Hội nghị được tổ chức trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn mới của phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Nhiều chủ trương lớn của Đảng đã được thể chế hóa; nhiều luật, nghị định và cơ chế mới đã được ban hành.
Phát biểu khai mạc Hội nghị, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, từ khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW, Bộ Khoa học và Công nghệ đã chủ trì xây dựng, trình cấp có thẩm quyền ban hành 10 luật, 1 nghị quyết của Quốc hội, 40 nghị định, 12 nghị quyết của Chính phủ, 70 quyết định của Thủ tướng Chính phủ và 102 thông tư.
Theo Bộ trưởng, đây là khối lượng công việc rất lớn, chưa từng có trong một khoảng thời gian ngắn. Kết quả này có được nhờ sự quan tâm chỉ đạo của Chính phủ, sự đồng hành của Quốc hội và sự phối hợp chặt chẽ của các bộ, ngành, địa phương. Tuy nhiên, việc xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật mới chỉ là bước đầu, thách thức lớn hơn là làm thế nào để các quy định được phổ biến và triển khai thống nhất. Đây cũng là lý do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội nghị nhằm trao đổi, làm rõ những điểm mới của các chính sách, pháp luật và tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện.
Tại hội nghị, có bốn chuyên đề được trao đổi, tập trung vào những nội dung đang được các bộ, ngành, địa phương, viện nghiên cứu và doanh nghiệp đặc biệt quan tâm: Thể chế cho công nghệ chiến lược; cơ chế đầu tư, mua sắm và thử nghiệm trong chuyển đổi số; đổi mới vai trò của Quỹ phát triển khoa học và công nghệ quốc gia; tháo gỡ những vướng mắc trong lập, phân bổ và sử dụng nguồn lực ngân sách cho khoa học và công nghệ. Nhiều khó khăn trong thực tiễn cũng được các đại biểu chia sẻ, đề xuất để tiếp tục hoàn thiện chính sách.
Phát biểu chỉ đạo Hội nghị, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng khẳng định, thể chế khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cơ bản đã được hoàn thiện, việc tháo gỡ các điểm nghẽn cơ bản hoàn thành, nguồn lực cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã được bố trí tối thiểu bằng 3% tổng chi ngân sách. Tuy thể chế vẫn tiếp tục được hoàn thiện, nhưng Phó Thủ tướng khẳng định đến thời điểm này đã có đủ các điều kiện để triển khai các nhiệm vụ, sẵn sàng bước vào giai đoạn phát triển mới.
Trên cơ sở đó, Phó Thủ tướng đề nghị thời gian tới các bộ, ngành, địa phương tiếp tục đổi mới tư duy quản lý theo hướng kiến tạo phát triển, lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ; tiếp tục nghiên cứu, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đi đôi với phân bổ nguồn lực, tăng cường kiểm tra, giám sát và kiểm soát nguồn lực.
Phó Thủ tướng đồng thời nhấn mạnh cần khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy, sợ sai, sợ trách nhiệm trong thực thi công vụ; nghiêm túc thực hiện các nhiệm vụ về công nghệ chiến lược để sớm có sản phẩm công nghệ chiến lược.
Đối với đội ngũ các nhà khoa học, Phó Thủ tướng đề nghị tiếp tục phát huy tinh thần sáng tạo, khát vọng cống hiến, dấn thân vào những lĩnh vực khó khăn, chủ động tham gia cùng với đất nước giải quyết những bài toán lớn.
Các viện nghiên cứu, trường đại học chủ động xây dựng mô hình đổi mới sáng tạo gắn liền nhu cầu thực tiễn của xã hội, tăng cường chất lượng nghiên cứu khoa học, đẩy mạnh chuyển giao công nghệ và thương mại hóa các sản phẩm trí tuệ. Phó Thủ tướng khẳng định sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, nhà trường, viện nghiên cứu, doanh nghiệp là chìa khóa hiện thực hóa các ý tưởng sáng tạo thành các giá trị kinh tế cụ thể.
Đối với cộng đồng doanh nghiệp, Phó Thủ tướng đề nghị chủ động đầu tư vào đổi mới sáng tạo, đổi mới công nghệ, tích cực đặt hàng các viện nghiên cứu, trường đại học, tham gia sâu hơn vào hệ sinh thái đổi mới sáng tạo để liên kết “bốn nhà” Nhà nước, nhà khoa học, nhà trường, doanh nghiệp đi vào thực chất và hiệu quả hơn.
Một nội dung được Phó Thủ tướng nhấn mạnh là phải đẩy nhanh việc giải ngân nguồn vốn đầu tư cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, coi đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới.
Phó Thủ tướng kỳ vọng sau hội nghị, mỗi bộ, ngành, địa phương sẽ có kế hoạch hành động cụ thể, mỗi nhà khoa học có thêm những công trình gắn với thực tiễn, mỗi doanh nghiệp có thêm quyết tâm đầu tư cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.
