Cộng đồng các nhà khoa học xã hội và nhân văn là điểm tựa cho ngành Việt Nam học

Tại Hội thảo Quốc tế Việt Nam học vừa diễn ra tại Hà Nội, Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi nhấn mạnh: Việt Nam học đã trở thành một không gian học thuật liên ngành hiện đại. Ở đó, triết học, sử học, văn hóa học, xã hội học, kinh tế học, luật học, ngôn ngữ học… gặp gỡ nhau để soi rọi Việt Nam dưới nhiều góc nhìn. 

Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam.
Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam.

Khẳng định vai trò của các nhà khoa học xã hội và nhân văn, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho rằng: Từ chỗ là “đất nước học” thiên về mô tả, Việt Nam học hôm nay đã trở thành một không gian học thuật liên ngành hiện đại. Ở đó, triết học, sử học, văn hóa học, xã hội học, kinh tế học, luật học, ngôn ngữ học… gặp gỡ nhau để soi rọi Việt Nam dưới nhiều góc nhìn. Các học giả Việt Nam và quốc tế đã không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, văn hóa và giá trị con người Việt Nam, mà còn bồi đắp sự hiểu biết lẫn nhau giữa các dân tộc – một nền tảng quý giá cho hòa bình, hữu nghị và hợp tác phát triển.

Trong hành trình ấy, các nhà khoa học của Đại học Quốc gia Hà Nội, của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam và cộng đồng các nhà khoa học xã hội và nhân văn luôn là một điểm tựa bền bỉ. Từ những công trình nền tảng về lịch sử-văn hóa-con người; các bộ sưu tập tư liệu, thư tịch, di sản được gìn giữ; đến những nghiên cứu đương đại về kinh tế-xã hội, dân tộc, ngôn ngữ, văn học, luật học, tôn giáo, quan hệ quốc tế…, các nhà khoa học đã cống hiến những tư liệu gốc đáng tin cậy, những diễn giải sâu sắc và bằng chứng thực tế có giá trị.

image-28.jpg
Hội thảo Quốc tế Việt Nam học lần thứ 7 với chủ đề: "Việt Nam: Phát triển bền vững trong kỷ nguyên mới".

Không ít nhà khoa học đã đảm nhiệm những công trình khoa học lớn, cố vấn chính sách, kết nối các mạng lưới học thuật quốc tế – âm thầm nhưng bền bỉ đưa tiếng nói Việt Nam học vang xa. Điều đáng quý hơn cả không chỉ là số lượng công trình, mà là tinh thần nghề nghiệp và sứ mệnh xã hội: tôn trọng sự thật lịch sử, trân trọng đa dạng văn hóa, đặt con người và sự phát triển bền vững ở trung tâm, và luôn hướng về ý nghĩa phụng sự Tổ quốc, vì ấm no, hạnh phúc của nhân dân. Truyền thống ấy sẽ tiếp tục được các thế hệ kế tiếp nâng niu và làm mới bằng sự sáng tạo và hội nhập.

Dấu mốc chuyển từ kỷ nguyên thống nhất, cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội, đổi mới, hội nhập và phát triển sang “kỷ nguyên vươn mình” không chỉ là thay đổi nhịp độ tăng trưởng mà còn là thay đổi logic phát triển. Kỷ nguyên vươn mình đặt trọng tâm vào mô hình phát triển lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính; cùng với kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo thì kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế; lấy đổi mới, hoàn thiện thể chế phát triển, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và xây dựng hạ tầng hiện đại làm khâu đột phá; cùng với đó là bảo đảm an sinh xã hội, chăm sóc sức khỏe nhân dân; xây dựng nền giáo dục quốc dân hiện đại; phát triển văn hóa, con người toàn diện; bảo đảm an ninh, quốc phòng và tăng cường hội nhập quốc tế.

