Vẫn với mảnh đất chua xốp và thường xuyên ngập nước, nhưng giờ đây, ông Châu Văn Khuynh (ngụ xã Khánh Lâm, tỉnh Cà Mau) đã thay toàn bộ cây tràm bằng cây keo lai. Sau gần 5 năm chăm sóc, mới đây, ông Khuynh vừa hoàn tất khai thác 4 ha keo lai, thu về hơn 1,2 tỷ đồng. Chia sẻ kết quả từ vụ sản xuất thành công, ông Khuynh cho biết, vùng đất từng trồng cây tràm khi chuyển sang canh tác keo lai khá phù hợp. Tuy tốn kém ở giai đoạn đầu, do phải chi phí từ 70-100 triệu đồng/ha để kê liếp cao chống ngập úng vào mùa mưa, nhưng sau đó, keo lai không tốn nhiều chi phí hay công chăm sóc. Anh Khuynh nhẩm tính: “Mỗi chu kỳ từ trồng đến khi khai thác là 4-5 năm, mỗi héc-ta thu được khoảng 300 triệu đồng. Nhờ có cây keo mà người dân có tiền cất được nhà cửa và bám trụ lâu dài với đất rừng”.
Ông Trương Trọng Nguyễn (ngụ xã Đá Bạc, tỉnh Cà Mau) cho hay, tuy thời gian trồng ngắn hơn, nhưng năng suất của cây keo lai cao gấp khoảng 3 lần cây tràm. Giá keo thương phẩm hiện dao động khoảng 1,2 triệu đồng/tấn, và khi thu hoạch có thể tận dụng từ gốc đến ngọn và nhánh để làm ra nhiều sản phẩm, trong khi cây tràm chủ yếu chỉ phục vụ nhu cầu làm cừ trong xây dựng và làm chất đốt.
Đề cập về hiệu quả, ông Nguyễn chia sẻ: “Mỗi hộ dân vùng U Minh Hạ có từ 4-6 ha đất rừng. Sau chu kỳ trồng 4 năm, trừ hết chi phí, mỗi hộ dân trồng keo lai "bỏ túi" hơn 1 tỷ đồng, cao khoảng gấp 3 lần so với trồng cây tràm bản địa”.
Theo ông Nguyễn Phương Nam, Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp U Minh Hạ, bên cạnh hiệu quả kinh tế, keo lai còn là loài cây họ đậu, ưa sáng, mọc nhanh và sở hữu hệ rễ phát triển chứa nhiều nốt sần cố định đạm. Tán lá rậm rạp của cây giúp chống xói mòn, góp phần cải tạo và bảo vệ độ màu mỡ cho đất rừng.
Sự xuất hiện và bén rễ của cây keo lai những năm gần đây đã mở ra hướng đi mới cho người dân vùng đệm Cà Mau. Toàn tỉnh hiện có hơn 54.000 ha rừng sản xuất, trong đó, hơn 18.000 ha rừng keo lai được kê liếp trồng thâm canh. Tuy có tiềm năng lớn, nhưng ngành lâm nghiệp địa phương vẫn đang đối mặt với bài toán “nghẽn” chuỗi giá trị: Gỗ sau khai thác chủ yếu xuất bán ở dạng thô, giá trị đóng góp cho ngành nông nghiệp chưa tương xứng với tiềm năng vốn có.
Nhằm nâng cao giá trị cho lâm sản, ông Nguyễn Phương Nam cho rằng: “Nguồn nguyên liệu gỗ khá lớn, nhưng công ty vẫn đang thiếu liên kết với các nhà máy chế biến sâu. Vì vậy, song hành giải pháp định hướng chuyển từ rừng gỗ nhỏ sang rừng gỗ lớn, chúng tôi đã và đang xây dựng các phương án tăng cường chế biến lâm sản”.
Theo kế hoạch phát triển kinh tế lâm nghiệp gắn với bảo vệ và phát triển rừng bền vững giai đoạn 2026-2030, tỉnh Cà Mau đặt mục tiêu trong năm 2026 diện tích có rừng tập trung đạt khoảng hơn 95.500 ha, trồng mới 183 ha và trồng lại sau khai thác gần 4.000 ha. Tỉnh cũng tập trung bảo vệ hơn 43.000 ha rừng đặc dụng, phòng hộ và dự kiến khai thác khoảng 680.000 m³ gỗ rừng trồng.
Theo nhận định của ông Phùng Quốc Mẫn, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ Thành phố Hồ Chí Minh, Cà Mau còn dư địa rất lớn để phát triển kinh tế lâm nghiệp, trong đó có cây keo lai. Mục tiêu lớn nhất của hội thời gian tới là khai thác tối đa tiềm năng, tạo sinh kế bền vững cho người dân dưới lâm phần và các doanh nghiệp trong ngành gỗ. “Hội sẽ đóng vai trò cầu nối giữa nhà khoa học, nhà đầu tư và người nông dân để tối ưu hóa lợi nhuận cho người dân”, ông Mẫn nói.
