sóc đàn ngựa đã hơn 30 năm cho biết, tuyển chọn ngựa nuôi cho trại là quy trình rất công phu, với tiêu chuẩn ngặt nghèo. Ngựa phải trong độ tuổi từ 4 đến 6 năm; trọng lượng từ 230kg trở lên và được khám sàng lọc sức khỏe, không bị dị tật bẩm sinh, không mắc bệnh, không có ký sinh trùng đường ruột và quan trọng nhất là phải đạt các chỉ tiêu về hằng số huyết học, sinh lý và sinh hóa. Ngựa rất nhạy cảm với môi trường, cho nên, trong quá trình nuôi, thức ăn cho ngựa phải hợp vệ sinh, cỏ phải được trồng riêng trong khuôn viên trại, hệ thống nước cung cấp cho ngựa phải được kiểm soát đạt tiêu chuẩn, chuồng trại luôn thoáng mát, sạch sẽ.

Theo hồ sơ, ngựa ở Trại chăn nuôi Suối Dầu được chăm sóc theo quy trình nghiêm ngặt của hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001-2008. Ngựa được bác sĩ thú y theo dõi và kiểm tra sức khỏe thường xuyên, con nào có dấu hiệu bất thường như ủ rũ, sốt, bỏ ăn,... sẽ được cách ly để bác sĩ khám, điều trị và có phương pháp chăm sóc đặc biệt. Khi ngựa được nuôi khỏe, nhân viên y tế thực hiện nhiệm vụ tiêm kháng nguyên/vaccine vào ngựa để máu ngựa có một lượng kháng thể đủ để tinh chế huyết thanh.

Sau đó, cũng theo một quy trình nghiêm ngặt khác, máu ngựa có kháng thể được lấy ra để tinh chế huyết thanh kháng bệnh. Chẳng hạn, muốn huyết thanh làm vaccine trị rắn cắn thì tiêm vào ngựa nọc độc rắn đã làm yếu đi, cơ thể ngựa sẽ tạo kháng thể. Nói nghe đơn giản, nhưng thực tế khi tiêm kháng nguyên, ngựa đã phải chống chọi rất vất vả.

“Giai đoạn này, nhìn ngựa thương lắm, nhiều con sốt, bỏ ăn, cho nên chúng tôi chăm sóc ở một chế độ đặc biệt, cả về dinh dưỡng lẫn y tế”, anh Nguyễn Long Hồ xúc động nói.

1-cong-hien-tham-lang-2-2302.jpg
Một góc chuồng trại nuôi ngựa. (Ảnh: CỘNG TÁC VIÊN)

Những cá thể ngựa sau khi nuôi phát triển đạt chuẩn sẽ được đưa ra khu nuôi cách ly 6 tháng. Bác sĩ thú y lập hồ sơ theo dõi sức khỏe, tâm lý; chỉ định chế độ dinh dưỡng và đóng mã số cập nhật vào hồ sơ để quản lý và khai thác huyết thanh. Huyết thanh được IVAC tinh chế theo quy trình công nghệ cao, tạo thành những chế phẩm y tế đạt tiêu chuẩn dùng trên người. Trước khi đưa vào quy trình lấy huyết thanh, ngựa được chăm sóc đặc biệt.

Anh Nguyễn Văn Minh cho biết thêm, ở trại có đội ngũ bác sĩ thú y và cán bộ kỹ thuật trực tiếp theo dõi sức khỏe từng cá thể. Mỗi lần gây miễn dịch, mỗi lần lấy máu là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa chuyên môn, kinh nghiệm và tinh thần trách nhiệm, với mục tiêu cao nhất là thu được những giọt máu chất lượng cao, đồng thời bảo đảm phúc lợi và an toàn cho đàn ngựa.

Theo anh Nguyễn Văn Minh, định kỳ, khi lượng kháng thể trong máu đạt đỉnh, mỗi cá thể ngựa khỏe mạnh có thể hiến từ 5 đến 8 lít máu/lần. Trung bình mỗi cá thể ngựa cung cấp khoảng 60 lít huyết thanh/năm. Chính những những giọt máu quý giá này đã góp phần giành lại sự sống cho con người ở những “lằn ranh” sinh tử. Theo số liệu từ IVAC, nguồn huyết thanh từ ngựa Suối Dầu đã cung ứng cho khắp các bệnh viện từ tuyến trung ương đến địa phương. Nhiều ca bệnh uốn ván ác tính hay vết cắn từ loài rắn độc nhất thế giới đều được hóa giải nhờ những giọt máu quý giá này.

Theo số liệu từ IVAC, nguồn huyết thanh từ ngựa Suối Dầu đã cung ứng cho khắp các bệnh viện từ tuyến trung ương đến địa phương. Nhiều ca bệnh uốn ván ác tính hay vết cắn từ loài rắn độc nhất thế giới đều được hóa giải nhờ những giọt máu quý giá này.

