Quyết liệt và kiên trì tạo đột phá trong khoa học, công nghệ

Hoạt động nghiên cứu khoa học của Trường đại học Quốc tế (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh).
Hoạt động nghiên cứu khoa học của Trường đại học Quốc tế (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh).

Tại Hội nghị sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia do Bộ Chính trị vừa tổ chức, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhận định: Sau 18 tháng triển khai, Nghị quyết số 57-NQ/TW đã tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của cả hệ thống chính trị; thể chế, cơ chế, chính sách đã từng bước được hoàn thiện; nhiều điểm nghẽn, nút thắt đã được giải quyết; nhiều cơ chế mới, tạo thuận lợi cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã từng bước được hình thành…

Nhìn lại chặng đường 40 năm đổi mới của đất nước, nhất là trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, có thể thấy rõ những thành quả sau 18 tháng cả nước tập trung phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo... là rất đáng trân trọng. Đảng, Nhà nước đã có nhiều chủ trương, nghị quyết quan trọng về phát triển khoa học, công nghệ xuyên suốt hàng chục năm đổi mới (1986-2026). Đó là Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII ( năm 1996) - văn kiện nền tảng đầu tiên xác định khoa học, công nghệ cùng giáo dục-đào tạo là “quốc sách hàng đầu”.

Từ năm 2000 đến nay, khoa học, công nghệ tiếp tục được thúc đẩy mạnh mẽ thông qua việc thể chế hóa các chủ trương của Đảng thành hệ thống pháp luật hoàn chỉnh. Trong đó có Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 1/11/2012 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XI về phát triển khoa học, công nghệ phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế. Đó còn là Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 17/11/2022 Hội nghị Trung ương 6 khóa XIII về đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Nghị quyết số 45-NQ/TW Hội nghị Trung ương 8 khóa XIII về xây dựng và phát huy vai trò đội ngũ trí thức đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững trong giai đoạn mới; Kết luận số 69-KL/TW ngày 11/1/2024 của Bộ Chính trị tổng kết 10 năm thực hiện Nghị quyết số 20-NQ/TW, chỉ rõ: Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo chưa thật sự đóng vai trò là quốc sách hàng đầu... Đáng chú ý là nghị quyết mang tính bước ngoặt: Nghị quyết số 57-NQ/TW (ngày 22/12/2024) của Bộ Chính trị là văn kiện quan trọng được ban hành đúng thời điểm đất nước chuẩn bị tổng kết 40 năm đổi mới (1986-2026).

18 tháng qua - chặng đường chưa đủ để có thể tạo nên kỳ tích nhưng cả hệ thống chính trị đã và đang hướng đến mục tiêu: Khoa học, công nghệ là động lực trung tâm của mô hình tăng trưởng mới; đổi mới, phát triển đột phá khoa học, công nghệ không thể chỉ dựa vào đầu tư tài chính hay khẩu hiệu, mà phải bắt đầu từ cải cách thể chế và tư duy quản lý…

Hội nghị sơ kết 18 tháng thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW cũng thẳng thắn chỉ ra các điểm nghẽn với rất nhiều nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách và đòi hỏi cả hệ thống chính trị vừa quyết liệt, vừa kiên trì triển khai, tháo gỡ. Nếu không quyết liệt, chúng ta sẽ bị tụt hậu và bỏ lỡ thời cơ, thời điểm, bởi khoa học, công nghệ không dừng lại mà liên tục phát triển, biến đổi, cạnh tranh hằng ngày, thậm chí hằng giờ. Khi đã có thể chế tốt, nền móng vững chắc, sự phát triển vượt bậc, đột phá lại tiếp tục liên quan mật thiết đến yếu tố con người với những hành động cụ thể đưa quyết tâm, mục tiêu trên giấy thành hiện thực.

