Cũng như vố sô người dân khác, chúng tôi trở về đền Quốc Tổ Hùng Vương ở ấp Đông Bình trong một tâm thức hướng về tổ tiên, nòi giống, cội nguồn.
Theo ông Phan Trường Chiến, nguyên Trưởng ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ Kiên Giang, ngôi đền Quốc tổ Hùng Vương ở Đông Bình được hình thành tại chính ngôi nhà mà chính quyền Ngô Đình Diệm dựng lên làm nơi cấp phát nhu yếu phẩm cho người dân di cư từ Bắc vào, sau đó được tận dụng làm trạm y tế. Lúc này “thủ lĩnh” các tôn giáo cũng lăm le xin ngôi nhà và phần đất rộng hơn ba hécta này để xây dựng cơ sở thờ tự. Biết được ý đồ đó, các vị bô lão trong vùng đã nảy ra sáng kiến xin toàn bộ khu đất này làm đền Quốc tổ Hùng Vương, thờ tổ chung của cả dân tộc.
Cụ Đào Xuân Đoàn - một trong những người sáng lập Đền kể: “Tôi năm nay đã 90 tuổi, là một trong những người từ miền Bắc vào Nam đợt đầu. Ngôi Đền do chúng tôi dựng lên năm 1957, với tâm nguyện làm nơi tưởng nhớ cội nguồn của “con Hồng, cháu Lạc”. Tuy nhiên, để giữ được đền là không chỉ có mồ hôi, nước mắt của chúng tôi mà của tất cả người dân nơi đây. Trong đó công đầu phải kể đến những cụ Lưu Thái Dương, Phạm Văn Đình, Bùi Văn Phát và Nguyễn Văn Thoại”.
Cụ Đoàn cho biết: Những năm đầu thành lập, đền chỉ có người dân trong ấp Đông Bình mang phẩm vật tự sản đến cúng vào các dịp lễ tết, nhất là ngày mùng Mười tháng ba âm lịch. Tiếng thơm lan xa, nhiều người dân tìm đến. Thấy vậy, chính quyền Sài Gòn tìm cách gây khó. Để bảo vệ Đền, người dân đã phải đấu tranh trực diện, thậm chí hàng chục lần cử đại diện lên Sài Gòn đấu tranh trực tiếp với chính quyền ngụy. Trước áp lực của lòng dân, chính quyền Sài Gòn buộc phải nhượng bộ để người dân sử dụng ngôi đền và ba héc ta đất chung quanh.
Rộng 80 m2, Đền có ba gian và một chái phía sau, tường gạch, cột bê tông cốt thép, mái tôn, được thiết kế theo kiến trúc ba gian, tái hiện lại phần hồn của Đền Hùng ở Phú Thọ vốn có ba đền là Hạ, Trung, Thượng. Phía trước có bàn thờ Bác Hồ. Bên trong đền có hai bàn thờ, bàn thờ chính thờ các Vua Hùng, có bài vị bằng chữ Hán. Bàn thờ còn lại thờ các vị minh quân và thờ Cửu huyền thất tổ. Chung quanh có các bức hoành phi và câu đối. Các cụ cho biết: Toàn bộ hoành phi, liễn đối đều do cụ Đoàn sáng tác, nội dung ngợi ca, tôn vinh công đức vô biên của Quốc tổ, như: “Đức triệu sơn hà hùng cứ Văn Lang xuân tuyệt đối/ Công sinh chủng tộc vương ân Hồng Lạc tụng vô biên”.
Năm 2001, UBND xã Thạnh Đông B quyết định thành lập Ban tế tự. Đến năm 2004, Đền thờ Quốc tổ Hùng Vương ở Đông Bình được UBND tỉnh xếp hạng di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh. Từ đó đến nay, Đảng bộ, chính quyền và các tầng lớp nhân dân huyện Tân Hiệp đều tổ chức trang trọng lễ Giỗ Tổ .
Sau khi được công nhận Di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh, UBND tỉnh Kiên Giang đã phê duyệt kinh phí hơn 500 triệu đồng trùng tu, tôn tạo và mở rộng lên gần 7000 m2. Trong hai năm (2007-2008), tỉnh Kiên Giang tiếp tục đầu tư gần 1,7 tỷ đồng làm hàng rào, xây bờ kè, trồng cây xanh. Năm 2008 Tỉnh chỉ đạo mở rộng di tíchlên 20 nghìn m2. Tuy nhiên đánh dấu sự phát triển của ngôi đền Quốc tổ Hùng Vương ở Đông Bình là sự kiện năm ngoái khi Kiên Giang là một trong chín địa phương cả nước được phép tổ chức lễ hội quốc gia. Người có công lớn trong việc đầu tư đưa ngôi đền từ chỗ tự phát dân gian của một địa phương nhỏ trở thành một lễ hội tầm vocs là ông Huỳnh Vĩnh Ái, Thứ trưởng Bộ Văn hóa-Thể thao-Du lịch, nguyên Phó Chủ tịch UBND tỉnh Kiên Giang và Bí thư Huyện ủy Tân Hiệp.
Năm nay, lễ Giổ tổ Hùng Vương ở Đông Bình cũng diễn trong hai ngày 13 và 14-4 (mồng Chín và Mười tháng ba) với hai phần lễ và hội. Lễ Giỗ tổ Hùng Vương chính thức diễn ra vào ngày 14-4, với những nghi nghi thức truyền thống.Trong không khí trang nghiêm những người đến với đền Quốc tổ Hùng Vương ở Đông Bình ngoài hướng về cội nguồn, nòi giống, tổ tiên còn có chung một mong đợi: “Môt ngày không xa nữa, nơi cuối trời Nam, trên làng quê Đông Bình sẽ sừng sững hiện lên ngôi đền Quốc tổ Hùng Vương uy nghiêm, hoành tráng (dự án đã quyệt với tổng kinh phí khoảng 40 tỷ đồng), xứng với tầm vóc là nơi thờ tự tổ tiên của một dân tộc con Hồng, cháu Lạc.
![[Video] Sức hút từ không gian trải nghiệm và trình diễn nghệ thuật tại DACC 2026](https://cdn.nhandan.vn/images/AFGUXNWdXbQ2IMTKAyr7cgTm7wdk-Efa-rykKRSmdRYqCzRQRenG9gniPCzswE3C/sk11.jpg.avif)