Gắn bó với đàn ngựa suốt hơn 30 năm qua, anh Nguyễn Long Hồ chia sẻ: “Chúng tôi có thể cảm nhận được cá tính, thậm chí tâm trạng vui, buồn, tính nết từng con ngựa. Khi ngựa ốm đau, tôi và đồng nghiệp túc trực theo dõi nhiệt độ, sức khỏe giúp ngựa sớm phục hồi sức khỏe. Ít người biết, ngựa là loài vật rất giàu tình cảm, có khả năng cảm nhận và biết biểu hiện cảm xúc với con người. Để có được một đàn ngựa khỏe là công sức miệt mài và tình thương của một tập thể gắn bó”.

Mỗi năm, Trại chăn nuôi Suối Dầu cung cấp 8.000-11.000 lít huyết thanh kháng uốn ván; 4.500 lít huyết thanh kháng dại; 1.000 lít huyết thanh kháng nọc rắn hổ mang; 300 lít huyết thanh kháng nọc rắn lục; 200 lít huyết thanh kháng nọc rắn chàm quạp và 200 lít huyết thanh kháng nọc rắn cạp nia. Từ nguồn huyết thanh thô này, mỗi năm, IVAC bào chế hàng triệu sản phẩm huyết thanh thành phẩm, kịp thời đến với bệnh nhân trên khắp cả nước, gồm: 2 triệu ống huyết thanh kháng uốn ván, 350.000 lọ huyết thanh kháng dại, 15.000 lọ huyết thanh kháng nọc rắn hổ mang và 50.000 lọ huyết thanh kháng nọc rắn lục,...

Thạc sĩ Nguyễn Văn Minh xúc động nói: “Thông thường, ngựa có thể sống đến 30 năm. Nhưng những chú ngựa cho huyết thanh dù được chăm sóc đặc biệt cũng chỉ có quãng đời ngắn ngủi, từ 5 đến 6 năm, do phải liên tục chống chọi với độc tố tiêm vào cơ thể. Suốt cuộc đời phục vụ, một chú ngựa có thể hiến hàng trăm lít máu. Đó là sự cống hiến thầm lặng, đáng trân quý. Anh em ở đây đều nhận thức được điều đó, cho nên dành cho đàn ngựa của mình tình cảm yêu thương cũng như tinh thần trách nhiệm rất cao. Bởi vì, nhờ những giọt máu quý giá của ngựa, nhiều bệnh nhân được cứu sống”.

Chúng tôi đến viếng mộ bác sĩ A.Yersin, gần Trại chăn nuôi Suối Dầu. Ngôi mộ giản dị nằm trên một ngọn đồi nhỏ, chỉ ghi duy nhất dòng chữ: “Alexandre Yersin - 1863-1943”. Còn nhớ, trong di chúc, ông viết: “Khi tôi chết, tôi ước muốn được chôn cất ở Suối Dầu. Hãy giữ tôi lại với Nha Trang, đừng cho ai lấy tôi đi”. Cảm kích trước di nguyện thiêng liêng đó, trong cuốn Xứ Trầm Hương, nhà thơ Quách Tấn viết: “Tuy là người ngoại quốc, nhưng Yersin sống ở Nha Trang gần 50 năm và lấy Khánh Hòa làm nơi “sống gởi nạc, thác gởi xương”. Tình thâm, đức hậu của ông khiến người Khánh Hòa luôn luôn nhớ đến công ơn".

Có thể bạn quan tâm

Bác sĩ bệnh viện đa khoa Xanh Pôn khám cho học sinh tại trường Trung học cơ sở Ba Đình ngày 22/8/2026. (Ảnh: Minh Quyết/TTXVN)

Bộ Y tế hướng dẫn kiểm tra sức khỏe đầu năm học

Việc kiểm tra sức khỏe đầu năm học đối với trẻ em mầm non và học sinh phổ thông được thực hiện mỗi năm một lần vào đầu năm học, nhằm đánh giá tình trạng sức khỏe ban đầu, phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe, bệnh, tật phổ biến ở lứa tuổi học đường.

Lực lượng quản lý thị trường kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh sản phẩm sữa. (Ảnh: Bộ Công thương)

Giảm thủ tục tiền kiểm, tăng hậu kiểm trong quản lý an toàn thực phẩm

Bộ Y tế hiện đang là đầu mối, phối hợp các bộ, ngành và cơ quan liên quan xây dựng Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi). Đặc biệt, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết thông qua chính sách Luật này, trong đó nội dung chính sách được xây dựng theo hướng quản lý an toàn thực phẩm giảm bớt thủ tục tiền kiểm, tăng hậu kiểm.

Với việc hướng tới bảo hiểm y tế toàn dân, người dân được khám bệnh, sàng lọc định kỳ, quản lý sức khỏe liên tục (Ảnh: Thu Trang)

Khơi thông các nguồn lực tài chính hướng tới bảo hiểm y tế toàn dân

Tăng đầu tư y tế là yêu cầu cấp thiết để tạo nền tảng bền vững hiện thực hóa các mục tiêu Nghị quyết số 72-NQ/TW về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân đưa ra. Đầu tư cho y tế hôm nay là đầu tư cho sức khỏe người dân, năng suất và tăng trưởng bền vững của Việt Nam.