Để đạt kết quả thực chất, bền vững, chúng ta cũng cần kiên trì bền bỉ trước những khó khăn, hạn chế nội tại chưa thể tháo gỡ trong một sớm, một chiều. Trong đó, vấn đề nhân lực công nghệ cao ngày càng thiếu trong khi nhu cầu thực tế của xã hội ngày càng tăng nhưng không thể đáp ứng ngay. Chủ trương nghiên cứu khoa học gắn với chấp nhận rủi ro cũng là nội dung quan trọng cần quá trình thực tế để chứng minh và làm rõ những vấn đề liên quan. Đó còn là sự phối hợp, đồng lòng và niềm tin giữa Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp với những chủ trương đổi mới mạnh mẽ trong nghiên cứu, trong trao quyền tự chủ…

Để khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo trở thành động lực của đất nước, chúng ta đã quyết liệt trong đổi mới cơ chế, mạnh mẽ trong thực thi, từng bước loại bỏ tâm lý né tránh trách nhiệm nhưng cũng cần kiên trì vun đắp, xây dựng nội lực khoa học, công nghệ và bản lĩnh đổi mới sáng tạo Việt Nam.

Có thể bạn quan tâm

Toàn cảnh hội thảo. (Ảnh: BÍCH LIÊN)

Đề xuất đãi ngộ 300 triệu đồng/tháng cho Tổng công trình sư

Dự thảo Thông tư quy định cơ chế tài chính đối với nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược đề xuất mức thu nhập tối đa 300 triệu đồng/tháng đối với Tổng công trình sư. Đây được xem là bước đi đột phá nhằm xây dựng cơ chế đãi ngộ đủ sức cạnh tranh để thu hút, giữ chân nhân tài, từng bước làm chủ các công nghệ chiến lược.

Các đại biểu tham quan tại VCCA 2025. (Ảnh: Ban Tổ chức cung cấp)

Robot, AI và drone Make in Vietnam trước cơ hội bứt phá

Không chỉ là diễn đàn khoa học, Hội nghị khoa học và Triển lãm quốc tế về Điều khiển và tự động hóa lần thứ 8 (VCCA 2026) hướng tới mục tiêu kết nối nhà khoa học với doanh nghiệp, thúc đẩy thương mại hóa các công nghệ chiến lược như robot, AI, drone và tự động hóa thông minh.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng phát biểu chỉ đạo tại Lễ kỷ niệm.

Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam và sứ mệnh dẫn dắt ngành hạt nhân Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Sáng 7/7, Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam (VinAtom) tổ chức Lễ kỷ niệm 50 năm thành lập (26/4/1976-26/4/2026), đánh dấu chặng đường nửa thế kỷ xây dựng, phát triển và cống hiến cho ngành năng lượng nguyên tử Việt Nam. Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đến dự và phát biểu chỉ đạo tại Lễ kỷ niệm.

Khách tham quan triển lãm Vietnam ETE & Greenergy Expo 2025.

Sắp diễn ra Triển lãm quốc tế về công nghệ, thiết bị điện và sản phẩm tiết kiệm năng lượng

Triển lãm quốc tế lần thứ 19 về công nghệ, thiết bị điện (Vietnam ETE 2026) và sản phẩm tiết kiệm năng lượng, năng lượng xanh (Greenergy Expo 2026) sẽ diễn ra tại Trung tâm Triển lãm Quốc tế ICE Hà Nội từ ngày 7 đến 9/10, kỳ vọng thu hút khoảng 20 nghìn lượt khách tới tham quan, làm việc và kết nối giao thương.

Hoạt động tại phòng thí nghiệm Trường đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội. (Ảnh: Diệp Ngọc)

Chiến lược công nghệ lượng tử nhằm bảo vệ chủ quyền công nghệ, tích hợp không gian số toàn cầu

Sau 18 tháng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, công nghệ lượng tử được đặt ở vị trí trung tâm, cụ thể hóa trong Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược theo Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Nhiều hành vi thường xuất hiện trong các vụ lừa đảo công nghệ cao tăng mạnh mức xử phạt.

Tăng mức xử phạt hàng loạt thủ đoạn lừa đảo công nghệ cao

Từ 1/7/2026, Nghị định 174/2026/NĐ-CP có hiệu lực, thay thế nhiều quy định của Nghị định 15/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử. Đáng chú ý, nhiều hành vi thường xuất hiện trong các vụ lừa đảo công nghệ cao... đã tăng mạnh mức xử phạt.