Trong kỷ nguyên mới, yêu cầu hàng đầu là tối ưu hóa nội lực và bản lĩnh hội nhập để bứt phá bền vững, như đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh: “Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc đó là kỷ nguyên đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, với Chính phủ số, kinh tế số, xã hội số, công dân số”. Phát triển bền vững không còn là “điều kiện kèm theo” mà trở thành kiến trúc tổng thể của chiến lược quốc gia, là yêu cầu xuyên suốt trong quá trình phát triển đất nước.

Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi nhấn mạnh: Việt Nam học cần trở thành nền tảng tri thức cho phát triển bền vững trong kỷ nguyên vươn mình, cần tham gia sâu hơn nữa vào quá trình đổi mới, cung cấp nguồn tài nguyên tri thức tổng hợp, đa chiều, đa góc cạnh về đất nước, con người Việt Nam, góp phần thúc đẩy việc thực hiện các bước đột phá cho sự phát triển nhanh và bền vững đất nước. Đặc biệt, trong bối cảnh vừa tiến hành công cuộc “sắp xếp lại giang sơn”, sáp nhập các tỉnh, thành phố, khởi động chính quyền địa phương hai cấp, và gắn với nó là những biến đổi có tính lịch sử về địa giới hành chính, về mô hình quản trị, về vận hành bộ máy v.v… ngành Việt Nam học lại càng cần phải phát huy vai trò của mình trong việc nhanh chóng, kịp thời nắm bắt những chuyển đổi của đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội Việt Nam, từ đó, giúp Đảng, Nhà nước ra quyết định tốt hơn, củng cố đồng thuận và bản sắc trong hội nhập.

Có thể bạn quan tâm

Toàn cảnh phiên đối thoại mở trong khuôn khổ chương trình.

Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ đối thoại với nhà khoa học, giảng viên trẻ và sinh viên

Đại diện lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đã trao đổi, lắng nghe, chia sẻ cùng nhà khoa học trẻ, giảng viên trẻ, sinh viên về những "bài toán lớn" của đất nước.

AI for Good Việt Nam - công nghệ không phải là đích đến, mà là công cụ để con người tạo ra những thay đổi tốt đẹp hơn. (Ảnh: PV)

Chương trình AI for Good Việt Nam thúc đẩy đổi mới sáng tạo vì cộng đồng

Triết lý AI for Good Việt Nam theo đuổi là: trí tuệ nhân tạo không chỉ là công nghệ. AI phải bắt đầu từ con người, từ sự thấu cảm, trách nhiệm và mong muốn làm cho cuộc sống tốt đẹp hơn. Chương trình không chỉ mong muốn học sinh biết dùng AI, mà quan trọng hơn là biết dùng công nghệ tạo ra những giá trị tích cực cho xã hội.

Tiến sĩ Bùi Thị Thời, tác giả Bằng độc quyền giải pháp hữu ích “Quy trình tổng hợp tinh bột biến tính SOS-Sodium octenyl succinate có độ thế DS có thể chủ động điều chỉnh từ 0,02-0,06 bằng ngay phương pháp đơn giản thân thiện là sử dụng pha nước/etanol, dùng trong thực phẩm hỗ trợ điều trị bệnh béo phì và bệnh tiểu đường”.

Từ củ sắn Việt đến sáng chế hỗ trợ người tiểu đường và béo phì

Từ những hạt tinh bột sắn quen thuộc, Tiến sĩ Bùi Thị Thời đã tạo nên sáng chế “made in Vietnam”, mở ra hướng đi mới trong hỗ trợ điều trị béo phì và tiểu đường. Đằng sau bằng độc quyền giải pháp hữu ích là gần 20 năm chị bền bỉ theo đuổi khoa học với khát vọng đưa nghiên cứu bước ra khỏi phòng thí nghiệm để phục vụ cộng đồng.