Các bác sĩ ghi nhận bệnh nhi có tình trạng sốc nhiễm khuẩn và tổn thương đa cơ quan bao gồm viêm phổi, suy thận cấp, và tổn thương gan. (Ảnh: BVCC)

Cảnh báo sốt mò có thể gây sốc, suy đa tạng

Khởi đầu với sốt, đau họng, bé gái 14 tuổi ở Điện Biên nhanh chóng diễn biến nặng, rơi vào sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng, phải thở máy và lọc máu. Các bác sĩ sau đó phát hiện tổn thương da nghi do mò đốt và xác định bệnh nhi mắc sốt mò.

Các bác sĩ khám bệnh, tư vấn chăm sóc sức khỏe cho người dân. (Ảnh: HOÀNG KHÁNH)

Chung tay chăm sóc sức khỏe cho người dân đặc khu Côn Đảo

Bộ Tư lệnh TP Hồ Chí Minh và Đảng ủy, UBND Đặc khu Côn Đảo, Báo Quân đội nhân dân với sự đồng hành của Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu tổ chức chương trình “Hành trình tri ân - Vì một Việt Nam khỏe mạnh” với chuỗi hoạt động tri ân người có công, chăm sóc sức khỏe và an sinh xã hội cho người dân Đặc khu Côn Đảo.

 (Ảnh minh họa: CHI MAI)

Bộ Y tế yêu cầu Shopee gỡ bỏ thông tin 11 sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe

Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) vừa yêu cầu sàn thương mại điện tử Shopee ngừng kinh doanh, gỡ bỏ thông tin đối với 11 sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe có số Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm không đúng với hồ sơ đã được cơ quan này cấp. Đồng thời, đề nghị kiểm tra Siêu thị Ba Lan và Công ty vận chuyển TRON.

Các chuyên gia chia sẻ việc tiêm vaccine cúm sẽ là một biện pháp quan trọng giúp bảo vệ nhóm đối tượng nguy cơ cao. (Ảnh: BTC cung cấp)

Cúm có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim ở người cao tuổi

Cúm không chỉ gây bệnh đường hô hấp mà còn có thể làm tăng nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim, suy tim và các biến cố sức khỏe nghiêm trọng ở người cao tuổi. Trong khi đó, tỷ lệ tiêm vaccine cúm ở nhóm này tại Việt Nam được ước tính chỉ khoảng 5%, đặt ra yêu cầu tăng cường các giải pháp bảo vệ nhóm nguy cơ cao.

Các chuyên gia trình bày nghiên cứu mới về các biện pháp phòng bệnh chủ động. (Ảnh: MINH HOÀNG)

Tiếp cận tiêm chủng toàn diện theo vòng đời - giải pháp bảo vệ sức khỏe cá nhân và cộng đồng

Tại phiên họp chuyên đề Dự phòng trong khuôn khổ Hội nghị Khoa học thường niên năm 2026 được Tổng hội Y học Việt Nam tổ chức ngày 28/8, các chuyên gia dịch tễ nhấn mạnh phòng bệnh cần đi trước một bước, trong đó tiêm chủng theo vòng đời là công cụ quan trọng để bảo vệ sức khỏe cá nhân và cộng đồng.

Trung tâm Y tế Nậm Pồ tập huấn kỹ năng xử trí vết thương cho nhân viên y tế trường học trên địa bàn. (Ảnh: LÊ LAN)

Điện Biên: Nâng cao kỹ năng cấp cứu ban đầu cho nhân viên y tế trường học

Để chuẩn bị các điều kiện y tế phục vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu cho học sinh đầu năm học mới, ngày 28/8, các trung tâm Y tế: Tuần Giáo, Nậm Pồ, Tủa Chùa, Điện Biên Đông (tỉnh Điện Biên) tổ chức tập huấn kỹ năng cấp cứu ban đầu cho đội ngũ nhân viên y tế trường học và viên chức phụ trách chương trình y tế học đường. 

Toàn cảnh hội thảo. (Ảnh: BTC)

Từng bước đưa điều trị hiếm muộn vào bảo hiểm y tế

WHO lần đầu ban hành hướng dẫn về phòng ngừa, chẩn đoán và điều trị hiếm muộn, khuyến cáo các quốc gia xem hiếm muộn là một vấn đề y tế công cộng. Trước sự gia tăng tỷ lệ vô sinh hiếm muộn, chi phí điều trị cao, các chuyên gia đặt ra yêu cầu sớm có chính sách hỗ trợ, từng bước mở rộng phạm vi chi trả của bảo hiểm y tế.

Tặng quà tri ân các gia đình hiến mô, tạng. (Ảnh: ANH DƯƠNG)

Thêm một cách để lan tỏa giá trị nhân văn của hiến mô, tạng

Thông điệp “Còn mãi yêu thương” được Bệnh viện Bạch Mai lựa chọn để nhấn mạnh giá trị nhân văn của hiến mô, tạng: yêu thương không chỉ được thể hiện bằng lời sẻ chia mà còn có thể được trao đi bằng một quyết định tự nguyện, để khi một sự sống khép lại, cơ hội sống của những người khác có thể được mở ra.