Một hội nghị của Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) trao đổi về công tác thanh tra xử lý vi phạm bản quyền về sở hữu công nghiệp.

Bước chuyển trong tư duy chính sách về sở hữu trí tuệ

Kết luận 51-KL/TW của Bộ Chính trị về đẩy mạnh công tác sở hữu trí tuệ phục vụ phát triển kinh tế-xã hội trong tình hình mới đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy chính sách, đưa sở hữu trí tuệ từ công cụ bảo hộ quyền thành nguồn lực phát triển quốc gia, gắn với yêu cầu hoàn thiện thể chế và tổ chức thực thi đồng bộ.

Diễn đàn châu Âu-châu Phi nhằm tăng cường hợp tác trong kỷ nguyên số. (Ảnh: ACCORD)

Đối phó thách thức tin giả

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra nhiều cơ hội thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, song cũng tạo ra những thách thức lớn. Nguy cơ lan truyền thông tin sai lệch gia tăng không chỉ ở những khu vực công nghệ chưa phát triển đồng đều như châu Phi mà ở cả những nơi đã phát triển mạnh mẽ như châu Âu. 

Tiến sĩ Hoàng Lương trao đổi với nhóm nghiên cứu về kết quả xử lý nước thải bằng công nghệ EBB (Ảnh: LƯƠNG HIẾU)

Ứng dụng “gạch sinh học” xử lý nước thải

Việc xử lý nước thải tại các khu dân cư, làng nghề, trang trại chăn nuôi ở Việt Nam gặp nhiều khó khăn như chi phí đầu tư cao, công nghệ xử lý phức tạp do nhiều loại nước thải đan xen và khó vận hành ở quy mô nhỏ…

Hoạt động nghiên cứu, thực hành tại Trường đại học Phenikaa. (Ảnh: VŨ THƠM)

Mô hình hợp tác “3 nhà” trong phát triển khoa học, công nghệ

Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là sự nghiệp của toàn dân, toàn hệ thống chính trị; trong đó, người dân và doanh nghiệp là trung tâm, chủ thể; nhà khoa học là nhân tố then chốt; Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, dẫn dắt và thúc đẩy.

Xã Phụng Hiệp, thành phố Cần Thơ lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Chuyển đổi số - “chìa khóa” vận hành hiệu quả chính quyền cơ sở

Thực hiện chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo trong hoạt động của các cơ quan trong hệ thống chính trị theo yêu cầu đặt ra tại Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đã từng bước góp phần tạo đột phá trong xây dựng và vận hành chính quyền nhân dân.

Nông dân tham gia dự án hỗ trợ kinh doanh nông hộ tại Cao Bằng (Ảnh: VIỆT HÀ)

Chuyển giao công nghệ, đổi mới tư duy sản xuất

Chuyển giao khoa học và công nghệ đang góp phần đổi mới tư duy sản xuất, hình thành nhiều mô hình kinh tế và nâng cao năng lực công nghệ tại địa phương. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả cao hơn, hoạt động này cần được đổi mới theo hướng gắn chặt với thị trường, doanh nghiệp và mục tiêu tăng trưởng.

Quang cảnh sự kiện Shopee Brands And Creators Summit 2026.

AI trở thành động lực tăng trưởng mới của thương mại điện tử

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển của thương mại điện tử, không chỉ góp phần nâng cao trải nghiệm mua sắm, mà còn hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu vận hành, mở rộng tiếp cận khách hàng và nâng cao năng lực cạnh tranh trong môi trường số.

Nghiên cứu khoa học tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Triển khai Nghị quyết 57: Tạo đột phá trong phát triển và trọng dụng nhân tài khoa học

Sau 18 tháng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, nhiều kết quả quan trọng đã tạo nền tảng cho phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, để tạo đột phá tăng trưởng, yêu cầu cấp bách hiện nay là xây dựng đội ngũ nhân lực chất lượng cao đủ năng lực làm chủ các công nghệ chiến lược.