Việt Nam đang thể hiện quyết tâm chính trị cao trong việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Việt Nam kiên quyết xử lý nghiêm mọi hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ

Ngày 30/4/2026, Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ đã công bố Báo cáo Đặc biệt 301 năm 2026 về bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ tại các nước đối tác thương mại của Hoa Kỳ, trong đó Việt Nam bị xếp vào nhóm “Quốc gia nước ngoài ưu tiên” (Priority Foreign Country-PFC) - mức cảnh báo cao nhất theo cơ chế này.

Tọa đàm về đổi mới sáng tạo.

Vĩnh Long: Hội thảo phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo Đồng bằng sông Cửu Long

Chiều 18/5, Trường đại học Sư phạm kỹ thuật Vĩnh Long tổ chức Hội thảo khoa học “Phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo tại Đồng bằng sông Cửu Long” nhân ngày Khoa học công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam. Dự có lãnh đạo Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia, đại diện các sở, ngành và chuyên gia Đồng bằng sông Cửu Long…

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu ý kiến tại sự kiện. (Ảnh: VGP/Nhật Bắc)

Từng bước làm chủ các công nghệ chiến lược, khẳng định vị thế Việt Nam trong kỷ nguyên số

Sáng 18/5, tại Hà Nội, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dự Lễ chào mừng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam 18/5 và Hội nghị triển khai công nghệ chiến lược với chủ đề: “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số - Động lực chính của mô hình tăng trưởng mới”.

Hoạt động nghiên cứu, thực hành tại Trường đại học Phenikaa. (Ảnh: VŨ THƠM)

Xây dựng nguồn nhân lực khoa học, công nghệ xứng tầm

Nguồn nhân lực được coi là yếu tố cốt lõi, quyết định sự thành công trong đột phá phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Nhiều chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước đã chỉ rõ nhiệm vụ đào tạo, thu hút, trọng dụng đội ngũ trí thức, chuyên gia và lực lượng lao động trình độ cao trong bối cảnh đổi mới hiện nay.

Đột phá phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo: Rút ngắn khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn

Đột phá phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo: Rút ngắn khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn

Nhân Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam, phóng viên Báo Nhân Dân phỏng vấn GS, TS Trần Hồng Thái, Ủy viên TƯ Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Phó trưởng Ban Chính sách chiến lược TƯ chung quanh những giải pháp đột phá phát triển khoa học-công nghệ trong bối cảnh đổi mới hiện nay.

Đại diện Ban tổ chức tham quan khu vực tranh tài của các thí sinh tại Vòng chung kết Hội thi Tin học trẻ thành phố Hà Nội lần thứ 31.

Robot tuần tra, phần mềm học lịch sử VR xuất hiện ở Hội thi Tin học trẻ thành phố Hà Nội

Là hoạt động thường niên dành cho thanh thiếu nhi Thủ đô do Đoàn Thanh niên, Hội đồng Đội phối hợp Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội tổ chức, Hội thi Tin học trẻ thành phố Hà Nội đã bước sang lần tổ chức thứ 31. Năm nay, vòng chung kết Hội thi diễn ra ngày 17/5 theo hình thức tập trung với nhiều sản phẩm đầy sáng tạo.

Mục tiêu của Chiến lược nhằm xây dựng hệ thống tiêu chuẩn Việt Nam hiện đại, mở, hài hòa tiêu chuẩn quốc tế, đóng vai trò là hạ tầng thể chế mềm của quốc gia. (Ảnh minh họa)

Phê duyệt Chiến lược tiêu chuẩn quốc gia giai đoạn 2026-2035

Chiến lược đặt mục tiêu đến năm 2035, phấn đấu 60% số tiêu chuẩn Việt Nam được xây dựng trên cơ sở nhu cầu thực tiễn của thị trường trọng điểm; 30% tiêu chuẩn Việt Nam mới được xây dựng trong giai đoạn phục vụ các lĩnh vực công nghệ mới, đặc biệt là công nghệ chiến lược, kinh tế số, kinh tế xanh và phát triển bền vững.