Đón phù sa bồi đắp ruộng đồng
Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang cho biết đang triển khai Kế hoạch số 127/KH-UBND ngày 16/3/2026 của Ủy ban nhân dân tỉnh về việc xả lũ vụ thu đông đối với các tiểu vùng sản xuất 3 vụ giai đoạn 2026-2030. Vụ thu đông năm 2026, tỉnh dự kiến cho khoảng 41.986 ha đất sản xuất nông nghiệp đón lũ, kéo dài từ giữa tháng 8 đến hết tháng 11/2026, tập trung tại các địa phương thuộc vùng Tứ giác Long Xuyên và Tây sông Hậu.
Quy luật thiên nhiên vùng châu thổ vốn chia thành hai mùa rõ rệt: 6 tháng nước trong và 6 tháng nước nổi đục ngầu phù sa. Những ngày này, dòng nước sông Tiền và sông Hậu qua An Giang đã chuyển sang mầu đỏ quạch. Dù mực nước chưa tràn bờ nhưng vẫn mang theo niềm hy vọng của cư dân miền đầu nguồn về một mùa cá tôm dày đặc, đất ruộng tươi tốt. Nhiều năm qua, An Giang đã nhìn nhận mùa nước nổi như một nguồn tài nguyên thiên nhiên quý giá cần khai thác hợp lý.
Nước lũ tràn đồng giúp cải thiện độ phì nhiêu của đất, rửa phèn, tiêu diệt mầm bệnh và cỏ dại, côn trùng tồn lưu sau vụ canh tác. Đây là yếu tố then chốt giúp nông dân giảm chi phí phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, tạo nền tảng cho vụ sau đạt năng suất và chất lượng cao. Các nguồn lợi thủy sản đặc trưng vùng đầu nguồn như cá linh, cá chốt, cá rô, tôm càng, cua đồng... cũng theo nước về, mang lại nguồn thu nhập đáng kể cho hàng nghìn hộ dân.
Đa dạng mô hình sinh kế
Ngoài đánh bắt, mùa nước nổi còn mở ra nhiều mô hình sinh kế đặc thù như nuôi cá lồng bè, nuôi cá đăng quầng, lúa-cá, lúa-tôm, trồng sen, thu hái điên điển, bông súng... Cuộc sống của cư dân vùng đất ngập nước được khai thác thành sản phẩm du lịch độc đáo.
Các mô hình kinh tế thuận thiên tại An Giang đang ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Tại ấp 6A (xã Vĩnh Hòa Hưng), Tổ hợp tác gồm 29 thành viên đã triển khai nuôi cá đăng quầng trên diện tích 85 ha. Ngư dân thả nuôi chủ yếu là cá chép, cá mè hoa... Khi nước rút, người dân thu hoạch cả cá nuôi lẫn cá đồng, tép trấu tự nhiên, mang lại lợi nhuận bình quân gần 9 triệu đồng/ha. Tại xã Núi Cấm, Chi hội nghề nghiệp nuôi cá mùa nước nổi được thành lập với hơn 20 thành viên. Người dân cùng góp vốn, chia sẻ kinh nghiệm, chủ động chọn đối tượng nuôi phù hợp nhu cầu thị trường, tham gia các lớp tập huấn kỹ thuật và từng bước xây dựng chuỗi tiêu thụ sản phẩm.
Tại xã An Cư, Tổ hợp tác Tài Phát cũng ghi nhận hiệu quả từ mô hình nuôi cá lóc đăng quầng kết hợp trồng sen trên diện tích khoảng 50 ha. Ông Nguyễn Văn Tài, đại diện Tổ hợp tác cho biết, trước đây gia đình ông thường bỏ trống ruộng khi lũ về. Hai năm gần đây được các nhà khoa học và chính quyền địa phương tư vấn, ông cùng bà con tận dụng con nước trồng sen, thả cá kết hợp dẫn dụ cá tự nhiên vào đồng. Trong những ngày nước phủ cánh đồng, nhóm ông Tài tận dụng ghe trẹt đưa du khách trải nghiệm ngắm cảnh, hái sen, hái bông điên điển, dỡ lưới bắt cá linh. Đến khi nước rút, ruộng đồng được cải tạo tự nhiên nhờ bùn và nguồn hữu cơ tích tụ. Cá thu hoạch đạt chất lượng ngon gần như cá tự nhiên, một phần được chế biến thành khô cá; sen sạch bán ngó hoặc bán búp cho thương lái. Hiện sản phẩm khô cá đã được hỗ trợ thiết kế bao bì, nhãn hiệu và chuẩn bị hoàn thiện hồ sơ OCOP. “Mô hình này vốn đầu tư thấp nhưng mang lại giá trị kép về kinh tế lẫn môi trường, rất phù hợp với vùng ngập lũ tự nhiên, nên mùa lũ 2026 nhóm chúng tôi tiếp tục thực hiện”, ông Tài vui vẻ chia sẻ.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, các chuỗi sinh kế trên đều nhận được sự hỗ trợ từ Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên tại Việt Nam (WWF Việt Nam). Trên nền tảng thành công bước đầu, ngành nông nghiệp tỉnh đang tiếp tục phối hợp cùng các viện, trường và WWF Việt Nam nhân rộng các mô hình thích ứng.
Lãnh đạo xã Châu Phú cho biết, kế hoạch nuôi cá mùa lũ năm 2026 trong vùng xả lũ của xã nhận được sự đồng thuận cao từ người dân. Các hộ dân xã Châu Phú tham gia mô hình đều thống nhất triển khai trên diện tích 330 ha, thả 165.000 cá mè hoa và 165.000 cá rô đồng. Người dân cũng cam kết không khai thác, đánh bắt thủy sản trong khu vực thực hiện mô hình nhằm bảo vệ nguồn lợi và nâng cao hiệu quả sản xuất.
