Chạy đua với thời gian
Từ 6 giờ sáng 29/7, khi màn sương thu còn chưa tan trên những vòm cây trong Nghĩa trang liệt sĩ tỉnh An Giang, hàng chục cán bộ, chiến sĩ, y bác sĩ cùng lực lượng chuyên môn đã tập trung đông đủ. Sau nghi lễ dâng hương trang nghiêm tưởng niệm các Anh hùng liệt sĩ, các tổ công tác khẩn trương bắt tay vào công việc.
Không khí làm việc diễn ra vừa khẩn trương, gấp gáp nhưng cũng vô cùng tĩnh lặng và trang trọng. Mỗi người một việc, phối hợp nhịp nhàng. Nhóm cẩn thận bóc tách từng lớp đất đá bám chặt trên phần mộ; nhóm tỉ mỉ đối chiếu sơ đồ, kiểm tra hồ sơ, ghi chép và số hóa dữ liệu; nhóm y tế chuẩn bị dụng cụ chuyên dụng để lựa chọn mẫu xương đạt chuẩn cho giám định. Trong từng thao tác nhẹ nhàng, nâng niu, nhiều người cảm nhận rõ sự cẩn trọng và lòng kính trọng tuyệt đối của thế hệ hôm nay dành cho những người con ưu tú đã ngã xuống.
Theo kế hoạch, từ ngày 28/7 đến ngày 20/8/2026, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh An Giang triển khai chiến dịch lấy mẫu ADN cho 974 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin tại Nghĩa trang liệt sĩ tỉnh An Giang.
Đây là nghĩa trang có số lượng phần mộ cần lấy mẫu lớn nhất trên địa bàn, do đó công tác chuẩn bị đã được rà soát kỹ lưỡng từ bước chuẩn bị hồ sơ, tập huấn quy trình kỹ thuật đến việc bảo đảm trang thiết bị y tế hiện đại.
Triển khai một nhiệm vụ chuyên môn đặc thù với quy mô lớn chưa bao giờ là điều dễ dàng. Thượng tá Vương Thanh Triều, Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh An Giang cho biết, thuận lợi lớn nhất là sự quan tâm, chỉ đạo sát sao từ Quân khu, Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh và Ban Chỉ đạo 515 tỉnh, cùng với sự phối hợp đồng bộ của các sở, ngành. Nhờ hồ sơ từng phần mộ được rà soát kỹ từ trước và quy trình chuyên môn thống nhất, công tác triển khai bước đầu diễn ra đúng tiến độ.
Tuy nhiên, thách thức đặt ra đối với lực lượng làm nhiệm vụ là vô cùng lớn. Tỉnh An Giang bước vào cao điểm mùa mưa với những cơn mưa rào bất chợt và kéo dài, làm ảnh hưởng trực tiếp đến công tác khai quật, bảo vệ hiện trường và bảo quản mẫu.
Bên cạnh đó, yếu tố thời gian và sự thay đổi của địa hình qua hàng chục năm là rào cản không nhỏ. Nhiều nghĩa trang đã trải qua nhiều lần cải tạo, chỉnh trang khiến kết cấu phần mộ thay đổi, việc xác định chính xác vị trí hài cốt tốn rất nhiều thời gian.
Ngoài ra, do an táng đã hàng chục năm, nhiều hài cốt bị phong hóa, mủn mục nặng hoặc thậm chí không còn. Một số trường hợp đặc biệt còn lẫn hài cốt của nhiều liệt sĩ, đòi hỏi cán bộ chuyên môn phải xử lý cực kỳ cẩn trọng, tỉ mỉ theo đúng quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt nhằm thu thập được mẫu ADN chất lượng nhất.
Quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ thiêng liêng
Trước khối lượng công việc lớn và những áp lực thực tế, Đại tá Cao Minh Tâm, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh An Giang cho hay: “Xác định danh tính hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ chính trị có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" và trách nhiệm của thế hệ hôm nay. Để vượt qua khó khăn, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh đã quyết định thành lập thêm một Đội lấy mẫu hài cốt liệt sĩ, tăng cường tối đa nhân lực, phương tiện nhằm đẩy nhanh tiến độ nhưng vẫn bảo đảm tuyệt đối quy trình kỹ thuật”.
Công tác lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang liệt sĩ tỉnh là một trong những nội dung trọng tâm của An Giang nhằm hưởng ứng Chiến dịch 500 ngày đêm hoàn thành thu thập, cập nhật thông tin và lấy mẫu ADN cho thân nhân liệt sĩ chưa xác định được danh tính và hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin.
Tính đến ngày 29/7, toàn tỉnh An Giang đã triển khai lấy mẫu tại 7 nghĩa trang liệt sĩ, tiến hành khai quật hơn 1.548 phần mộ và thu được 986 mẫu ADN đạt yêu cầu. Trong đó, 562 phần mộ chưa thể lấy được mẫu (131 mộ không có hài cốt, 298 mộ không còn hài cốt do phân hủy hoàn toàn, 121 trường hợp hài cốt bị mủn mục vỡ vụn và 12 phần mộ có lẫn nhiều hài cốt).
Những con số trên vừa thể hiện nỗ lực phi thường của các lực lượng, vừa cho thấy tính chất cấp bách của thời gian. Mỗi ngày trôi qua, cơ hội thu thập mẫu ADN lại thêm phần khó khăn do tác động của thời tiết và lòng đất.
Từng mẫu ADN được thu thập và bảo quản cẩn thận sẽ là chìa khóa để kết nối, đối chiếu với cơ sở dữ liệu ADN của thân nhân liệt sĩ trên toàn quốc. Đây chính là nền tảng vững chắc để từng bước xác định danh tính, mang lại niềm hạnh phúc vỡ òa cho hàng nghìn gia đình đã mỏi mòn trông ngóng suốt nhiều thập kỷ.
Với việc bổ sung thêm lực lượng, tăng cường trang thiết bị và tổ chức thực hiện đồng bộ, tập trung, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh An Giang cùng các ngành chức năng của tỉnh thể hiện quyết tâm cao nhất để hoàn thành kế hoạch lấy mẫu trong thời gian sớm nhất. Đó không chỉ là việc thực hiện một nhiệm vụ được giao, mà là lời hứa, là mệnh lệnh từ trái tim của những người lính thời bình: Quyết tâm trả lại tên cho các Anh hùng liệt sĩ, để sự hy sinh cao cả của các anh được ghi nhận trọn vẹn bằng chính tên tuổi, quê hương của mình.
